Yabancı Dil Olarak Türkçe ve İngilizce Öğretiminde Folklorik Unsurların Kullanımı: Ders Kitaplarında Karşılaştırmalı Bir Analiz

Yıl 2025, Sayı: 66, 4455 - 4489, 29.12.2025

Özge Yıldız , Feryal Çubukçu

https://doi.org/10.53444/deubefd.ki177704d2

Öz

Folklor, bir topluluğun bireyleri arasında sözlü, yazılı ya da görsel biçimlerde kuşaktan kuşağa aktarılan; kültürel ifade biçimlerini kapsayan hem toplumsal kimliği şekillendiren hem de kültürel devamlılığı sağlayan disiplinlerarası bir çalışma alanıdır. Dil öğretiminde folklor, dilin kültürel bağlamını anlamada, öğrencilerin kültürel farkındalığını artırmada ve iletişimsel yeterliklerini geliştirmede önemli bir araç olarak görülmektedir. Bu bağlamda çalışma, yabancı dil olarak Türkçe ve İngilizce öğretiminde folklorik unsurların temsilini ve kullanım biçimlerini ders kitapları temelinde karşılaştırmalı olarak analiz etmeyi ve folklorun yabancı dil öğretiminde daha sık ve etkili kullanılmasını teşvik etmeyi amaçlamaktadır. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde tasarlanmış; veri toplama aracı olarak doküman incelemesi, veri çözümleme yöntemi olarak içerik analizi teknikleri uygulanmıştır. Millî Eğitim Bakanlığı’na (MEB) ait Türkçe ve Türk Kültürü ders kitapları ile English File serisi materyalleri incelenmiştir. Sedat Veyis Örnek’in folklor tasnifine dayanılarak, kapsam, sıklık ve çeşitlilik boyutlarında folklorik öğeler analiz edilmiştir. Bulgular, MEB kitaplarında folklorik içeriklerin daha yaygın olduğunu ancak sistematik ve bütüncül bir sunumdan yoksun olduğunu göstermektedir. İngilizce materyallerde ise folklorik öğeler sınırlı, evrenselleştirilmiş ya da modernize edilmiş biçimlerde yer almaktadır. Çalışma, folklorik içeriklerin öğrenci düzeyine uygun, sistematik ve çağdaş bağlamlarla ilişkilendirilmiş şekilde entegrasyonunun gerekliliğini; ayrıca kültürlerarası karşılaştırma etkinlikleri ve disiplinlerarası iş birliğinin önemini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Folklor , dil öğretimi , kültürel içerik , doküman analizi.

The Use of Folkloric Elements in Teaching Turkish and English as Foreign Languages: A Comparative Analysis in Textbooks

Öz

Folklore is an interdisciplinary field encompassing cultural forms of expression transmitted orally, in writing, or visually from generation to generation, shaping social identity and sustaining cultural continuity. In language teaching, it serves as an important tool for understanding the cultural context of a language, enhancing learners’ cultural awareness, and developing communicative competence. This study aims to comparatively analyze, based on textbooks, the representation and use of folkloric elements in teaching Turkish and English as foreign languages, and to promote their more frequent and effective integration into foreign language teaching. Designed within a qualitative research framework, the study employed document analysis as the data collection method and content analysis for data interpretation. Turkish and Turkish Culture textbooks published by the Ministry of National Education (MoNE) and the English File series materials were examined.. Drawing on Sedat Veyis Örnek’s classification of folklore, elements were examined in terms of scope, frequency, and diversity. Findings indicate that while MoNE textbooks feature a wider range of folkloric content, they lack systematic and holistic presentation. In contrast, English materials include fewer folkloric elements, often in universalized or modernized forms. The study underscores the need for systematic, level-appropriate, and contemporary integration of folkloric content, along with intercultural comparison activities and interdisciplinary collaboration.

Anahtar Kelimeler

Folklore , language teaching , cultural content , document analysis

Kaynakça

• Akpınar, M. (2010). Deyim ve atasözlerinin yabancılara Türkçe öğretiminde kullanımı üzerine bir araştırma [Yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=xYAONYcLtt8z50IVtl6VeQ&no=931F46cozUF-9zw9tLz_Ug
• Amos, D. B. (1971). Toward a definition of folklore in context. The Journal of American Folklore, 84(331), 3–15. https://doi.org/10.2307/539729
• Armstrong, C. (2021). Key methods used in qualitative analysis. SSRN Electronic Journal. https://doi.org/10.2139/ssrn.3996213
• Barfield, S. C., & Uzarski, J. (2009). Integrating indigenous cultures into English language teaching. English Teaching Forum, 47(1), 2–9. https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ923442.pdf
• Bauman, R. (1984). Verbal art as performance. Waveland Press. (İlk basım: 1977).
• Babayeva, M. (2023). Folklore text as an object of linguistic research. Revista Universidad y Sociedad, 15(1),148–153. https://www.researchgate.net/publication/379605098_Folklore_text_as_an_object_of_linguistic_research
• Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27–40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027
• Cortazzi, M., & Jin, L. (1999). Cultural mirrors: Materials and methods in the EFL classroom. In E. Hinkel (Ed.), Culture in second language teaching and learning (pp. 196–219). Cambridge University Press.
• Çakır, İ. (2010). The frequency of culture-specific elements in the ELT coursebooks at elementary schools in Turkey. Novitas-ROYAL, 4(2), 182–189. https://dergipark.org.tr/en/pub/novroy/issue/10816/130389
• Çangal, Ö. (2012). Yabancılara Türkçe öğretiminde kültür taşıyıcısı olarak türküler. Gazi Üniversitesi Türkçe Araştırmaları Akademik Öğrenci Dergisi, 2(2), 1–15.
• Çelik, Y., & Gülcü, İ. (2016). Yurtdışında kullanılan Türkçe ve Türk Kültürü ders kitaplarına yönelik öğretmen görüşleri. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(2), 287–296. https://doi.org/10.14686/buefad.v5i2.5000183344
• Çobanoğlu, O. (2018). Halk bilimde yeni paradigmalar bağlamında internet folkloru. In Milletlerarası 9. Türk Halk Kongresi (ss. 121–126). T.C Kültür ve Turizm Bakanlığı. https://www.kulturportali.gov.tr/mrepo/eKitap/eb-HalkbilimindeYeniParadigmalarBaglamindaInternetFolkloru/files/assets/common/downloads/publication.pdf?uni=f2a7c87e34b4a1dcbf2aaaa892fbd4e5
• Dundes, A. (1965). The study of folklore. Prentice-Hall.
• Dundes, A. (2003). Fables of ancients? Folklore in Qur’an. Rowmen & Littlefield.
• Dundes, A., & Bronner, S. J. (2007). The meaning of folklore: The analytical essays of Alan Dundes. Utah State University Press.
• Ellisafny, D. C. A. P., Asmarani, R., & Hadiyanto, S. S. (2019). Learning folklore using English language teaching materials for students. Culturalistics, 3(1), 13–17. https://doi.org/10.14710/culturalistics.v3i2.6607
• Emrich, D. (1946). Folk-lore. California Folklore Quarterly, 5(4), 355–374.
• Fakazlı, E., & Baytar, N. (2021). İki İngilizce ders kitabının kültürel unsurlar açısından karşılaştırmalı analizi (Headway ve English File). İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(3), 2259–2276. https://doi.org/10.17679/inuefd.983302
• Fişekcioğlu, A. (2022). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde Türk yemek kültürünün paylaşımı. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 15(38), 514–533. https://doi.org/10.12981/mahder.1098836
• Frank, R. (2011). Newslore: Contemporary folklore on the internet. University Press of Mississippi.
• Gholson, R., & Stumpf, C.-A. (2005). Folklore, literature, ethnography, and second-language acquisition: Teaching culture in the ESL classroom. TESL Canada Journal, 22(2), 75–91. https://doi.org/10.18806/tesl.v22i2.88
• Gelbart, M. (2007). The invention of folk music and art music. Cambridge University Press.
• Gomme, L. (1890). The handbook of folklore. The Folklore Society.
• Gökmen, H., & Göçen, G. (2023). Yabancılar için Türkçe ders kitaplarındaki söz varlığı: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Yabancılar için Türkçe Öğretim Seti örneği. Uluslararası Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Dergisi, 6(1), 45–81.
• Güvenç, A. Ö. (2021). Folklor ve sinema. Ötüken neşriyat.
• Hatipoğlu, C., & Daşkın, N. C. (2020). A proverb in need is a proverb indeed: Proverbs, textbooks and communicative language ability. South African Journal of Education, 40(1), 1–15. https://doi.org/10.15700/saje.v40n1a1664
• Herder, J. G. (1827). Treatise upon the origin of language. Longman. (Orijinal yayın 1772).
• Herder, J. G. (2006). Shakespeare (G. Moore, Çev.). Princeton University Press. (Orijinal yayın 1773).
• Humboldt, W. von. (2013). Ankündigung einer schrift über die baskische sprache (A. Corcoran, Çev.). Center for Basque Studies.
• Hymes, D. (1971). The contribution of folklore to sociolinguistic research. The Journal of American Folklore, 84(331), 42–50. https://doi.org/10.2307/539732
• İleri, A. (2024). Yabancı dil olarak Türkçe ders kitaplarındaki kültürel unsurlar: Yeni İstanbul örneği [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi.
• Kalfa, M. (2013). Yabancılara Türkçe öğretiminde sözlü kültür unsurlarının kullanımı. Millî Folklor, 25(97), 167–177.
• Kavalcı, T. (2017). Vladimir Propp’un yapısalcı yöntemi üzerine bir inceleme ve uygulama çalışması.Academia. https://www.academia.edu/34166524/Vladimir_Propp_un_Yap%C4%B1salc%C4%B1_Y%C3%B6ntemi_%C3%9Czerine_Bir_%C4%B0nceleme_ve_Uygulama_%C3%87al%C4%B1%C5%9Fmas%C4%B1_docx
• Kaya, E. (2020). Folklorik açıdan festival. Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences, 6(34), 2097–2103.https://doi.org/10.31589/JOSHAS.477
• Lopatin, I. A. (1951). The role of folklore in teaching language and literature. The Modern Language Journal, 35(7), 543–548. https://doi.org/10.2307/319414
• Mack, N., Woodsong, C., MacQueen, K. M., Guest, G., & Namey, E. (2005). Qualitative research methods: A data collector’s field guide. Family Health International.
• Magliocco, S. (1992). Folklore and language teaching: Preliminary remarks and practical suggestions. Italica, 69(4), 451–465.
• Mandelbaum, D. G. (Ed.). (1963). Selected writings of Edward Sapir in language, culture and personality. University of California Press.
• McKay, S. L. (2002). Teaching English as an international language. Oxford University Press.
• Mieder, W. (2004). Proverbs: A handbook. Greenwood Press.
• Miranda, T., Anggraini, L., & Filya. (2024). The use of folklore to improve the student’s reading comprehension. JICN, 1(3), 4879–4884.
• Morain, G. G. (1969). French culture: The folklore facet. ERIC.
• Norberg, J. (2022). The Brothers Grimm and the making of German nationalism. Cambridge University Press. Örnek, S. V. (1977). Türk halk bilimi. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
• París Seguí, F. (2018). The role of folklore in EFL teaching in secondary education [Master’s thesis, Universitat de les Illes Balears]. DSpace UIB. https://dspace.uib.es/xmlui/bitstream/handle/11201/149007/tfm_2017-18_MFPR_fps333_1581.pdf?sequence=1&isAllowed=y
• Pedersen, E. M. (1993, April). Folklore in ESL/EFL curriculum materials. (ERIC Document No. ED372629). Bildiri, 27. TESOL Konvansiyonu, Atlanta, GA, ABD. https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED372629.pdf Propp, V. (2009). Morphology of folktale. University of Texas Press.
• Rahmawati, W. T., Harahap, Y. M., & Sembiring, F. W. (2022). The effect of riddle game on students’ vocabulary mastery. Pedagogi, 8(1), 69–73.
• Richards, J. C. (2001). Curriculum development in language teaching. Cambridge University Press.
• Thoms, W. J. (1872). Origins of the word “folk-lore.” Notes & Queries, 4(252), 339–340.
• Tan, N. (1995). Folklor-halkbilimi genel bilgiler. Yaylım Matbaası.
• Turner, V. (1982). From ritual to theatre. Paj Publications.
• Utley, F. L. (2005). Folklorun tanımı (T. Özkan, Çev.). Millî Folklor, 17(65), 130–136.