TÜRKİYE’DE KARBON VERGİSİ POLİTİKASININ SKH ÜZERİNE ETKİSİ: HİPOTETİK ANALİZ

Öz

İnsanoğlu var oldukça, ihtiyaç ve beklentiler sürekli artış göstermektedir. İşletmeler, sürdürülebilirliği sağlamak adına bu ihtiyaçları ve beklentileri karşılamak için çeşitliliğe gitmek zorundadırlar. Bu durum, daha fazla mal ve hizmet üretimini gerektirmektedir. İşletmeler, ihtiyaçlara yanıt vermek amacıyla bulundukları çevre ile sürekli etkileşim halindedir. Ancak bu etkileşim, üretilen ürünlerin bazı çevresel zararlara yol açmasına ve ekonomik değeri olmayan atıkların ortaya çıkmasına zemin hazırlamaktadır. Her atık, işletmeler için bir maliyet unsuru teşkil etmektedir. Son yıllarda fosil yakıtlar, petrol ve doğal gaz gibi kaynaklardan ortaya çıkan karbondioksit (CO₂) emisyonları, iklim değişikliği konularını gündeme hızlıca taşımıştır. İklim değişikliğindeki anormallikler, birçok ülkede çeşitli yöntemlerin geliştirilmesini hızlandırmıştır. Türkiye özelinde ise "İklim Kanunu" teklifi, 26 Şubat 2025 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM)’ye taslak olarak sunulmuştur. Bu taslak, 2053 net sıfır emisyon hedefi doğrultusunda sera gazı emisyonlarını azaltmayı, iklim değişikliğine uyum sağlamayı ve yeşil dönüşümü teşvik etmeyi amaçlayan düzenlemeleri içermektedir. Bu çalışma, Türkiye'de uygulanması planlanan karbon vergisi politikasının Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri (SKH) üzerindeki potansiyel vergisel etkisini amaçlamaktadır. Araştırmada, senaryo bazlı bir üretim şirketinin verileri örneklem alınarak Avrupa Birliği (AB) üyesi dört ülkede (Almanya, İsveç, Finlandiya, Danimarka) uygulanan karbon vergisi oranları kapsamında karbon emisyonlarının vergisel boyutu değerlendirilmeye çalışılmıştır. Ayrıca, elde edilecek vergi gelirlerinin SKH ile olan ilişkisi analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, karbon vergisinin gider olarak kabul edilmesi durumunda vergi yükünün azalacağı, aksi takdirde ise kanunen kabul edilmeyen gider (KKEG) olarak değerlendirilmesi kapsamında ise ödenen vergilerin kurum kazancına eklenerek matrahın artacağı ve dolayısıyla vergi yükünün artacağı sonucunu ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler

• Sürdürülebilir Kalkınma
• Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri
• Karbon Muhasebesi
• Karbon Vergisi
• Sınırda Karbon Düzenlenmesi

IMPACT OF CARBON TAX POLICY ON SDGs IN TURKEY: HYPOTHETICAL ANALYSIS

Öz

As long as humanity exists, needs and expectations will continue to increase. Businesses must diversify to meet these needs and expectations in order to ensure sustainability. This situation requires the production of more goods and services. Businesses are in constant interaction with their environment in order to respond to these needs. However, this interaction paves the way for the products they produce to cause certain environmental damage and generate waste that has no economic value. Every piece of waste represents a cost factor for businesses. In recent years, carbon dioxide (CO₂) emissions from fossil fuels, oil, and natural gas have rapidly brought climate change issues to the forefront. Anomalies in climate change have accelerated the development of various methods in many countries. In Turkey, the proposed “Climate Law” was submitted as a draft to the Grand National Assembly of Turkey (TBMM) on February 26, 2025. This draft contains regulations aimed at reducing greenhouse gas emissions, adapting to climate change, and promoting green transformation in line with the 2053 net zero emissions target. This study aims to assess the potential fiscal impact of the carbon tax policy planned for implementation in Turkey on the Sustainable Development Goals (SDGs). Using data from a manufacturing company as a sample, the study attempts to assess the tax dimension of carbon emissions within the scope of carbon tax rates applied in four European Union (EU) member countries (Germany, Sweden, Finland, Denmark). In addition, the relationship between the tax revenues to be obtained and the SDGs has been analyzed. The study concluded that if the carbon tax is recognized as an expense, the tax burden will decrease; otherwise, if it is classified as a non-deductible expense (NDE), the taxes paid will be added to the corporate income, increasing the tax base and consequently increasing the tax burden.

Anahtar Kelimeler

• Sustainable Development
• Sustainable Development Goals
• Carbon Accounting
• Carbon Tax
• Carbon Border Adjustment Mechanism.

Kaynakça

1. Ali, M., & Kirikkaleli, D. (2024). Carbon taxes, resources efficiency, and environmental sustainability in a developed country. International Journal of Sustainable Development & World Ecology, 31(4), 421-430.
2. Aliusta, H. (2014). Sürdürülebilir işletme açısından karbon muhasebesi ve bir uygulama. Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
3. Aliusta, H., & Yılmaz, B. (2020). Karbon maliyetlerinin muhasebeleştirilmesi: çimento sektörü uygulaması. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi Nisan 2020, 15(1), 267-294.
4. Alpay, E. E., & Gökmen, M. K. (2023). Sınırda karbon düzenleme (SKD) mekanizması çerçevesinde karbon salınımı açıklamalarının incelenmesi. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16(4), 970-986.
5. Artun, E. S. (2024). Karbon vergisinin Türkiye’de yenilenebilir enerjiye yönlendirme aracı olarak kullanılması. Yaşar Hukuk Dergisi, 6(1),15-48.
6. Bashir, M. F., Ma, B., Bilal, Komal, B., & Bashir, M. A. (2021). Analysis of environmental taxes publications: a bibliometric and systematic literature review. Environmental Science and Pollution Research, 28(16), 20700-20716.
7. Beiser-McGrath, L. F., & Bernauer, T. (2019). Could revenue recycling make effective carbon taxation politically feasible? Science Advances, 5(9), 1-8.
8. Bekmez, S., & Nakipoğlu, F. (2012). Çevre vergisi-ekonomik büyüme ikilemi. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(3), 641-658.

9. Benson, E., Majkut, J., Reinsch, W. A., & Steinberg, F. (2023). Analyzing the European Union’s carbon border adjustment mechanism. https://www.csis.org/analysis/analyzing-european-unions-carbon-border-adjustment-mechanism. Erişim Tarihi: 26.08.2025.
10. Best, R., & Zhang, Q. Y. (2020). What explains carbon-pricing variation between countries? Energy Policy, (143), 111541.
11. Carattini, S., Kallbekken, S., & Orlov, A. (2019). How to win public support for a global carbon tax. Nature, 565(7739), 289-291.
12. Carbon Tax Center. (2024). What’s a carbon tax? https://www.carbontax.org/whats-a-carbon-tax/. Erişim Tarihi: 26.08.2025.
13. Carbon Taxes in Europe. (2024). Carbon Taxes in Europe. https://kinggroup.in/safety/carbon-taxes-in-europe.html. Erişim Tarihi:26.08.2025.
14. Çadırcı, Ç. (2024). Türkiye’de çevre vergileri ve karbon emisyonu (CO2) arasındaki nedensellik ilişkisinin incelenmesi. İzmir İktisat Dergisi. 39(4),1125-1144.
15. Çatalkaya, Y. (2025). Karbon vergisi kapıda. Erişim Tarihi: 26.08.2025. https://www.ekonomigazetesi.com/kose-yazisi/karbon-vergisi-kapida-47022.
16. Çayırağası, F. (2022). Avrupa yeşil mutabakatı, Avrupa Birliği ile Türkiye arasındaki ihracat ve sınırda karbon ayarlaması üzerine değerlendirme. Vergi Raporu Dergisi, (276), 69-84.
17. Çelikkaya, A. (2023). Karbon fiyatlandırması seçenekleri ve tasarım sorunları. Maliye Araştırmaları Dergisi, 9(1), 1-26.
18. Çetintaş, H., & Türköz, K. (2017). İklim değişikliği ile mücadelede karbon piyasalarının rolü. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 20(37), 147-168.
19. DEHSt. (2024). Deutsche Emissionshandelsstelle. National emissions trading system (nEHS). German emissions trading authority. https://www.dehst.de/EN/national-emissions-trading/nEHS_node.html.
20. Doan, N., & Nguyen, C. P. (2025). Carbon tax and tourism consumption. Annals of Tourism Research, (113), 103974.
21. Dolšak, N., Adolph, C., & Prakash, A. (2020). Policy design and public support for carbon tax: evidence from a 2018 US national online survey experiment. Public Administration, 98(4), 905-921.
22. European Union. (2023). Customs law. & tax EU learning portal. Erişim Tarihi: 17.08.2025. https://customs-taxation.learning.europa.eu/.
23. Feng, P., Lu, H., Li, W., & Wang, X. (2022). Tax policies of low carbon in China: effectiveness evaluation, system design and prospects. Frontiers in Environmental Science, (10), 953512.
24. Government Offices of Sweden. (2024). Sweden’s carbon tax. Ministry of Finance. https://www.government.se/government-policy/taxes-and-tariffs/swedens-carbon-tax/.
25. Gurbuz, I. B., Nesirov, E., & Ozkan, G. (2021). Does agricultural value-added induce environmental degradation? Evidence from Azerbaijan. Environmental Science and Pollution Research, 28(18), 23099-23112.
26. IEA. (2024). International Energy Agency. Emissions factors 2024. https://www.iea.org/data-and-statistics/.
27. IPCC . (2006). Intergovernmental Panel on Climate Change 2006 IPCC guidelines for national greenhouse gas inventories (H. S. Eggleston, L. Buendia, K. Miwa, T. Ngara, & K. Tanabe, Eds.). IGES.
28. Karakaya, E., Akkoyun, G., & Hiçyılmaz, B. (2023). Sera gazı emisyonu azaltımı için karbonun fiyatlanması: karbon vergisi mi emisyon ticareti mi? Ekonomi, Politika & Finans Araştırmaları Dergisi, 8(4), 813-841.
29. Kestane, A., & Sezgin, R. (2022). Karbon muhasebesi perspektifinde karbon emisyonu açıklamalarının belirleyicileri. IJAR. 7(13)92-106.
30. Kılınç, E. C., & Altıparmak, H. (2020). Çevre vergilerinin CO2 emisyonu üzerindeki etkisi üzerine bir uygulama. ODÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 10(1), 217-227.
31. Kim, K., Yang, E., & Choi, Y. (2024). Heterogeneous effects of carbon tax, subsidy and foreign carbon emissions on low- and high-carbon firms. Economic Analysis and Policy, (83), 260-279.
32. Kim, T. H., Lee, S. H., & Vourvachis, P. (2023). Accounting standard-setting for an emission trading scheme: the Korean case. Journal of Business Ethics, 182(4), 1003-1024.
33. Kızıltan, B., & Doğan, D. U. (2021). Çimento sektöründe karbon ayak izlerinin raporlanması amacıyla bir çerçeve önerisi. Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(1),40-58.
34. Kumbhakar, S. C., Badunenko, O., & Willox, M. (2022). Do carbon taxes affect economic and environmental efficiency? The case of British Columbia’s manufacturing plants. Energy Economics, (115), 106359.
35. Kuran, H. (2022). Türkiye’de çevre yönetiminin merkeziyetçi ve kalkınmacı sürekliliği. Kent Araştırmaları Dergisi, 13(37), 1589-1613.
36. Kurnia, P., Darlis, E., & Putr, A. A. (2020). Carbon emission disclosure, good corporate governance, financial performance, and firm value. The Journal of Asian Finance, Economics and Business, 7(12), 223-231.
37. La Soa, N., Duc Duy, D., Thanh Hang, T. T., & Dieu Ha, N. (2024). The impact of environmental accounting information disclosure on financial risk: the case of listed companies in the Vietnam stock market. Journal of Risk and Financial Management 17(2), 1-17.
38. Latifah, S. W., & Soewarno, N. (2023). The environmental accounting strategy and waste management to achieve MSME’s sustainability performance. Cogent Business & Management, 10(1), 1-24.
39. Lisanawati, G., & Kristina, M. (2025). Anti-money laundering law strengthened on the implementation of carbon tax in Indonesia. Journal of Money Laundering Control, 28(2), 315-326.
40. Liu, W., Li, Y., Liu, T., Liu, M., & Wei, H. (2021). How to promote low-carbon economic development? a comprehensive assessment of carbon tax policy in China. International Journal of Environmental Research and Public Health, (18), 10699.
41. Mahmood, H., Alkhateeb, T., & Furqan, M. (2020). Industrialization, urbanization and CO2 emissions in Saudi Arabia: asymmetry analysis. Energy Reports, (6), 1553-1560.
42. Mehta, D., & Derbeneva, V. V. (2024). Assessing the impact of environment tax on carbon emissions of African countries. Journal of Tax Reform, 10(3), 510-523.
43. Meng, L. Y., & Li, J. (2023). Efficient natural resource rents and carbon taxes in BRICS green growth. Resources Policy, (86), 104043.
44. Meng, X., & Yu, Y. (2023). Can renewable energy portfolio standards and carbon tax policies promote carbon emission reduction in China's power industry? Energy Policy, (174), 113461.
45. Naef, A. (2024). The impossible love of fossil fuel companies for carbon taxes. Ecological Economics (217), 108045.
46. OECD. (2024). Effective carbon rates 2024: pricing greenhouse gas emissions through taxes and emissions trading. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/c3621419-en.
47. Özbek, S. (2023). Sürdürülebilir çevre: çevre teknolojileri ve vergileri kapsamında ekonometrik bir inceleme. Bingöl Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, (7), 63-91.
48. Parry, I., Minnett, D., & Zhunussova, K. (2023). Climate mitigation policy in Türkiye. IMF Working Papers, (108), 1-48.
49. Pomerleau, K., & Asen, E. (2019). Carbon taxes and revenue recyling: revenue, economic, and distributional implications. Tax Foundation, (Fiscal Fact No:674),1-13.
50. Rahma, L., Hartono, D., & Hastuti, S. H. (2025). Carbon tax implementation in Indonesia: a social accounting matrix analysis. Sustainability: Science, Practice and Policy, 21(1), 2454061.
51. Sakin, İ., & Kefe, İ. (2024). The impact of carbon emissions on firms’ financial performance: An application in BIST sustainability index. Trends in Business and Economics, 38(1), 39-47.
52. Saraçoğlu, F., & Kutlu, M. (2025). Sınırda karbon düzenleme mekanizması ve Türkiye'ye olası etkileri. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İİBF Dergisi, 27(1), 1-26.
53. Schaffer, L. M. (2021). The politics of green taxation. Chapters, in: Lukas Hakelberg & Laura Seelkopf (ed.), Handbook on the Politics of Taxation, chapter 14, pages 208-227, Edward Elgar Publishing.
54. Schmalensee, R., & Stavins, R. N. (2017). Lessons learned from three decades of experience with cap and trade. Review of Environmental Economics and Policy, 11(1), 59-79.
55. Soku, M. G., Amidu, M., & William, C. (2023). Environmental tax, carbon emmission and female economic inclusion. Cogent Business & Management, 10(2), 2210355.
56. Sumner, J., Bird, L., & Smith, H. (2011). Carbon taxes: a review of experience and policy design considerations. Climate Policy, 11(2), 922-943.
57. Şahin, G., Taksim, M. A., & Yitgin, B. (2021). Effects of the european green deal on Turkey’s electricity market. İşletme Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 4(1), 40-58.
58. Tabakan, G., Yılmaz, B., & Canlı, Y. E. (2024). Çevre bilinci ve çevre vergisi bilinci üzerine ampirik bir değerlendirme. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, (68), 11-20.
59. Tax Foundation. (2024). Carbon taxes in Europe. https://taxfoundation.org/data/all/eu/carbon-taxes-in-europe-2024/.
60. Ticaret Bakanlığı. (2021). Yeşil mutabakat eylem planı. Erişim Tarihi: 26.08.2025. https://ticaret.gov.tr/data/60f1200013b876eb28421b23/MUTABAKAT %20YE%C5%9E%C4%B0L.pdf.
61. Tsai, W. H., & Wu, Y. H. (2025). Research on multi-objective programming model of profits and carbon emission reduction in manufacturing industry. Energies 2025, 18(6), 1411.
62. Tümtürk, T., & Metin, B. (2025). İklim değişikliğinden sosyal eşit(siz)liklere: yoksullukla mücadelede karbon vergisinin rolü. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 27(1), 345-378.
63. Uyar, S., & Cengiz, E. (2011). Karbon (sera gazı) muhasebesi. Mali Çözüm Dergisi, 21(105), 47-68.
64. Wolde-Rufael, Y., & Mulat-Weldemeskel, E. (2023). Effectiveness of environmental taxes and environmental stringent policies on CO2 emissions: the european experience. Environment, Development and Sustainability, 25(6), 5211-5239.
65. World Bank. (2024). Carbon pricing dashboard. https://carbonpricingdashboard.worldbank.org/. Yiadom, E. B., Mensah, L., Bokpin, G. A., & Mawutor, J. (2024). Carbon tax adoption and foreign direct investment: evidence from Africa. Cogent Economics & Finance, 12(1), 2312783.
66. Yolal, M. (2025). Karbon vergisi uygulamalarının İskandinav ülkeleri açısından değerlendirilmesi. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 28(53), 265-290.
67. Yurttagüler, İ. M. (2024). Karbon emisyonu vadeli işlem piyasasında oynaklığın tahmini: küresel karbon vadeli işlemleri endeksi örneği. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 23(91),1219-1235.
68. Zhang, C., Zhang, C., & Zhou, M. (2016). Rethinking on the definition of carbon accounting. International Conference on Modern Economic Development and Environment Protection ICMED.
69. Zhou, S. (2022). Reporting and assurance of climate-related and other sustainability information: a review of research and practice. Australian Accounting Review, 32(3), 315-333.