Araştırma Makalesi

Yüksek Hızlı Demiryolu İşletim Emniyetini Etkileyen Kriterlerin Bulanık AHP Yöntemi ile Değerlendirilmesi

Sayı: 23 21 Ocak 2026
PDF İndir
EN TR

Yüksek Hızlı Demiryolu İşletim Emniyetini Etkileyen Kriterlerin Bulanık AHP Yöntemi ile Değerlendirilmesi

Öz

Son yıllarda artan nüfus, kentleşme ve ulaşım talebi doğrultusunda yüksek hızlı demiryolu sistemleri, sürdürülebilir, güvenli, hızlı ve yüksek kapasiteli bir ulaşım modu olarak dünya genelinde hızla yaygınlaşmaktadır. Ayrıca diğer ulaşım yöntemleriyle karşılaştırıldığında, yüksek hızlı trenlerin enerji tasarrufu, çevre dostu olma, güvenlik ve yolcular için kolaylık sağlaması gibi avantajlara sahip olması tercih edilebilirliğini arttırmaktadır. Bu sebeplerle yüksek hızlı demiryollarının işletim emniyeti oldukça önemli olmaktadır. Bu doğrultuda, bu çalışmanın amacı, yüksek hızlı demiryolu işletiminin emniyetini etkileyen kriterleri belirlemek ve bu kriterlerin göreli önem derecelerini Bulanık Analitik Hiyerarşi Yöntemi kullanarak değerlendirmektir. Çalışma kapsamında, literatür incelemesi ve uzman görüşleri doğrultusunda yüksek hızlı demiryolu işletim emniyetini etkileyen 3 ana ve 12 alt kriterler tanımlanmış; ardından 3 uzmanın görüşleri alınarak Bulanık Analitik Hiyerarşi Yöntemi ile bu kriterlerin ağırlıkları hesaplanmıştır. Elde edilen sonuçlara göre en önemli ana kriter ekipman ana kriteridir ve en önemli alt kriter personelin mesleki yeterliliği alt kriteridir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu çalışmada etik kurallara uyulmuştur.

Kaynakça

  1. [1] M. Momenitabar, Z. D. Ebrahimi, and M. A. Arani, “Systematic and analytical review of the socioeconomic and environmental impact of the deployed high-speed rail (HSR) Systems on the world,” arXiv preprint arXiv:2003.04452. 2020
  2. [2] Union Internationale des Chemins de fer (UIC), High speed rail fast track to sustainable mobility,2018
  3. [3] M. F. Altan, and M. Ç. Kızıltaş, “Yüksek hızlı demiryolları, gelişme eğilimleri, hizmet parametreleri üzerine bir derleme,” Erzincan University Journal of Science and Technology, 11(3), 560-570,2018
  4. [4] Statbase. “Indicators. Air, rail and water transportation: high-speed rail lines,” 2023. [Online]. Available: https://statbase.org/datasets/air-rail-and-water-transportation/high-speed-rail-lines/?syear=2023&frmreq=0&sproc=sum&filter=&sort= [Erişilmiştir 19 Ocak, 2026]
  5. [5] International Union of Railways, Atlas high -speed rail 2024. Paris: Geography and Railway Traffic Research Group, 2025
  6. [6] J. Wang, Y. Wang, Y. Peng, and J. J. Lu, “Examining partial proportional odds model in analyzing severity of high-speed railway accident,” Smart and resilient transportation, 3(1), 12-24. 2021, doi: 10.1108/SRT-10-2020-0022
  7. [7] D. Wan-Lin, S. Ming, Z. Zhao, and H. Bon-Gang, “Mapping high-speed railway accidents 2000–2024: characteristics, patterns, and preventive measures,” Accident Analysis & Prevention, 222, 108255. 2025, doi: 10.1016/j.aap.2025.108255
  8. [8] H. Zheng, K. Zhang, C. Wu, J. Li, B. Yang, G. Wu, and B. Liu, “Evaluating High-Speed Rail Operation Safety through an Integrated Framework: A Case Study in China,” Transportation Research Record, 03611981251384961. 2025, doi: 10.1177/03611981251384961

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çok Ölçütlü Karar Verme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

21 Ocak 2026

Gönderilme Tarihi

14 Aralık 2025

Kabul Tarihi

21 Ocak 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 23

Kaynak Göster

APA
Cingöz, K. (2026). Yüksek Hızlı Demiryolu İşletim Emniyetini Etkileyen Kriterlerin Bulanık AHP Yöntemi ile Değerlendirilmesi. Demiryolu Mühendisliği, 23, 182-194. https://doi.org/10.47072/demiryolu.1842278
AMA
1.Cingöz K. Yüksek Hızlı Demiryolu İşletim Emniyetini Etkileyen Kriterlerin Bulanık AHP Yöntemi ile Değerlendirilmesi. Demiryolu Mühendisliği. 2026;(23):182-194. doi:10.47072/demiryolu.1842278
Chicago
Cingöz, Kısmet. 2026. “Yüksek Hızlı Demiryolu İşletim Emniyetini Etkileyen Kriterlerin Bulanık AHP Yöntemi ile Değerlendirilmesi”. Demiryolu Mühendisliği, sy 23: 182-94. https://doi.org/10.47072/demiryolu.1842278.
EndNote
Cingöz K (01 Ocak 2026) Yüksek Hızlı Demiryolu İşletim Emniyetini Etkileyen Kriterlerin Bulanık AHP Yöntemi ile Değerlendirilmesi. Demiryolu Mühendisliği 23 182–194.
IEEE
[1]K. Cingöz, “Yüksek Hızlı Demiryolu İşletim Emniyetini Etkileyen Kriterlerin Bulanık AHP Yöntemi ile Değerlendirilmesi”, Demiryolu Mühendisliği, sy 23, ss. 182–194, Oca. 2026, doi: 10.47072/demiryolu.1842278.
ISNAD
Cingöz, Kısmet. “Yüksek Hızlı Demiryolu İşletim Emniyetini Etkileyen Kriterlerin Bulanık AHP Yöntemi ile Değerlendirilmesi”. Demiryolu Mühendisliği. 23 (01 Ocak 2026): 182-194. https://doi.org/10.47072/demiryolu.1842278.
JAMA
1.Cingöz K. Yüksek Hızlı Demiryolu İşletim Emniyetini Etkileyen Kriterlerin Bulanık AHP Yöntemi ile Değerlendirilmesi. Demiryolu Mühendisliği. 2026;:182–194.
MLA
Cingöz, Kısmet. “Yüksek Hızlı Demiryolu İşletim Emniyetini Etkileyen Kriterlerin Bulanık AHP Yöntemi ile Değerlendirilmesi”. Demiryolu Mühendisliği, sy 23, Ocak 2026, ss. 182-94, doi:10.47072/demiryolu.1842278.
Vancouver
1.Kısmet Cingöz. Yüksek Hızlı Demiryolu İşletim Emniyetini Etkileyen Kriterlerin Bulanık AHP Yöntemi ile Değerlendirilmesi. Demiryolu Mühendisliği. 01 Ocak 2026;(23):182-94. doi:10.47072/demiryolu.1842278