Zihinsel Yetersizliği Olan Bireylere Çevrimiçi Güvenlik Becerilerinin Öğretiminde Sosyal Öykü Yönteminin Etkililiği
Öz
Bu araştırmada, sosyal öykülerin zihinsel yetersizliği olan bireylere çevrimiçi güvenlik becerilerini edinmeleri, edindikleri çevrimiçi güvenlik becerilerini uygulama sona erdikten bir, üç ve dört hafta sonra korumaları ve farklı kişi, ortam ve araç-gereçlere genellemeleri üzerindeki etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada zihinsel yetersizliği olan bireylerin sınıf öğretmenlerinden ve ebeveynlerinden öznel değerlendirme yoluyla sosyal geçerlik verisi toplanmıştır. Araştırma yaşları 10-15 arasında değişen olan zihinsel yetersizliğe sahip üç erkek, bir kız katılımcıyla yürütülmüştür. Araştırma tek denekli araştırma yöntemlerinden katılımcılar arası yoklama evreli çoklu yoklama modeli ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın bulguları, çevrimiçi güvenlik becerilerinin öğretiminde sosyal öykülerin etkili olduğunu, öğretimin sona ermesinin ardından zihinsel yetersizliği olan bireylerin edindikleri becerileri bir, üç ve dört hafta sonra koruduklarını ortaya koymaktadır. Bununla birlikte zihinsel yetersizliği olan bireylerin edindikleri çevrimiçi güvenlik becerilerini farklı ortam, kişi ve araç-gereçlere genelleyebildikleri belirlenmiştir. Sosyal geçerlilik verileri, çalışmaya katılan zihinsel yetersizliği olan bireylerin sınıf öğretmenlerinin ve ebeveynlerinin çalışmaya ilişkin olumlu görüşler bildirdiklerini göstermektedir.
Anahtar Kelimeler
Zihinsel yetersizlik , güvenlik becerileri , çevrimiçi güvenlik becerileri , sosyal öykü
Kaynakça
- Acar, Ç. (2015). Otizmli çocuklara sosyal becerilerin öğretiminde anneler tarafından hazırlanarak sunulan sosyal öykü ve video modelle öğretim uygulamalarının karşılaştırılması (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bolu.
- Adams, L., Gouvousis, A., VanLue, M., ve Waldron, C. (2004). Social story intervention: Improving communication skills in a child with an autism spectrum disorder. Focus on Autism and Other Developmental Disabilities, 19(2), 87-94.
- Agran, M., Krupp, M., Spooner, F., ve Zakas, T. L. (2012). Asking students about the importance of safety skills instruction: A preliminary analysis of what they think is important. Research and Practice for Persons with Severe Disabilities, 37(1), 45-52.
- Barry, L. M., ve Burlew, S. B. (2004). Using social stories to teach choice and play skills to children with autism. Focus on Autism and Other Developmental Disabilities, 19(1), 45-51.
- Bergstrom, R., Najdowski, A. J. ve Tarbox, J. (2014). A systematic replication of teaching children with autism to respond appropriately to lures from stranger. Journal of Applied Behavior Analysis, 47, 1-5.
- Bıçakcı, M., ve Gül, S. O. (2019). Akranlarca sunulan sosyal öykülerin gelişimsel yetersizliği olan ilkokul öğrencilerinin karşıdan karşıya geçme becerilerine etkisi. Eğitim ve Bilim, 44(199), 254-278.
- Cappadocia, M. C., Weiss, J. A., ve Pepler, D. (2012). Bullying experiences among children and youth with autism spectrum disorders. Journal of Autism and Developmental Disorders, 42(2), 266-277.
- Chan, J. M., ve O'Reilly, M. F. (2008). A Social Stories™ intervention package for students with autism in inclusive classroom settings. Journal of Applied Behavior Analysis, 41(3), 405-409.
- Chiner, E., Gmez-Puerta, M., ve Cardona-Molt, M. (2017). Internet and people with intellectual disability: an approach to caregivers’ concerns, prevention strategies and training needs. Journal of New Approaches in Educational Research (NAER Journal), 6(2), 153-158.
- Crozier, S., ve Tincani, M. (2005). Using a modified social story to decrease the disruptive behavior of a child with autism. Focus on Autism and Other Developmental Disabilities, 20, 150–157.