Araştırma Makalesi

Soruşturma Temelli Mesleki Gelişim Programına Katılan Fen Bilimleri Öğretmenlerinin Soruşturma Anlayışlarındaki Gelişimin İncelenmesi

Sayı: 65 30 Eylül 2025
PDF İndir
EN TR

Soruşturma Temelli Mesleki Gelişim Programına Katılan Fen Bilimleri Öğretmenlerinin Soruşturma Anlayışlarındaki Gelişimin İncelenmesi

Öz

Soruşturma (araştırma-sorgulama) yaklaşımının kullanımı 2013’ten bu yana Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programlarında yer bulmaktadır. Öğretmenlerin bu yaklaşımı kullanarak fen öğretimi gerçekleştirmesi istenen bir durumdur. Bu araştırmada bu yaklaşımın öğretimine yönelik mesleki gelişim programına katılan öğretmenlerin soruşturma anlayışlarındaki gelişimleri incelenmiştir. Soruşturma Temelli Mesleki Gelişim Programı (ST-MGP) adını alan programda soruşturma anlayışı, öğretmenlerin soruşturma yaklaşımını bilmesi ve bunu uygulayabilme becerisini ifade etmektedir. ST-MGP, Esnek Soruşturma Temelli Öğretim (ESTÖ) Modeli’nin ilkeleri dikkate alınarak araştırmacılar tarafından geliştirilmiştir. Çalışma, bir okulun fen bilimleri zümresi ile yürütülmüş ve nitel bir durum çalışması olarak tasarlanmıştır. Öğretmenlerle yapılan yarı yapılandırılmış ve sohbet tarzı görüşmelerden oluşan nitel veriler betimsel olarak analiz edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre; ST-MGP öncesi öğretmenlerin soruşturma yaklaşımına dayalı bir anlayışa sahip olmadıkları tespit edilmiştir. ST-MGP sonrası öğretmenlerin; ESTÖ Modeli’ni öğretimlerine uyarlama, görev-sorumluluk alternatiflerini ve Esnek Soruşturma Aşamalarını (ESA) kullanma, iş birlikli öğretim, beceri öğretimi ve ölçme değerlendirme uygulamaları bakımından farklılaştıkları anlaşılmıştır. Öğretmenlerin çeşitli düzeylerde soruşturma anlayışı geliştirdikleri sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenlerin soruşturma uygulamalarını gerçekleştirme olasılıklarını artırmak için nasıl desteklenebileceklerine ilişkin çeşitli önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Hizmet içi öğretmen eğitimi, soruşturma yaklaşımı, soruşturma anlayışı, soruşturma temelli mesleki gelişim programı, esnek soruşturma temelli öğretim modeli.

Etik Beyan

Çalışma için Hacettepe Üniversitesi Etik Kurul Komisyonu ve MEB’den gerekli izinler alınmıştır.

Kaynakça

  1. Aktamış, H. (2007). Fen eğitiminde bilimsel süreç becerilerinin bilimsel yaratıcılığa etkisi: İlköğretim 7. sınıf fizik ünitesi örneği. [Doktora Tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
  2. Alqahtani W. (2023). Science teachers’ views of inquiry-based teaching and critical thinking skills in Saudi middle schools. [Doctoral Dissertation]. Kansas University.
  3. Arabacıoğlu, S. (2019). Öğretmenlerin sorgulama temelli fen bilimleri uygulamalarının değerlendirilmesi ve geliştirilmesi. [Doktora tezi]. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi.
  4. Atun, T. (2016). Sorgulamaya dayalı fen öğretiminin 5. sınıf öğrencilerinde öğrenmeye yönelik öz düzenleme becerileri gelişimine etkisi. [Yüksek Lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
  5. Aydemir, S. (2016). Fen bilimleri öğretmen ve öğretmen adaylarının bilimin doğası ve bilimsel araştırmaya ilişkin görüşleri ve sınıf içi uygulamaları. [Doktora tezi]. Fırat Üniversitesi.
  6. Bayır, E. (2016). Fen bilimleri öğretmenlerinin bilimin doğasına ilişkin görüşleri: Bilişsel harita örneği. Kastamonu Eğitim Dergisi, 24(3), 1419-1436.
  7. Bayram, Z. (2019). İlkokulda esnek soruşturma temelli fen öğretimi (ESTFÖ) uygulamaları. C. Aydoğdu ve S. Kıngır (Ed.), Fen Öğretimi içinde. Nobel Yayınevi.
  8. Bayram, Z. (2020). Esnek Soruşturma Temelli Öğretim (ESTÖ) Tasarım ve Uygulamalar (1.baskı). Pegem Akademi.
  9. Bell, R. L., Smetana, L., and Binns, I. (2005). Simplifying inquiry instruction. The Science Teacher, 72(7), 30-33.
  10. Blumenfeld, P. C., Kempler, T. M., & Krajcik, J. S. (2006). Motivation and cognitive engagement in learning environments. R.K. Sawyer (Ed.), In The Cambridge Handbook of the Learning Sciences (pp. 475-488). Cambridge University Press: New York. https://doi.org/10.1017/CBO9780511816833.029.

Kaynak Göster

APA
Öztürk, F. E., & Bayram, Z. (2025). Soruşturma Temelli Mesleki Gelişim Programına Katılan Fen Bilimleri Öğretmenlerinin Soruşturma Anlayışlarındaki Gelişimin İncelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 65, 3102-3126. https://doi.org/10.53444/deubefd.1609670
AMA
1.Öztürk FE, Bayram Z. Soruşturma Temelli Mesleki Gelişim Programına Katılan Fen Bilimleri Öğretmenlerinin Soruşturma Anlayışlarındaki Gelişimin İncelenmesi. DEU BEF Dergi. 2025;(65):3102-3126. doi:10.53444/deubefd.1609670
Chicago
Öztürk, Feride Eda, ve Zeki Bayram. 2025. “Soruşturma Temelli Mesleki Gelişim Programına Katılan Fen Bilimleri Öğretmenlerinin Soruşturma Anlayışlarındaki Gelişimin İncelenmesi”. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, sy 65: 3102-26. https://doi.org/10.53444/deubefd.1609670.
EndNote
Öztürk FE, Bayram Z (01 Eylül 2025) Soruşturma Temelli Mesleki Gelişim Programına Katılan Fen Bilimleri Öğretmenlerinin Soruşturma Anlayışlarındaki Gelişimin İncelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi 65 3102–3126.
IEEE
[1]F. E. Öztürk ve Z. Bayram, “Soruşturma Temelli Mesleki Gelişim Programına Katılan Fen Bilimleri Öğretmenlerinin Soruşturma Anlayışlarındaki Gelişimin İncelenmesi”, DEU BEF Dergi, sy 65, ss. 3102–3126, Eyl. 2025, doi: 10.53444/deubefd.1609670.
ISNAD
Öztürk, Feride Eda - Bayram, Zeki. “Soruşturma Temelli Mesleki Gelişim Programına Katılan Fen Bilimleri Öğretmenlerinin Soruşturma Anlayışlarındaki Gelişimin İncelenmesi”. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi. 65 (01 Eylül 2025): 3102-3126. https://doi.org/10.53444/deubefd.1609670.
JAMA
1.Öztürk FE, Bayram Z. Soruşturma Temelli Mesleki Gelişim Programına Katılan Fen Bilimleri Öğretmenlerinin Soruşturma Anlayışlarındaki Gelişimin İncelenmesi. DEU BEF Dergi. 2025;:3102–3126.
MLA
Öztürk, Feride Eda, ve Zeki Bayram. “Soruşturma Temelli Mesleki Gelişim Programına Katılan Fen Bilimleri Öğretmenlerinin Soruşturma Anlayışlarındaki Gelişimin İncelenmesi”. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, sy 65, Eylül 2025, ss. 3102-26, doi:10.53444/deubefd.1609670.
Vancouver
1.Feride Eda Öztürk, Zeki Bayram. Soruşturma Temelli Mesleki Gelişim Programına Katılan Fen Bilimleri Öğretmenlerinin Soruşturma Anlayışlarındaki Gelişimin İncelenmesi. DEU BEF Dergi. 01 Eylül 2025;(65):3102-26. doi:10.53444/deubefd.1609670