2000-2024 Yılları Arasında Eğitim Alanında Yapılan Yapay Zekâ Konulu Lisansüstü Çalışmaların İncelenmesi

Artificial intelligence is recognized as one of the most striking technological developments that have transformed many fields in the 21st century. One of these fields is education. As a matter of fact, the new dimensions that artificial intelligence adds to the field of education with its potential to personalize learning processes, improve teaching methods and enrich educational experiences are attracting the attention of a wide range of people from educators to policy makers by transforming our perception of education. In this context, the aim of this study was to determine the trends of the postgraduate studies published on the subject of “artificial intelligence” in the field of education between 2000 and 2024. In the research, in which document analysis was used as a data collection tool within the scope of qualitative method, the studies scanned from the YÖK National Thesis Center (YÖKTEZ) database by filtering the years “2000-2024”, the field of “education-teaching” and the subject of “artificial intelligence” were systematically analyzed using descriptive content analysis technique. The findings of the research show that most of the postgraduate studies on “artificial intelligence” in the field of education were carried out at the master's level, in 2024, in Turkish language, at Bahçeşehir University, at the Institute of Postgraduate Education and within the Department of Computer Education and Instructional Technology and Education. Quantitative research method was adopted in the majority of the studies, tests, questionnaires and scales were frequently used in data collection and quantitative data analysis techniques were used. In terms of sampling method, it was determined that purposive sampling was mostly preferred, teachers were the most preferred sample group and the sample size was generally in the range of 31-100. Moreover, according to the content analysis of the studies, the effects of artificial intelligence on various variables in education are among the most frequently researched topics. In line with these findings, we can say that graduate studies on artificial intelligence in the field of education have shown a significant increase in recent years and have focused on the use of artificial intelligence in different fields in education.

Yapay zekâ, 21. yüzyılda pek çok alanda dönüşüme neden olan en çarpıcı teknolojik gelişmelerden biri olarak kabul edilmektedir. Bu alanlardan birisi de eğitimdir. Nitekim yapay zekânın, öğrenme süreçlerini kişiselleştirme, öğretim yöntemlerini iyileştirme ve eğitim deneyimlerini zenginleştirme potansiyeliyle eğitim alanına kattığı yeni boyutlar, eğitim algımızı dönüştürerek eğitimcilerden politika yapıcılara kadar geniş bir kesimin ilgisini çekmektedir. Bu bağlamda araştırmada, 2000-2024 yılları arasında eğitim alanında “yapay zekâ” konusu ile ilgili yayınlanmış olan lisansüstü çalışmaların eğilimlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Nitel yöntem kapsamında veri toplama aracı olarak doküman incelemesinin kullanıldığı araştırmada, YÖK Ulusal Tez Merkezi (YÖKTEZ) veri tabanından, “2000-2024” yılları arası, “eğitim-öğretim” alanı ve “yapay zekâ” konusu filtrelemeleri yapılarak taranan çalışmalar, betimsel içerik analizi tekniği kullanılarak sistematik bir şekilde analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, eğitim alanında “yapay zekâ” konusu ile ilgili hazırlanan lisansüstü çalışmaların en fazla yüksek lisans düzeyinde, 2024 yılında, Türkçe dilinde, Bahçeşehir üniversitesinde, lisansüstü eğitim enstitüsünde ve bilgisayar ve öğretim teknolojileri ile eğitimi anabilim dalı bünyesinde gerçekleştirildiği gözlemlenmiştir. Çalışmalarda çoğunluğunda nicel araştırma yöntemi benimsenmiş, veri toplamada test, anket ve ölçekler sıklıkla kullanılmış ve nicel veri analiz tekniklerine başvurulmuştur. Örnekleme yönteminde ise en fazla amaçlı örneklemenin tercih edildiği, öğretmenlerin en sık tercih edilen örneklem grubu olduğu ve örneklem büyüklüğünün genellikle 31-100 aralığında olduğu tespit edilmiştir. Dahası, çalışmaların içerik analizine göre, yapay zekânın eğitimdeki çeşitli değişkenler üzerindeki etkileri en sık araştırılan konular arasında yer almaktadır. Bu bulgular doğrultusunda, eğitim alanında yapay zekâ üzerine yapılan lisansüstü çalışmaların son yıllarda belirgin bir artış gösterdiğini ve yapay zekânın eğitimde farklı alanlarda kullanımı üzerine yoğunlaştığını söyleyebiliriz.