SUİSTİMAL FARKINDALIK DÜZEYİ: İÇ DENETÇİLER ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

Öz

21. yüzyılın başında çok uluslu şirketlerde yaşanan ünlü dolandırıcılık olayları sonrasında suistimale ilişkin bakış açısı oldukça değişerek; suistimali tespit etmeye ve önlemeye yönelik faaliyetler örtük bir bileşen olmaktan çıkmış ve bu durum yatırımcıların suistimal riskine karşı daha duyarlı hale gelmesine, iş ilişkilerine ve tedbir olanaklı mekanizmalara gösterilen ilgiyi arttırmaya sebebiyet vermiştir. Ulusal ve uluslararası standartlar özelinde iç denetimin suistimale ilişkin görev ve sorumlulukları netleştirilmiş ve suistimalle mücadeleye yönelik geliştirilen kavram ve metodojiler de önem kazanmıştır. Yapılan çalışmalar kapsamında çoğunlukla muhasebeciler, mali müşavirler ve bağımsız denetçiler merkeze alınmakta iken; suistimale ilişkin üst yönetime katkı sunmanın yanı sıra suistimalin tespit ve önlenmesinde güçlü bir savunma hattı niteliği taşıyan iç denetim de ön plana çıkmaya başlamıştır. Bu çalışmada, iç denetçilerin suistimal farkındalığını ölçmeye yönelik literatüre dayalı bir anket geliştirilmiştir. Anket uygulaması çerçevesinde, demografik profil, suistimal tespit ve önleme teknikleri kullanım durumu ve teknoloji temelli tekniklerin kullanım durumunun suistimal farkındalığı üzerindeki etkileri çeşitli istatistiksel analizlerle test edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Suistimal
• Suistimal Farkındalığı
• İç Denetim

LEVEL OF FRAUD AWARENESS: A STUDY ON INTERNAL AUDITORS

Öz

In the wake of the corporate fraud scandals at the turn of the 21st century, the perception of fraud has undergone a significant shift. Detection and prevention of fraud are no longer implicit components, and investors are now more attuned to the risk of fraud. As a result, there is increased interest in business relationships and safeguard mechanisms. National and international standards have clarified the duties and responsibilities of internal audit in relation to fraud. The concepts and methodologies developed to combat fraud have gained importance. While accountants, financial advisors, and independent auditors are mostly focused on in the studies, internal audit has come to the forefront as a strong line of defense in detecting and preventing fraud, as well as contributing to senior management regarding fraud. With this study, a literature-based questionnaire was developed to measure the fraud awareness of internal auditors. Within the framework of the survey application, the effects of demographic profile, the use of fraud detection and prevention techniques and the use of technology-based techniques on fraud awareness were tested with various statistical analyzes.

Anahtar Kelimeler

• Fraud
• Fraud Awareness
• Internal Audit

Kaynakça

1. Abdullahi, R., & Mansor, N. (2015). Fraud Triangle Theory and Fraud Diamond Theory. Understanding the Convergent and Divergent For Future Research. International Journal of Academic Research in Accounting Finance and Management Sciences, 5(4), 54–64.
2. Altıntaş, N. N., & Yakar, N. (2012). Denetimde Hata ve Hile. Sosyal Bilimler Dergisi (1), 151-161.
3. Aslan, B. (2010). Bir Yönetim Fonksiyonu Olarak İç Denetim. Sayıştay Dergisi, (77), 63-86.
4. Association of Certified Fraud Examiners (ACFE). (2022). Occupational Fraud 2022: A Report To The Nations. https://acfepublic.s3.us-west-2.amazonaws.com/2022+Report+to+the+Nations.pdf, Erişim Tarihi: 18.09.2023
5. Bierstaker, J.L., Brody, R.G., Pacini, C. (2006). Accountants’ Perceptions Regarding Fraud Detection and Prevention Methods. Managerial Auditing Journal, 21(5), 520-535.
6. Bircan, G., & Türel, A. (2023). İşletmelerde Suistimal Farkındalığı: Sigorta Sektörüne Yönelik Bir İnceleme. Muhasebe Ve Denetime Bakış, 23(69), 117-134.
7. Demir, M., Kısakürek, M., Arslan, Ö. (2019). İç Denetim Sisteminin Hileli Finansal Raporlamayı Önlemedeki Rolüne Yönelik Bağımsız Denetçiler Üzerinde Bir Araştırma. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 82, 111-134.
8. DeZoort, T. & Harrison, P.D. (2008). An Evaluation of Internal Auditor Responsibility for Fraud Detection. Florida.

9. Dinapoli, Thomas P. (2010). Red Flags For Fraud. New York, State Of New York Office Of The State Comptroller.
10. Doğan, S., & Kayakıran, D. (2017). İşletmelerde Hile Denetiminin Önemi. Maliye Ve Finans Yazıları, (108), 167-187.
11. Doğan, Z. & Çıtak, F. (2017). Hileli Finansal Raporlamada İç Denetçilerin Sorumluluğunun Tespitine İlişkin Bir Araştırma. İşletme ve İktisat Çalışmaları Dergisi, 5(2), 49-62.
12. Dorminey, J., Fleming, A.S., Kranacher, M., Riley, R.A. (2012). The Evolution of Fraud Theory. Issues in Accounting Education, 27 (2), 555–579.
13. Eres, M.Ş. (2013). Sigorta Şirketlerinde Karşılaşılabilecek Suistimal Risklerinin Kontrol Edilebilmesi İçin Suistimal Önleme Prosedürünün Oluşturulması (Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversitesi, Bankacılık ve Sigortacılık Enstitüsü, İstanbul.
14. Flowerastia, R.D., Trisnawati, E., & Budiono, H. (2021). Fraud Awareness, Internal Control, and Corporate Governance on Fraud Prevention and Detection. Proceedings of the International Conference on Economics, Business, Social, and Humanities (ICEBSH 2021), 235-241.
15. Gerard, G., Hillison, W. & Pacini, C. (2004). Identity theft: the US legal environment and organisations’ related responsibilities. Journal of Financial Crime, 12(1), 33-43.
16. Hazar, H.B. (2021). New Paradigm in Auditing: Continuous Auditing. Ethics and Sustainability in Accounting and Finance, (2), 253-268.
17. Hillison, W., Pacini, C. & Sinason, D. (1999). The internal auditor as fraud‐buster. Managerial Auditing Journal, 14(7), 351-363.
18. İç Denetim Koordinasyon Kurulu. (2023). 2022 Yılı Kamu İç Denetim Genel Raporu. Erişim Tarihi: 12.12.2023, https://ms.hmb.gov.tr/uploads/2023/08/2022-Yili-Kamu-Ic-Denetim-Genel-Raporu.pdf
19. Kaban, İ., Gül, M. & Eryilmaz, Y. (2018). Hile Denetimi Araçları Olarak Hile Riski Değerlemesi ve Kırmızı Bayraklar: Bankacılıkta Örnek Bir Uygulama. Bankacılar Dergisi, 106, 59-68.
20. Kavut F. L. & Adiloğlu B. (2017). Suistimal Eylemleri: Vak'alarla Genel Bakış. Muhasebe Enstitüsü, 159-170.
21. Kayikcioglu, S. & Teker, S. (2019). İç Denetimde Hile Tespiti: Örnek Olay Çalışması. PressAcademia Procedia , 9 (1), 54-57.
22. Kazan, G. (2021). Hile Üçgeni, Hile Elması ve Hile Beşgeni: Hile Eylemlerinin Nedenlerine İlişkin Teorilere Kavramsal Bakış. Muhasebe ve Denetime Bakış, 20(62), 245-258.
23. Kenyon, W.C., & Tilton, P.D. (2015). Potential Red Flags and Fraud Detection Techniques. A Guide to Forensic Accounting Investigation, 231-269.
24. KPMG. (2006). Fraud Risk Management Developing a Stratejy for Prevention, Detection and Response. United Kingdom.
25. Lister, L. M. (2007). A Practical Approach to Fraud Risk: Internal Auditors.
26. Lonto, M.P., Sukoharsono, E.G., Baridwan, Z. & Prihatiningtias, Y.W. (2023). The Effectiveness of Internal Audit for Fraud Prevention. Australasian Accounting, Business and Finance Journal, 17(3), 171-190.
27. Mengi Tarhan, B. (2012). Hile Denetiminde Yetkinliklerin Değerlendirilmesi - Hile Karosu. Mali Çözüm, 22(114), 113 - 128.
28. Mercan, N., Altınay, A., Aksanyar, Y. (2012). Whistleblowing (Bilgi İfşası, İhbar) ve Yolsuzlukla Mücadelede İç Denetimin Değişen ve Gelişen Rolü. Organizasyon ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 4(2), 167-176.
29. Othman, R., Aris, N.A., Mardziyah, A., Zainan, N. & Amin, N.M. (2015). Fraud Detection and Prevention Methods in the Malaysian Public Sector: Accountants’ and Internal Auditors’ Perceptions. Procedia Economics and Finance, 28, 59-67.
30. Özçelik, H., Şenol, H. & Aktürk, A. (2014), Muhasebe Meslek Mensuplarının Bağımsız Denetim Alanındaki Güncel Gelişmelere Bakış Açıları ve Farkındalıkları Üzerine Bir Araştırma. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 62, 55-72.
31. Ramadhan, D. (2022). Strengthening Integrity and Fraud Awareness in Preventing Fraud During the Covid-19 Pandemic. Asia Pacific Fraud Journal, 7(2), 201-211.
32. Rezaee, Z. (2005). Causes, consequences, and deterence of financial statement fraud. Critical Perspectives on Accounting, 16, 277-298.
33. Rohith, C., & Kaur, G. (2021). A Comprehensive Study on Malware Detection and Prevention Techniques used by Anti-Virus. 2021 2nd International Conference on Intelligent Engineering and Management (ICIEM), 429-434.
34. Siregar, S.V. & Tenoyo, B. (2015). Fraud Awareness Survey of Private Sector in Indonesia. Journal of Financial Crime, 22(3), 329-346.
35. The Institute of Internal Auditors. (2019). Pozisyon Raporu Suistimal ve İç Denetim. Erişim Tarihi: 20.10.2023, https://na.theiia.org/translations/PublicDocuments/Fraud-and-Internal-AuditTurkish.pdf Türk Dil Kurumu. (t.y.). Suistimal. Erişim Tarihi: 13.10.2023, https://sozluk.gov.tr/
36. Umuç. (2018). UMUÇ Uluslararası Mesleki Uygulama Çerçevesi Uygulama Rehberleri. Erişim Tarihi: 11.11.2023, https://www.tide.org.tr/page/307/UMUC
37. Wolfe D.T. & Dana R. H. (2004). The Fraud Diamond: Considering the Four Elements of Fraud. CPA Journal, 74(12), 38-42.