Loyalty to Worldliness and the Affirmation of Life: A Reassessment of Nietzsche’s ‘Anti-Life’ Critique in the Context of Islamic Epistemology

Öz

According to Nietzsche, Western philosophy, beginning with Socrates, has relegated the direct experience of life and bodily existence to the background; by devaluing this world, it surrendered to an other worldly rationality, especially with the advent of Christianity. In response, Nietzsche seeks to return philosophy to the earth. For him, philosophy must affirm life, embrace desire, embodiment, and contradiction, and generate values that encourage living fully in this world. Although Nietzsche’s critique primarily targets Christian metaphysics, its applicability to Islamic thought remains contested. Islam does not reject the world; it views it as a divine trust and testing ground, balancing worldly responsibility with spiritual transcendence. This study offers a comparative analysis of Nietzsche’s notion of “loyalty to the earth,” shaped by his concepts of the will to power, eternal recurrence, and amor fati, and key Islamic concepts such as the world–hereafter balance, the vicegerency of humankind, and the ideal of the perfected human. Using textual comparison, conceptual analysis, and hermeneutic interpretation, the study proposes an alternative reading of Nietzsche’s philosophy and highlights the constructive potential of Islamic epistemology in addressing contemporary existential and ethical crises. It thus contributes to a life-affirming, integrative philosophical perspective. 

Anahtar Kelimeler

• Islamic Philosophy
• Nietzsche
• Fidelity to the Earth
• Will to Power
• The Perfect Human

Dünyeviliğe Sadakat ve Yaşamın Olumlanması: Nietzsche’nin ‘Yaşam Karşıtı’ Eleştirisinin İslam Epistemolojisi Bağlamında Yeniden Değerlendirilmesi

Öz

Nietzsche’ye göre Batı felsefesi, Sokrates’ten itibaren yaşamın doğrudan deneyimini ve bedensel varoluşu geri plana itmiş; dünyayı değersizleştirerek, özellikle Hristiyanlıkla birlikte öte-dünya merkezli bir akılcılığa teslim olmuştur. Nietzsche, felsefeyi yeniden yeryüzüne döndürmeyi hedefler; ona göre felsefe, yaşamı onaylayan, arzuyu, bedeni ve çelişkiyi kapsayan bir varoluş düşüncesi geliştirmeli, insanı bu dünyada yaşamaya yönlendiren değerler üretmelidir. Bu bağlamda Nietzsche’nin “yaşamı aşağılayanlar” olarak nitelediği metafizik gelenek ve din anlayışı Batı Hristiyan düşüncesini hedef alsa da, bu eleştirinin İslam düşüncesine uygulanabilirliği tartışmalıdır. Zira İslam, dünyayı inkâr etmez; onu ilahi bir emanet ve imtihan alanı olarak görür ve uhrevî hedefle dünyevî sorumluluğu dengeler. Bu çalışma, Nietzsche’nin güç istenci, ebedî dönüş ve amor fati kavramlarıyla şekillenen “yeryüzüne sadakat” ilkesini, İslam düşüncesindeki dünya-ahiret dengesi, hilafet ve insan-ı kâmil anlayışıyla karşılaştırmalı olarak ele almakta; iki düşünce arasındaki örtüşmeler ve ontolojik farkları ortaya koymaktadır. Karşılaştırmalı metin analizi, kavram çözümlemesi ve hermeneutik yorum yöntemleriyle yürütülen bu çalışma, Nietzsche’nin felsefesine alternatif bir okuma zemini sunmakla kalmayıp, İslam epistemolojisinin çağdaş varoluşsal ve ahlaki krizler karşısında taşıdığı kurucu potansiyeli de görünür kılmayı amaçlamaktadır. Bu bağlamda çalışma, her iki epistemolojik sistem arasındaki felsefi karşılaşmanın imkânlarını sorgularken, insanın anlam, değer ve özgürlük sorunlarına içkin, bütüncül ve yaşamı olumlayan bir yaklaşımın geliştirilmesine katkı sunmakla önemli görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• İslam felsefesi
• Nietzsche
• Yeryüzüne sadakat
• Güç istenci
• İnsan-ı kâmil

Kaynakça

1. Abdurrahman, Taha. Dini Amel ve Aklın Yenilenmesi. İstanbul: Pınar Yayınları, 2020. google scholar 
2. Almond, İan. “Nietzsche’nin İslam ile Barışı: Düşmanımın Düşmanı Dostumdur”. çev. Celal Türer. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi 3/1 (2003), 251-266. google scholar 
3. Cevizci, Ahmet. Felsefe Sözlüğü. İstanbul: Paradigma Yayınları, 1999. google scholar 
4. Coşar, Metin. Nietzsche Kavramada Yeni Bir Yol. Ankara: ODTÜ Yayınları, 2002. google scholar 
5. Çalışkan Akçetin, Nurhayat. “İbn i Haldun’un Tarih, Devlet ve Toplum Anlayışının Günümüz Açısından Değerlendirilmesi.” FLSF Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi, 24 (2017): 353–375. google scholar 
6. Deleuze, Gilles. Nietzsche ve Felsefe. çev. Ferhat Taylan. İstanbul: Norgunk Yayıncılık, 2011. google scholar 
7. Deleuze, Gilles. Nietzsche. çev. İlke Karadağ. İstanbul: Alfa Yayınları, 2021. google scholar 
8. Demir, Songül. “Hangi Tanrı Öldü? Nietzsche’nin Perspektifinden Tanrı Meselesi.” Eskiyeni 54 (Eylül 2024), 873-894. https://doi.org/10.37697/eskiyeni.1463105 google scholar 

9. Gazzâlî, Ebû Hâmid Muhammed. İhyâʾ ʿUlûmi’d Dîn. çev. Ahmet Serdaroğlu. 3 cilt.  İstanbul: Bedir Yayınları, 2002. google scholar 
10. Gazzâlî, Ebû Hâmid Muhammed. Mîzânu’l ʿAmel. çev. Ömer Dönmez. İstanbul: Hisar Yayınları. google scholar 
11. Goyard Fabre, Sophie. “Nietzsche: Modern Devletin Eleştirisi.” Cogito, 25 (2001): 149-62. google scholar 
12. Heidegger, Martin. Nietzsche’nin “Tanrı Öldü” Sözü ve Dünya Resimleri Çağı. çev. Levent Özşar. Bursa: Asa Yayınları, 2001. google scholar 
13. Heidegger, Martin. Nietzsche’nin Zerdüşt’ü Kimdir? çev. Emine Yurt ve Erol Yıldız. İstanbul: Pinhan Yayıncılık, 2021. google scholar 
14. İbn Arabî. Fuṣûṣü’l Ḥikem. çev. Necmettin Gençosman. İstanbul: İnsan Yayınları, 1992. google scholar 
15. İbn Haldun. Mukaddime. çev. Halil D. Yıldız. İstanbul: Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları, 1990. google scholar 
16. İbn Sînâ, and İbn Tufeyl. Hay bin Yakzan. çev. M. Şerefeddin Yaltkaya and Babanzade Reşid. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2017. google scholar 
17. İlhan, Nihat. “Üstün İnsan Kavramı Merkezinde Açık Deniz Kenarında ve Yaban Romanları Üzerine Bir Karşılaştırma Denemesi”. Journal of Turkish Research Institute 51 (2014), 187-209. google scholar 
18. Jackson, Robert. Nietzsche: Kilit Fikirler. çev. Nilüfer Yaraç. İstanbul: Optimist Yayınları, 2012. google scholar 
19. Kalın, İbrahim. İslam ve Batı. İstanbul: İnsan Yayınları, 2024. google scholar 
20. Kılıç, Yalçın. “Nietzsche’de ‘Décadence’ Fenomeni.” Özne, 31 (2019): 67–84. google scholar 
21. Karaman, H. ve diğerleri. Yolu Meâli. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2018. google scholar 
22. Nietzsche, Friedrich. Ahlâkın Soykütüğü Üstüne. çev. Ahmet İnam. İstanbul: Say Yayınları, 2015. google scholar 
23. Nietzsche, Friedrich. Deccal. çev. Ali Kaya. İstanbul: Say Yayınları, 2017. google scholar 
24. Nietzsche, Friedrich. Ecce Homo. çev. Cem Alkor. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2011.google scholar 
25. Nietzsche, Friedrich. Eğitici Olarak Schopenhauer. çev. Mustafa Tüzel. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2019. google scholar 
26. Nietzsche, Friedrich. Güç İstenci. çev. Selahattin Umran. İstanbul: Birey Yayıncılık, 2002.google scholar 
27. Nietzsche, Friedrich. Putların Alacakaranlığı. çev. Mustafa Tüzel. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2010. google scholar 
28. Nietzsche, Friedrich. Şen Bilim. çev. Levent Özşar. Bursa: Asa Kitabevi, 2003. google scholar 
29. Nietzsche, Friedrich. Tragedyanın Doğuşu. çev. Mustafa Tüzel. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2018. google scholar 
30. Nietzsche, Friedrich. Wagner Olayı: Nietzsche Wagner’e Karşı. çev. M. Osman Toklu. İstanbul: Say Yayınları, 2012. google scholar 
31. Nietzsche, Friedrich. Zerdüşt Böyle Diyordu. çev. Oğuz Derinsu. İstanbul: Varlık Yayınları, 2013. google scholar 
32. Sümer, Barış. “Nietzsche Felsefesinde Bir İdeal Olarak Üstinsan.” Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi,  25 (2018): 49-58. google scholar 
33. Wolf, Abraham. Nietzsche’nin Felsefesi. Erzurum: Babil Yayınları, 2003. google scholar