Araştırma Makalesi

Zihinsel Yetersizliği Olan Bireylerin Cinsel Yaşamları: Ebeveynlerin Bakış Açısından Bir Değerlendirme

Sayı: 58 27 Aralık 2023
PDF İndir
TR EN

Zihinsel Yetersizliği Olan Bireylerin Cinsel Yaşamları: Ebeveynlerin Bakış Açısından Bir Değerlendirme

Öz

Bu çalışmada ebeveynlerin zihinsel yetersizliği olan çocuklarının cinsel yaşamlarına bakış açılarını ve deneyimlerini ortaya koymak amaçlanmıştır. Nitel fenomenolojik araştırma yöntemi kullanılan bu araştırmada katılımcı olarak yer alan ebeveynlerin doğrudan anlatımlarına yer verilmiştir. 15 ebeveyn ile bireysel yarı yapılandırılmış görüşme yapılmıştır. Ebeveynlerin deneyimleri dört tema altında incelenmiştir. “Cinsel davranışa bakış açısı: Durum o kadar vahim ki!” temasında, ebeveynlerin çocuklarının cinsel davranışına karşı ortaya koydukları ifadelere yer verilmiştir. “Konuşulmayan konu: Cinsellik…”, temasında ebeveynlerin çocuklarında gözlemledikleri cinsel davranışlar, cinselliğin ortaya çıkışı ve ebeveynleri korkuları incelenmiştir. “Cinsel ifadeye çare arama: Ne yapacağım?”, bireylerin cinsel davranışları karşısında ebeveynlerin başa çıkma yollarından, ebeveynlere göre eksikliklerden ve ihtiyaçlardan bahsedilmiştir. “Cinsel yaşamdaki toplumsal bariyerler”, ebeveynlerin toplumdaki ayrımcı ve destekleyici yaşam deneyimlerine yer verilmiştir. Sonuç olarak ebeveynler zihinsel yetersizliği olan çocuklarının cinselliğini ani, beklenmedik, yük, haksızlık, ihtiyaç olarak görmekteydiler. Ebeveynler çocuklarının cinsel davranışlarını toplumdaki normlara uyumlu hale getirme çabası içindeydiler. Cinsellik hakkında zihinsel yetersizliği olan bireyleri ve ebeveynleri destekleyen kaynak, profesyonel yokluğu ebeveynler için en belirgin ihtiyaçtır. Ebeveynler, cinsellikte zihinsel yetersizliği olan çocuklarının yaşadıkları zorluğun nedenini toplumun bakış açısı olarak tanımlamaktadır. Zihinsel yetersizliği olan bireylerin ve ailelerinin cinsel hayatına yönelik hak temelli psiko-eğitim, sağlık hizmetleri ve toplumu bilinçlendirme çalışmaları geliştirilmelidir.

Anahtar Kelimeler

Cinsellik , Ayrımcılık , ebeveyn bakışaçısı , zihinsel yetersizliği olan birey

Kaynakça

  1. Abbott, D. & Howarth, J. (2007). Still off‐limits? Staff views on supporting gay, lesbian and bisexual people with intellectual disabilities to develop sexual and intimate relationships?. Journal of Applied Research in Intellectual Disabilities, 20(2), 116–126.
  2. American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). American Psychiatric Publishing.
  3. Ariadni, D. K., Prabandari, Y. S. & Dw, S. (2017). Parents’ perception having children with intellectual disability providing sex education: A qualitative study in Yogyakarta. Indonesian Nursing Journal of Education and Clinic, 2(2), 164-169.
  4. Ballan, M. S. (2001). Parents as sexuality educators for their children with developmental disabilities. Sex Information and Education Council of the United States, 29(3), 14-19.
  5. Ballan, M. S. (2012). Parental perspective of communication about sexuality in families of children with autism spectrum disorders. Journal of Autism and Developmental Disorders, 42, 676-684.
  6. Bartin, L., Gür, Ç. & Nuri, C. (2021). Examining the views of parents with special needs children regarding their children’s sex education (North Cyprus sample). Turkish International Journal of Special Education and Guidance & Counselling, 10(2), 125-140.
  7. Bilge, A., Çeber, E., Demirelöz, M. & Akmeşe, Z. (2013). Zihinsel engellilerin ebeveynlerine verilen cinsel sağlık ve üreme sağlığı eğitiminin zihinsel engelliler için etkinliğinin belirlenmesi. Türkiye Klinikleri, 33(3), 648-655.
  8. Birt, L., Scott, S., Cavers, D., Campbell, C. & Walter, F. (2016). Member checking: A tool to enhance trustworthiness or merely a nod to validation? Qualitative Health Research, 26(13) 1802–1811.
  9. Biswas, S., Tickle, A., Golijani-Moghaddam, N. & Almack, K. (2017). The transition into adulthood for children with a severe intellectual disability: Parents’ views. International Journal of Developmental Disabilities, 63(2), 99-109.
  10. Boyacıoğlu, N., Karaçam, Z., Özcan, N. & Sert, O. (2021). Parents’ attitute towards the sexuality of their adolescents with mental deficiency: A qualitative research. Journal of Psychiatric Nursing, 12(3), 216-226.

Kaynak Göster

APA
Bülbül, İ., & Karataş, K. (2023). Zihinsel Yetersizliği Olan Bireylerin Cinsel Yaşamları: Ebeveynlerin Bakış Açısından Bir Değerlendirme. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 58, 2577-2614. https://doi.org/10.53444/deubefd.1291527