Araştırma Makalesi

Bir Resim, İki Perspektif: Ebeveynlerin Otizm Spektrum Bozukluğuna İlişkin Algılarının Metaforlar Yoluyla İncelenmesi

Sayı: 63 27 Mart 2025
PDF İndir
TR EN

Bir Resim, İki Perspektif: Ebeveynlerin Otizm Spektrum Bozukluğuna İlişkin Algılarının Metaforlar Yoluyla İncelenmesi

Öz

Otizm spektrum bozukluğu (OSB) gibi farklı gelişimsel ihtiyaçları olan bir çocuğun aileye katılması, ailenin hayatını önemli ölçüde etkileyerek ailenin yaşam tarzını değiştirir. OSB’li çocuğun aileye katılmasıyla başlayan zorluklar, ailelerin çocuklarının tanı ve deneyimleri hakkında karmaşık algılar geliştirmesine neden olmaktadır. Bu çalışmanın amacı, OSB tanılı çocuğa sahip ebeveynlerin OSB’ye ilişkin algılarının metaforlar yoluyla belirlenmesidir. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden fenomenoloji deseni kullanılmıştır. Araştırmaya OSB tanılı çocuğa sahip 148 ebeveyn (74 anne ve 74 baba) katılmıştır. Bulgular, annelerin ve babaların 5 farklı kategoride toplam 99 (anne=39 ; baba=60) farklı metafor ürettiklerini, ebeveynlerin OSB’ye ilişkin ürettikleri metaforların aynı kategoriler altında gruplandığını dolayısıyla hem annelerin hem de babaların OSB’ye ilişkin oldukça benzer algılara sahip olduklarını göstermektedir. Çalışmanın bulguları alanyazında yer alan diğer çalışmaların bulguları ile tartışılarak ileri araştırmalara yönelik öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Otizm spektrum bozukluğu , ebeveynler , algı , metafor analizi , fenomenoloji

Kaynakça

  1. Akins, R. S., Krakowiak, P., Angkustsiri, K., Hertz-Picciotto, I., & Hansen, R. L. (2014). Utilization patterns of conventional and complementary/alternative treatments in children with autism spectrum disorders and developmental disabilities in a population-based study. Journal of Developmental & Behavioral Pediatrics, 35(1), 1–10. https://doi.org/10.1097/DBP.0000000000000013
  2. Aring, S., & Renk, K. (2010). Associations among young children's temperament, parents' perceptions of their young children, and characteristics of the parent-young child relationship. Journal of Early Childhood & Infant Psychology, 6(2010), 59-83.
  3. Baker, B. L., Blacher, J., Crnic, K. A., & Edelbrock, C. (2002). Behavior problems and parenting stress in families of three-year-old children with and without developmental delays. American Journal on Mental Retardation, 107(6), 433–444. https://doi.org/10.1352/0895-8017(2002)107<0433:BPAPSI>2.0.CO;2
  4. Bal, S., & Koç, G. (2018). The attitudes of first-time fathers towards involvement in baby care and the status of paternal involvement in Turkey. Journal of Depression & Anxiety, 7(316), 2167–1044. https://doi.org/10.4172/2167-1044.1000316
  5. Balcıoğlu, R., & Parlar, H. (2021). Türkiye’de babalık konusu üzerine yapılan lisansüstü tezlerin incelenmesi. Akademik Platform Eğitim ve Değişim Dergisi, 4(2), 266–284.
  6. Bayrakdar, U. (2023). Annelerin çocuk gelişimine ilişkin bilgileri özel gereksinimli çocukların ev ortamlarının kalitesini yordar mı?. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(1), 60–79. https://doi.org/10.31592/aeusbed.1212416
  7. Blacher, J., & McIntyre, L. L. (2006). Syndrome specificity and behavioural disorders in young adults with intellectual disability: Cultural differences in family impact. Journal of Intellectual Disability Research, 50(3), 184–198. https://doi.org/10.1111/j.1365-2788.2005.00768.x
  8. Briegel, W., Greuel, J., Stroth, S., & Heinrichs, N. (2019). Parents’ perception of their 2–10-year-old children’s contribution to the dyadic parent-child relationship in terms of positive and negative behaviors. International Journal of Environmental Research and Public Health, 16(7), 1123. https://doi.org/10.3390/ijerph16071123
  9. Bugental, D. B., & Johnston, C. (2000). Parental and child cognitions in the context of the family. Annual Review of Psychology, 51(1), 315–344. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.51.1.315
  10. Capps, L., Kasari, C., Yirmiya, N., & Sigman, M. (1993). Parental perception of emotional expressiveness in children with autism. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 61(3), 475–484. https://doi.org/10.1037/0022-006X.61.3.475

Kaynak Göster

APA
Bayrakdar, U., Gülboy, E., & Soğancı, S. (2025). Bir Resim, İki Perspektif: Ebeveynlerin Otizm Spektrum Bozukluğuna İlişkin Algılarının Metaforlar Yoluyla İncelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 63, 796-817. https://doi.org/10.53444/deubefd.1567098