BİLSEM Aday Gösterme Sürecine Yönelik Okul Yönlendirme Komisyonu Üyelerinin Görüşleri

Özel yetenekli öğrencilerin tanılama sürecinde okul yöneticileri ve öğretmenler kritik rol oynamaktadır. Ulusal eğitim sistemimizde özel yeteneklilerin eğitimi Bilim ve Sanat Merkezleri (BİLSEM) tarafından desteklenmektedir. Bu araştırmada, BİLSEM aday gösterme aşamasına yönelik okul yöneticileri ve öğretmenlerin sürece dair deneyimleri, karşılaşılan zorlukları ve geliştirilen önerileri ortaya konulması amaçlanmaktadır. Araştırma nitel araştırma desenlerinden Fenemolojik(olgubilim) yaklaşım üzerine kurgulanmıştır. Araştırmanın çalışma grubu Karadeniz Bölgesinin bir ilçesinde bulunan ilkokullarda görev yapan okul yöneticisi, rehber öğretmen/psikolojik danışman ve sınıf öğretmeni olmak üzere 20 kişiden oluşturmaktadır. Araştırmaya ait veriler 2024/2025 eğitim öğretim yılının birinci döneminde elde edilmiştir. Araştırmada, araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak bireysel görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırma sürecinde elde edilen veriler içerik analizi tekniğine tabi tutularak incelenmiştir. Elde edilen analiz sonucunda aday gösterme sürecinde dikkat edilen kriterler, karşılaşılan zorluklar ve sürece yönelik öneriler olmak üzere üç kategori elde edilmiştir. Araştırma bulgularına göre aday gösterme sürecinde yönetici ve öğretmenlerin akranlarına göre davranış farklılığı, bilişsel zekâ ve liderlik gibi kriterler üzerinden yönlendirme yaptığı, veli baskısı ve kontenjan sınırının bulunması gibi nedenlerden dolayı sorun yaşadığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma katılımcılarının aday gösterme sürecine yönelik eğitim düzenlenmesi, süreç içerisinde uzman desteğinin sağlanması ve iş birliği yapılması yönelik önerileri olduğu tespit edilmiştir.

School administrators and teachers play a critical role in the identification process of gifted students. In the national education system of Türkiye, the education of gifted students is supported by Science and Art Centers (BİLSEM). This study aims to reveal the experiences, challenges, and suggestions of school administrators and teachers regarding the nomination phase for BİLSEM. The research is designed using the phenomenological approach, one of the qualitative research methods. The study group consists of 20 participants, including school administrators, guidance counselors/psychological counselors, and classroom teachers working in primary schools located in a district of the Black Sea Region. The data were collected during the first semester of the 2024/2025 academic year through individual interviews conducted using a semi-structured interview form developed by the researcher. The data were analyzed through content analysis. As a result of the analysis, three main categories were identified: the criteria considered in the nomination process, the challenges encountered, and the suggestions for improvement. According to the findings, administrators and teachers tend to nominate students based on criteria such as behavioral differences compared to peers, cognitive intelligence, and leadership. However, they face challenges due to factors such as parental pressure and quota limitations. The participants emphasized the need for training on the nomination process, expert support during the process, and increased collaboration.