Kişilik Özellikleri Bağlamında Fen Bilgisi Öğretmen Adaylarının Eko-Bilimsel Düşünme Alışkanlıklarının İncelenmesi
Öz
Bu çalışmada fen bilgisi öğretmen adaylarının eko-bilimsel düşünme alışkanlıklarının kişilik özellikleri ve cinsiyet ile ilişkisinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Çalışma ilişkisel tarama yöntemi kullanılarak yürütülmüştür. Çalışmanın örneklemini Türkiye’deki 38 üniversitenin eğitim fakültesi fen bilgisi eğitimi programı son sınıfında öğrenim gören 456 öğretmen adayı oluşturmuştur. Çalışmanın verileri Eko-Bilimsel Düşünme Alışkanlıkları Ölçeği ve Beş Faktör Kişilik Özellikleri Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Çalışmaya katılan fen bilgisi öğretmen adaylarının eko-bilimsel düşünme alışkanlıkları iki alt boyut dışında yüksek çıkmıştır. Otoriteden gelen argümanlara güvenmeme ve inancın askıya alınması alt boyutları ise orta düzeydedir. Adayların eko-bilimsel düşünme alışkanlıkları cinsiyete dayalı olarak değişmektedir. Çalışmadan elde edilen veriler kadın öğretmen adaylarının eko-bilimsel düşünme alışkanlıklarının, otoriteden gelen argümanlara güvenmeme alt boyutu dışında, erkek öğretmen adaylarından yüksek olduğunu göstermiştir. Mantıksallık, şüphecilik, nesnellik ve merak alt boyutlarında ise cinsiyete dayalı bir fark tespit edilmemiştir. Öğretmen adaylarının eko-bilimsel düşünme alışkanlıklarının kişilik özellikleri bağlamında da anlamlı şekilde farklılaştığı, bu farklılığın bütün alt boyutlarda ortaya çıktığı ve dışa dönüklük ve gelişime açıklık alt boyutlarında en yüksek düzeyde olduğu görülmüştür.
Anahtar Kelimeler
Fen bilgisi, eko-bilimsel düşünme alışkanlığı, kişilik, cinsiyet
Etik Beyan
Yapılan bu çalışmada bilimsel, etik ve alıntı kurallarına uyulduğu; toplanan veriler üzerinde herhangi bir tahrifatın yapılmadığı, karşılaşılacak tüm etik ihlallerde “Buca Eğitim Fakültesi Dergisi ve Editörünün” hiçbir sorumluluğunun olmadığı, tüm sorumluluğun Sorumlu Yazara ait olduğu ve bu çalışmanın herhangi başka bir akademik yayın ortamına değerlendirme için gönderilmemiş olduğu sorumlu yazar tarafından taahhüt edilmiştir.
Kaynakça
- Acun, N., Kapıkıran, Ş., & Kabasakal, Z. (2013). Merak ve keşfetme ölçeği II: Açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri ve güvenirlik çalışması. Türk Psikoloji Yazıları, 16(31), 74-85.
- Aikenhead, G.S. (1985). Collective decision making in the social context of science. Science Education, 69, 453-475.
- Akkaya, M. (2020). Üniversite öğrencilerinin güvengenlik düzeylerinin benlik kurgusu ve beş faktör kişilik özelliklerine göre incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
- Albayrak, E. (2014). Üniversite öğrencilerinde beş faktör kişilik, akademik öz-yeterlik, akademik kontrol odağı ve akademik erteleme [Yüksek lisans tezi]. Karadeniz Teknik Üniversitesi.
- Aldan Karademir, Ç., Çaylı, B., & Deveci, Ö. (2019). Öğretmen adaylarının sorgulama becerileri ile meraklılık düzeylerinin incelenmesi. İlköğretim Online, 18(3), 1157-1171. https://doi.org/10.17051/ilkonline.2019.610860 Alkan, F., & Erdem, E. (2009). Kimya öğretmenliği öğrencilerinin bilimsel düşünme yetenekleri üzerine bir çalışma. Uluslararası Türkiye Eğitim Araştırmaları Kongresi, 1-3.
- Alsharif, H., & Symons, J. (2020). Open-mindedness as a corrective virtue. Philosophy, 96, 1-25. https://doi.org/10.1017/S0031819120000352
- Aybek B., & Yolcu E., (2018). İlkokul ve ortaokullarda görevli öğretmenlerin eleştirel düşünmeye ilişkin farkındalıkları. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 8(3), 567-573. https://doi.org/10.5961/jhes.2018.297
- Bacanlı, H., İlhan, T., & Arslan, S. (17-19 Ekim 2007). Beş faktör kuramına dayalı bir kişilik ölçeğinin geliştirilmesi. IX. Ulusal Psikolojik Danışma ve Rehberlik Kongresi, İzmir, Türkiye.
- Bağ, H. (2020). Eğitsel bir dijital oyun yardımıyla kavramsal anlama düzeylerinin, bilimsel düşünme alışkanlıklarının ve argümantasyon becerilerinin gelişiminin incelenmesi [Doktora tezi]. Trabzon Üniversitesi.
- Bağ, H., & Çalık, M. (2021). Maddenin özellikleri ünitesine özgü bilimsel düşünme alışkanlıkları ölçeğinin geliştirilmesi. Fen Bilimleri Öğretimi Dergisi, 9(1), 148-165.