Sosyal Bilişsel Beceri Gözlem Formu: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Işıl Betül Kolaşınlı; Esra Ömeroğlu

doi:10.53444/deubefd.1519515

EN TR

Social Cognitive Skills Observation Form: Validity and Reliability Study

Öz

This research aimed to assess whether the Social Cognitive Skill Observation Form (SOBEG), designed to measure preschool children's social cognitive skills, is a valid and reliable observational tool. Since the research method aimed to describe the existing situation, it was designed as a descriptive study within the quantitative research approach. The study sample consisted of 315 children aged 60-72 months from the Beşiktaş and Şişli districts of Istanbul. The number of children to be included in the study sample from each school was determined using the stratified sampling method with a proportional allocation technique. Data were collected by two observers, and inter-observer agreement was assessed using the Kappa coefficient. During the data analysis phase, both exploratory and confirmatory factor analyses were performed. Findings from the factor analysis revealed that SOBEG follows a two-factor structure. To assess the reliability of the scale, Cronbach's Alpha was calculated as .89, while McDonald's Omega was determined to be .91, indicating strong internal consistency. These results confirm that the Social Cognitive Skills Observation Form is a valid and reliable instrument for measuring social cognitive abilities in preschool children. The finalized version of SOBEG comprises 29 items, structured on a 5-point Likert scale.

Anahtar Kelimeler

Preschool education, social cognitive skills, social information processing, validity, reliability

Sosyal Bilişsel Beceri Gözlem Formu: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Öz

Bu araştırmada, okul öncesi dönem çocuklarının sosyal bilişsel becerilerini saptamak amacıyla gelişitirilmiş olan Sosyal Bilişsel Beceri Gözlem Formu'nun (SOBEG) geçerli ve güvenilir bir gözlem formu olup olmadığını belirlemeye yönelik araştırma yapılmıştır. Araştırma yöntemi, var olan durumu ortaya koymaya yönelik olduğundan, nicel araştırma yaklaşımlarından betimsel araştırma olarak belirlenmiştir. Çalışmada, İstanbul'un Beşiktaş ve Şişli ilçelerindeki 60-72 aylık çocuklardan oluşan 315 kişilik bir örneklem kullanılmıştır. Tabakalı örneklem yöntemi orantılı ayırma tekniği kullanılarak her okulda çalışma örneklemi olarak alınacak olan çocuk sayısı belirlenmiştir. Veriler, iki gözlemci tarafından toplanmış ve gözlemciler arası uyum Kappa katsayısı ile değerlendirilmiştir. Veri analiz sürecinde, açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi uygulanmıştır. Faktör analizi sonuçları, SOBEG’in iki faktörlü bir yapıya sahip olduğunu ortaya koymuştur. Ölçeğin güvenirliği incelendiğinde, Cronbach Alfa katsayısı .89, McDonald Omega katsayısı .91 olarak bulunmuş ve iç tutarlılığın yüksek olduğu belirlenmiştir. Bu çalışma, Sosyal Bilişsel Beceri Gözlem Formu’nun (SOBEG) okul öncesi dönemde çocukların sosyal bilişsel becerilerini değerlendirmek için geçerli ve güvenilir bir gözlem formu olduğunu göstermektedir. Son haliyle SOBEG, 29 maddeden oluşan 5’li Likert tipi bir ölçek olarak yapılandırılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Okul öncesi eğitim, sosyal bilişsel beceri, sosyal bilgi işleme süreçleri, geçerlik, güvenirlik

Kaynakça

Arbel, R., Sofri, I., Elizarov, E., ve Ziv, Y. (2021). Preschool children’s social information processing mediates the link between the quality of the parent‐child relationship and the child’s learning difficulties. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(4), 1-15. https://doi.org/10.3390/ijerph18041972
Arnott, L. (2018). Children’s negotiation tactics and socio-emotional self-regulation in child-led play experiences: the influence of the preschool pedagogic culture. Early Child Development and Care, 188(7), 951-965. https://doi.org/10.1080/03004430.2018.1443919
Browne, M. W., & Cudeck, R. (1992). Alternative ways of assessing model fit. Sociological Methods & Research, 21(2), 230-258. https://doi.org/10.1177/0049124192021002005
Büyüköztürk, Ş. (2012). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Ankara: Pegem Akademi.
Caporaso, J. S., Marcovitch, S. & Boseovski, J. J. (2021). Executive function and the development of social information processing during the preschool years. Cognitive Development, 58(January), 101018. https://doi.org/10.1016/j.cogdev.2021.101018
Crick, N. R., & Dodge, K. A. (1994). A review and reformulation of social information-processing mechanisms in children’s social adjustment. Psychological Bulletin, 115(1), 74-101. https://doi.org/10.1037/0033-2909.115.1.74
Crick, N. R., & Grotpeter, J. K. (1995). Relational Aggression , Gender and Social-Psychological Adjustment. Wiley on behalf of the Society for Research in Child Development Stable. 66(3), 710-722.
Crocker, L., & Algina, J. (2006). Introduction to classical and modern test theory. Belmont: Wadsworth Pub Co.
Denham, S. A., & Bassett, H. H. (2020). ‘You hit me! That’s not nice and it makes me sad!!’: relations of young children’s social information processing and early school success. Early Child Development and Care, 190(6), 791-805. https://doi.org/10.1080/03004430.2018.1491562
Denham, S. A., Bassett, H. H., Way, E., Kalb, S., Warren-Khot, H., & Zinsser, K. (2014). “How would you feel? What would you do?” Development and underpinnings of preschoolers social information processing. Journal of Research in Childhood Education, 28(2), 182-202. https://doi.org/10.1080/02568543.2014.883558

Dodge, K. A., Laird, R., Lochman, J. E., Zelli, A., Bierman, K. L., Coie, J. D., Dodge, K. A., Greenberg, M. T., McMahon, R. J., & Pinderhughes, E. E. (2002). Multidimensional latent-construct analysis of children’s social information processing patterns: Correlations with aggressive behavior problems. Psychological Assessment, 14(1), 60-73. https://doi.org/10.1037/1040-3590.14.1.60
Dodge, K. A., Lansford, J. E., Burks, V. S., Bates, J. E., Pettit, G. S., Fontaine, R., & Price, J. M. (2003). Peer rejection and social ınformation-processing factors in the development of aggressive behavior problems in children. Child Development, 74(2), 374-393. https://doi.org/10.1111/1467-8624.7402004
Erdley, C. A., & Asher, S. R. (1996). Children's social goals and self‐efficacy perceptions as influences on their responses to ambiguous provocation. Child Development, 67(4), 1329-1344.
Falotico, R., & Quatto, P. (2015). Fleiss’ kappa statistic without paradoxes. Quality and Quantity, 49(2), 463-470. https://doi.org/10.1007/s11135-014-0003-1
Fraser, M. W., Galinsky, M. J., Smokowski, P. R., Day, S. H., Terzian, M. A., Rose, R. A., & Guo, S. (2005). Social information-processing skills training to promote social competence and prevent aggressive behavior in the third grade. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 73(6), 1045-1055. https://doi.org/10.1037/0022-006X.73.6.1045
Field, A. (2009). Discovering statistics using spss. London: Sage Publications Ltd.
Helmsen, J., Koglin, U., & Petermann, F. (2012). Emotion regulation and aggressive behavior in preschoolers: the mediating role of social information processing. Child Psychiatry and Human Development, 43(1), 87-101. https://doi.org/10.1007/s10578-011-0252-3
Hersh, B. (2012). The paradox of social ınformation processing theory. The International Journal of Science in Society, 3(1), 53-74. https://doi.org/10.18848/1836-6236/cgp/v03i01/51305
Houssa, M., Jacobs, E., & Nader-Grosbois, N. (2016). Impact of short-term training in social cognition in preschoolers with externalizing behavior. Journal of Education and Training Studies, 5(1), 110. https://doi.org/10.11114/jets.v5i1.2081
Hudley, C., & Graham, S. (1993). An attributional intervention to reduce peer‐directed aggression among African‐American boys. Child Development, 64(1), 124-138.
Holgado-Tello, F. P., Chacón-Moscoso, S., Barbero-García, I., & Vila-Abad, E. (2010). Polychoric versus Pearson correlations in exploratory and confirmatory factor analysis of ordinal variables. Quality & Quantity, 44(1), 153–166.
Kline, R. B. (2011). Principles and practice of structural equation modeling. New York: Guilford Press.
Johnson, A., Nelson, J. M., Tomaso, C. C., James, T., Espy, K. A., & Nelson, T. D. (2020). Preschool executive control predicts social information processing in early elementary school. Journal of Applied Developmental Psychology, 71(August), 101195. https://doi.org/10.1016/j.appdev.2020.101195
Kılıç, S. (2015). Kappa test. Journal of Mood Disorders, 5(3), 142. https://doi.org/10.5455/jmood.20150920115439
Lavallee, K. L., Bierman, K. L., Nix, R. L., & Conduct Problems Prevention Research Group. (2005). The impact of first-grade “friendship group” experiences on child social outcomes in the Fast Track program. Journal of Abnormal Child Psychology, 33, 307-324.
Lemerise, E. A., & Arsenio, W. F. (2000). An integrated model of emotion processes and cognition in social information processing. Child development, 71(1), 107-118.
Mazzone, A., Yanagida, T., Camodeca, M., & Strohmeier, D. (2021). Information processing of social exclusion: Links with bullying, moral disengagement and guilt. Journal of Applied Developmental Psychology, 75(May), 101292. https://doi.org/10.1016/j.appdev.2021.101292
Öner, Ş., & Özbey, S. (2022). Okul öncesi dönemdeki çocukların sosyal bilgiyi işleme becerileri ile psikolojik sağlamlık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. International Journal Of Social, Humanities And Administrative Sciences, 8(53), 759-770.
Price, J. M., & Glad, K. (2003). Hostile attributional tendencies in maltreated children. Journal of Abnormal Child Psychology, 31, 329-343.
Rodriguez, C. M., Wittig, S. M. O., & Silvia, P. J. (2020). Refining social-information processing theory: Predicting maternal and paternal parent-child aggression risk longitudinally. Child Abuse and Neglect, 107(July), 104563. https://doi.org/10.1016/j.chiabu.2020.104563
Şencan, H. (2005). Sosyal ve davranışsal ölçümlerde güvenilirlik ve geçerlilik. Seçkin Yayıncılık.
Şenol, F. B., & Metin, E. N. (2019). Okul öncesi dönem çocukları için sosyal bilgi işleme süreci testi: türkçe’ye uyarlama geçerlik ve güvenirlik çalışması. Kastamonu Eğitim Dergisi, 27(4), 1445-1456. https://doi.org/10.24106/kefdergi.2829
Salvucci, S., Walter, E., Conley, V., Fink, S., & Saba, M. (1997). Measurement error studies at the national center for education statistics. U.S Department of Education. Retrieved from https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED410313.pdf
Tabachnick, B. G. & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics. Boston: Pearson.
Yurdabakan, İ., & Çüm, S. (2017). Scale development in behavioral sciences (based on exploratory factor analysis). Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care, 11(2), 108-126.
Ziv, Y. (2012). Exposure to violence, social ınformation processing, and problem behavior in preschool children. Aggressive Behavior, 38(6), 429-441. https://doi.org/10.1002/ab.21452
Ziv, Y. (2013). Social information processing patterns, social skills, and school readiness in preschool children. Journal of Experimental Child Psychology, 114(2), 306-320. https://doi.org/10.1016/j.jecp.2012.08.009
Ziv, Y., & Hadad, B. S. (2021). Understanding the mental roots of social perceptions and behaviors: An integrated information-processing perspective. Heliyon, 7(2), e06168. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2021.e06168
Ziv, Y., Kupermintz, H., & Aviezer, O. (2016). The associations among maternal negative control, children’s social information processing patterns, and teachers’ perceptions of children’s behavior in preschool. Journal of Experimental Child Psychology, 142, 18-35.
Ziv, Y., Umphlet, K. L. C., Olarte, S., & Venza, J. (2018). Early childhood trauma in high-risk families: Associations with caregiver emotional availability and insightfulness, and children’s social information processing and social behavior. Attachment & Human Development, 20(3), 309-332.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Okul Öncesi Eğitim

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Işıl Betül Kolaşınlı ^*
0000-0003-1772-2491
Türkiye

Esra Ömeroğlu
0000-0003-2535-2793
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

27 Mart 2025

Gönderilme Tarihi

21 Temmuz 2024

Kabul Tarihi

17 Mart 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 63

DOI

https://doi.org/10.53444/deubefd.1519515

IZ

https://izlik.org/JA82AH37JX

APA

Kolaşınlı, I. B., & Ömeroğlu, E. (2025). Sosyal Bilişsel Beceri Gözlem Formu: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 63, 416-435. https://doi.org/10.53444/deubefd.1519515

AMA

1.Kolaşınlı IB, Ömeroğlu E. Sosyal Bilişsel Beceri Gözlem Formu: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. DEU BEF Dergi. 2025;(63):416-435. doi:10.53444/deubefd.1519515

Chicago

Kolaşınlı, Işıl Betül, ve Esra Ömeroğlu. 2025. “Sosyal Bilişsel Beceri Gözlem Formu: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, sy 63: 416-35. https://doi.org/10.53444/deubefd.1519515.

EndNote

Kolaşınlı IB, Ömeroğlu E (01 Mart 2025) Sosyal Bilişsel Beceri Gözlem Formu: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi 63 416–435.

IEEE

[1]I. B. Kolaşınlı ve E. Ömeroğlu, “Sosyal Bilişsel Beceri Gözlem Formu: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”, DEU BEF Dergi, sy 63, ss. 416–435, Mar. 2025, doi: 10.53444/deubefd.1519515.

ISNAD

Kolaşınlı, Işıl Betül - Ömeroğlu, Esra. “Sosyal Bilişsel Beceri Gözlem Formu: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi. 63 (01 Mart 2025): 416-435. https://doi.org/10.53444/deubefd.1519515.

JAMA

1.Kolaşınlı IB, Ömeroğlu E. Sosyal Bilişsel Beceri Gözlem Formu: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. DEU BEF Dergi. 2025;:416–435.

MLA

Kolaşınlı, Işıl Betül, ve Esra Ömeroğlu. “Sosyal Bilişsel Beceri Gözlem Formu: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, sy 63, Mart 2025, ss. 416-35, doi:10.53444/deubefd.1519515.

Vancouver

1.Işıl Betül Kolaşınlı, Esra Ömeroğlu. Sosyal Bilişsel Beceri Gözlem Formu: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. DEU BEF Dergi. 01 Mart 2025;(63):416-35. doi:10.53444/deubefd.1519515

Social Cognitive Skills Observation Form: Validity and Reliability Study

Öz

Anahtar Kelimeler

Sosyal Bilişsel Beceri Gözlem Formu: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster