The Impact of the Desert as a Liminal Space on Early Jewish Identity

Öz

This study examines the concept of “liminality,” used in the discipline of anthropology to explain transition, transformation, and threshold situations, in its theoretical and historical dimensions, and analyzes the relationships the concept establishes with different disciplines. The main objective of the study is to reveal the applicability of liminality in the context of the history of religions and to examine the role of desert experiences in the construction of Early Jewish identity. In this regard, the forty-year desert period following the Israelites’ exodus from Egypt has been evaluated as a liminal space where social and religious transformation took place. The central position of the desert in both primitive belief systems and revelation-based theistic religions is emphasized; the decisive influence of this spatial experience in shaping the Early Jewish belief structure is discussed. In particular, the early manifestations of the belief in chosenness are analyzed in the context of the Passover and Sukkot holidays and the Mishkan practice. The desert has been evaluated within the scope of the Tanakh texts in line with descriptive and phenomenological approaches. Furthermore, the concept of liminality, approached from anthropological and sociological perspectives, reveals the multi-layered meaning structure of Early Period Jewish experiences, highlighting the contribution of the desert process to identity construction through religious symbols and rituals.

Anahtar Kelimeler

• History of Religions
• Early Judaism
• Identity
• Liminal
• Desert
• Passover
• Mishkan

Liminal Bir Mekân Olarak Çölün Erken Yahudi Kimliğine Etkisi

Öz

Bu çalışma, antropoloji disiplininin geçiş, dönüşüm ve eşik durumlarını açıklamak için kullanılan “liminal” kavramını kuramsal ve tarihsel boyutlarıyla ele alır ve kavramın farklı disiplinlerle kurduğu ilişkileri analiz eder. Çalışmanın temel amacı, liminalitenin Dinler Tarihi bağlamındaki uygulanabilirliğini ortaya koymak ve çöl deneyimlerinin erken Yahudi kimlik inşasındaki rolünü inceler. Bu doğrultuda, İsrailoğullarının Mısır’dan çıkışı sonrası yaşanan kırk yıllık çöl süreci, toplumsal ve dinsel dönüşümün gerçekleştiği liminal bir mekân olarak değerlendirilmiştir. Çölün hem ilkel inanç sistemlerinde hem de vahye dayalı teistik dinlerdeki merkezî konumu vurgulanmış; erken Yahudi inanç yapısının şekillenmesinde bu mekânsal deneyimin belirleyici etkisi ele alınmıştır. Özellikle seçilmişlik inancının erken tezahürleri, Pesah ve Sukot Bayramları ile Mişkan pratiği bağlamında analiz edilmiştir. Çöl, deskriptif ve fenomenolojik yaklaşımlar doğrultusunda Tanah metinleri kapsamında değerlendirilmiştir. Bununla birlikte antropolojik ve sosyolojik perspektiflerden hareketle ele alınan liminal kavramı, erken Yahudi deneyimlerinin çok katmanlı anlam yapısını görünür kılarak, çöl sürecinin dinî semboller ve ritüeller aracılığıyla kimlik inşasına katkısını ortaya koyar.

Anahtar Kelimeler

• Dinler Tarihi
• Erken Yahudilik
• Kimlik
• Liminal
• Çöl
• Pesah
• Mişkan

Kaynakça

1. Anderson, Robert T. “The Role of the Desert in Israelite Thought”. Journal of Bible and Religion 27/1 (1959), 41-44.
2. Balduk, Jasper. On Liminality. Nijmegen: Faculteit der Managementwetenschappen, 2008.
3. Batuk, Cengiz. Assisili Francis ve Hıristiyan Mistisizmi. İstanbul: İz Yayıncılık, 2012.
4. Campbell, Joseph. Kahramanın Sonsuz Yolculuğu. çev. Sabri Gürses. İstanbul: Kabalcı Yayınevi, 2010.
5. Coetzee, Narelle Jane. Wild God in the wilderness: why does Yahweh choose to appear in the wilderness in the book of Exodus?. Birmingham: Theology and Religion College of Arts and Law University of Birmingham, Doktora Tezi, 2016.
6. Cohn, Robert L. Shape of Sacred Space: Four Biblical Studies. Easton: Scholars Press, 1982.
7. Çavdar, Rabia Çiğdem. “Farklılığın Mekanı: Foucault ve Lefebvre’deki Heterotopya ve Heterotopi Ayrımı”. İdealkent, 25/9 (2018), 941-959.
8. Çiftçi, Halil. Yahudilik’te Zaman ve Takvim. Konya: Necmettin Erbakan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, 2019.

9. Douglas, Mary. Purity and Danger: An Analysis of Concept of Pollution and Taboo. New York: Routledge, 1966.
10. Eliade, Mircea. Kutsal ve Kutsaldışı. çev. Ali Berktay, İstanbul: Alfa Yayınları, 2017.
11. Feldt, Laura. “Wilderness and Hebrew Bible Religion”. Wilderness in Mythology and Religion, ed. L. Feldt, 55-94, Berlin: Walter de Gruyter, 2012.
12. Franks, Anne - John Meteyard. “Liminality: The Transforming Grace of In-between Places”. The Journal of Pastoral Care & Counseling 61/3 (2007), 215-222.
13. Gennep, Arnold Van. The Rites of Passage. tr. Monika B. Vizadom - Gabrielle L Caffee, Chicago: University of Chicago Press, 1960.
14. George, Mark. Israel’s Tabernacle as Social Space. Atlanta: Society of Biblical Literature, 2009.
15. Glare, P. G. W. Oxford Latin Dictionary. Oxford: Oxford University Press, 1968.
16. Güngör, Muhammed. “Yahudi Dini Hayatında Süleyman Mabedi”, İsrailiyat: İsrail ve Yahudi Çalışmaları Dergisi 1 (Kış 2017), 54-78.
17. Jaspers, Karl. The Origin and Goal of History. New Haven: Yale University Press, 1965.
18. Keller, David G. R. Oasis of Wisdom: The Worlds of the Desert Fathers and Mothers. Collegeville: Liturgical Press, 2005.
19. Krouwer, David J. Moses and Liminality. Denver: The Faculty of Arts and Humanities University of Denver, Yüksek Lisans Tezi, 2015.
20. Lang, Bernhard. The Hebrew God Portrait of an Ancient Deity. New Haven: Yale University Press, 1998.
21. Neumann, Iver B. “Introduction to the Forum on Liminality”. Review of International Studies 38/2 (2012), 473-479.
22. Otto, Rudolf. Kutsala Dair. İstanbul: Altıkırkbeş Yayınları, 2014.
23. Özcan, Şevket. “Yahudilikte Pesah (Fısıh) Bayramı: Ritüeller ve Semboller Bağlamında Fenomenolojik Bir İnceleme”. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi 11/61 (2018), 1206-1214.
24. Prosic, Tamara. The Development and Symbolism of Passover until 70 CE. London: T&T Clark, 2004.
25. Pardes, İlana. The Biography of Ancient Israel. Berkeley: University of California Press, 2000.
26. Pritchard, J. B., Ancient Near Eastern Texts. Princeton: Princeton University Press, 1950.
27. Routledge, Robin. “The Nephilim: A Tall Story? Who Were The Nephilim And How Did They Survive The Flood?”. Tyndale Bulletin 66/1 (2015), 19-40.
28. Russell, Annette Suzanne. In the World But Not of the World: The Liminal Life of Pre-Constantine Christian Communities. Los Angeles: University of California, Doktora Tezi, 2013.
29. Schjødt, Jens Peter. “Wilderness, Liminality, and the Other in Old Norse Myth and Cosmology”. Wilderness in Mythology and Religion. ed. L. Feldt, 183-204. Berlin: Walter de Gruyter, 2012.
30. Sheldrake, Philip. Spaces for the Sacred: Place, Memory, and Identity. Baltimore: Johns Hopkins University Press, 2001.
31. Sinanoğlu, Mustafa. “Sina”, DİA. İslam Ansiklopedisi. 37/221-222. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2009.
32. Strauss, Claude Levi. Yaban Düşünce. çev. Tahsin Yücel. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 1994.
33. Szakolczai, Arpad. Reflexive Historical Sociology. London: Routledge, 2000.
34. Turner, Victor. The Ritual Process: Structure and Anti-Structure. New Brunswick: Aldine Transaction, 2011.
35. Turner, Victor. Ritüeller Yapı ve Anti Yapı, çev. Nur Küçük. İstanbul: İthaki Yayınları, 2018.
36. Wall, Lynne. “Finding Identity in the Wilderness”. Wilderness: Essays in Honour of Frances Young, ed. R.S. Sugirtharajah. 66-77. New York: T & T Clark International, 2005.
37. Wallis, Louis. Sociological Study of the Bible. Chicago: University of Chicago Press, 1912.
38. Warf, Barney - Santa Arias. The Spatial Turn: İnterdisciplinary Perspectives. Abingdon: Routledge, 2009.