Araştırma Makalesi

Öğretmen Öznel İyi Oluş Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Sayı: 63 27 Mart 2025
PDF İndir
EN TR

Öğretmen Öznel İyi Oluş Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Öz

Öğretmenlerin öznel iyi oluş düzeylerinin belirlenmesi önemsenmektedir. Bu doğrultuda bu araştırmada, öğretmenlerin öznel iyi oluş düzeylerini belirlemek amacıyla geçerli ve güvenilir bir “Öğretmen Öznel İyi Oluş Ölçeği” geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç çerçevesinde çalışmada, ölçeğin yapı geçerliği kapsamında gerçekleştirilen Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) için kamu okullarında çalışan 343 öğretmen, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) için 250 öğretmen, ölçüt bağıntılı geçerlik için ise 214 öğretmenden oluşan üç farklı çalışma grubu ile çalışılmıştır. Ölçeğin yapı geçerliği için AFA, DFA, yakınsama geçerliği ve ölçüt bağıntılı geçerlik analizleri; güvenirliği için ise Cronbach Alpha katsayısı, birleşik güvenirlik değeri, madde-toplam puan korelasyon katsayıları, Ferguson Delta katsayısının hesaplanması ile test yarılama yöntemi ve alt-üst %27’lik grup yöntemi kullanılmıştır. AFA sonucunda toplam varyansın %67.04’ünü açıklayan 13 madde ve “okul bağlılığı” ve “mesleki doyum” olmak üzere 2 boyuttan oluşan bir ölçek elde edilmiştir. DFA sonucunda model uyum indeks değerleri χ2/df=1.50, RMSEA=.04, RMR=.05, CFI=.95, IFI=.95, GFI=.93, AGFI=.90, TLI(NNFI)=.94, PNFI=.68, PCFI=.74, PGFI=.62 olarak tespit edilmiş ve bu uyum değerleri yapının iyi uyum değerlerine sahip olduğu belirlenmiştir. Ölçüt bağıntılı geçerlik analizi için Renshaw vd. (2015)’ın geliştirdiği öğretmen öznel iyi oluş ölçeği kullanılmış, iki ölçek arasındaki korelasyon katsayısı r=.82 olarak hesaplanmıştır. Bu kapsamda ölçekler arasında yüksek düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu ve geliştirilen ölçeğin ölçüt-bağıntılı geçerliğe sahip olduğu sonucuna varılmıştır. Ölçeğin Cronbach Alfa katsayısı .90, bileşik güvenirlik katsayısı .98 ve Ferguson Delta katsayısı .92 olarak tespit edilmiştir. Ölçeğe ilişkin madde-toplam korelasyon değerlerinin .69-.84 arasında olduğu ve bu kapsamda her bir ölçek maddesinin ölçeğin tamamı ile ilişkili olduğu belirlenmiştir. Test yarılama yöntemi sonucunda katılımcıların ölçeğin iki yarısına verdikleri cevaplar arasındaki ilişkinin r=.92 olduğu; alt-üst %27’lik grup yöntemi sonucunda ise iki grup arasında anlamlı bir ilişki olduğu (t=-30.42; p<.001) tespit edilmiştir. Ayrıca ölçeğin yakınsak ve ıraksak geçerliliğinin test edilmesi sonucunda AVE değeri .79, MSV ve ASV değeri .47 bulunmuştur. Elde edilen bulgular doğrultusunda geliştirilen “Öğretmen Öznel İyi Oluş Ölçeği”nin öğretmenlerin öznel iyi oluş düzeylerini belirlemek üzere kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen, öznel iyi oluş, ölçek geliştirme, geçerlik, güvenirlik, faktör analizi

Teşekkür

Prof.Dr. Şakir ÇINKIR, Doç. Dr. Didem KOŞAR, Doç. Dr. Nihan DEMİRKASIMOĞLU, Doç. Dr. Pınar AYYILDIZ, Dr. Ezgi AĞCİHAN, Dr. Dinçer ÖLÇÜM, Dr. Hayriye Sultan TUNÇ, Dr. Tuncer FİDAN, Bilim Uzmanı Çiğdem AYANOĞLU' na uzman değerlendirmeleri için teşekkür ederiz.

Kaynakça

  1. Ajayi, B. K. & Omirin, M. S. (2012). The effect of four scoring methods on multiple choice agricultural science test scores. Review Of European Studies, 4(1), 255-259. http://dx.doi.org/10.5539/res.v4n1p255
  2. Akın, A., & Satıcı, S. A. (2011). Öznel mutluluk ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21, 65-77. https://dergipark.org.tr/tr/pub/sakaefd/issue/11217/133957
  3. Akın, U., & Oğuz, E. (2010). Öğretmenlerin işkoliklik ve tükenmişlik düzeylerinin ilişkisi ve çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 3(3), 309-327. https://dergipark.org.tr/en/pub/kuey/issue/10331/126628
  4. Andrews, F. M., & Withey, S. B. (1976). Social ındicators of well-being. New York: Plenum Press. https://doi.org/10.1007/978-1-4684-2253-5
  5. Antaramian, S. P., Huebner, E. S., & Valois, R. F. (2008). Adolescent life satisfaction. Applied Psychology: An International Review, 57 (Suppl1), 112–126. https://psycnet.apa.org/doi/10.1111/j.1464-0597.2008.00357.x
  6. Arbuckle, J. L. (2007). Amos 16.0 User‘s Guide, USA, Amos Development Corporation https://www.uni-muenster.de/imperia/md/content/ziv/service/software/spss/handbuecher/englisch/amos16.0_user_s_guide.pdf
  7. Argyle, M., Martin, M. & Crossland, J. (1989). Happiness as a function of personality and social encounters. In J.P.Forgas ve J.M.Innes (Eds.), Recent Advances in Social Psychology: an international perspective (pp.189–203). North-Holland: Elsevier https://www.psy.ox.ac.uk/publications/386556
  8. Avcı, Ü., & Seferoğlu, S. S. (2011). Bilgi toplumunda öğretmenin tükenmişliği: Teknoloji kullanımı ve tükenmişliği önlemeye yönelik alınabilecek önlemler. Akdeniz Eğitim Araştırmaları Dergisi, 9, 13-26. https://yunus.hacettepe.edu.tr/~sadi/yayin/Avci-Seferoglu_MJER-2011-9_Tukenmislik.pdf
  9. Balaban, J. (2000). Temel eğitimde öğretmenlerin stres kaynakları ve başa çıkma teknikleri. PAÜ Eğitim Fakültesi Dergisi Özel Sayı: 7. IV. Ulusal Sınıf Öğretmenliği Sempozyumu 15-16 Ekim 1998 Pamukkale Üniversitesi Denizli. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/114926
  10. Balcı, A. (2007). Sosyal bilimlerde araştırma: Yöntem, Teknik ve İlkeler. Pegem A Yayıncılık.

Kaynak Göster

APA
Bakır, N., & Arastaman, G. (2025). Öğretmen Öznel İyi Oluş Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 63, 203-243. https://doi.org/10.53444/deubefd.1490984
AMA
1.Bakır N, Arastaman G. Öğretmen Öznel İyi Oluş Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. DEU BEF Dergi. 2025;(63):203-243. doi:10.53444/deubefd.1490984
Chicago
Bakır, Nazan, ve Gökhan Arastaman. 2025. “Öğretmen Öznel İyi Oluş Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, sy 63: 203-43. https://doi.org/10.53444/deubefd.1490984.
EndNote
Bakır N, Arastaman G (01 Mart 2025) Öğretmen Öznel İyi Oluş Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi 63 203–243.
IEEE
[1]N. Bakır ve G. Arastaman, “Öğretmen Öznel İyi Oluş Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”, DEU BEF Dergi, sy 63, ss. 203–243, Mar. 2025, doi: 10.53444/deubefd.1490984.
ISNAD
Bakır, Nazan - Arastaman, Gökhan. “Öğretmen Öznel İyi Oluş Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi. 63 (01 Mart 2025): 203-243. https://doi.org/10.53444/deubefd.1490984.
JAMA
1.Bakır N, Arastaman G. Öğretmen Öznel İyi Oluş Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. DEU BEF Dergi. 2025;:203–243.
MLA
Bakır, Nazan, ve Gökhan Arastaman. “Öğretmen Öznel İyi Oluş Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, sy 63, Mart 2025, ss. 203-4, doi:10.53444/deubefd.1490984.
Vancouver
1.Nazan Bakır, Gökhan Arastaman. Öğretmen Öznel İyi Oluş Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. DEU BEF Dergi. 01 Mart 2025;(63):203-4. doi:10.53444/deubefd.1490984