ŞİİR VE KIRILGANLIĞIN KAVŞAĞINDA: RİSK TOPLUMU BAĞLAMINDA KOFİ AWOONOR'UN ŞİİRİ

Yıl 2026, Cilt: 13 Sayı: 1 , 17 - 26 , 29.04.2026

Yakut Akbay

https://doi.org/10.69878/deuefad.1607414

https://izlik.org/JA98XN46XT

Öz

Bu makale, Kofi Awoonor’un (1935-2013) şiiri ile sosyolojik risk toplumu kavramı arasındaki kesişimi incelemektedir. Araştırma özellikle Awoonor'un Rediscovery and Other Poems (Yeniden Keşif ve Diğer Şiirler) (1964) adlı şiir koleksiyonu üzerinde odaklanmaktadır. Awoonor, yerinden edilme, parçalanma ve belirsizlik temalarını ele alan bu koleksiyonda, sömürge sonrası toplumların karmaşık durumunu ele almaktadır. Bu çalışma, Awoonor’un şiirinin, günümüz insanlık durumunu tanımlayan kaygı ve tehditlerle kesişen postkolonyal toplumların sosyo-politik manzarasını yansıttığını savunmaktadır. Araştırma, Alman sosyolog Ulrich Beck (1944-2015) tarafından ortaya atılan ve küreselleşme ile buna bağlı çevresel bozulmanın neden olduğu endişe ve belirsizliklerle nitelendirilen risk toplumu kavramını kullanmaktadır. Dolayısıyla, çalışmanın odak noktası, refleksif modernleşme ve modern toplumun karakteristik özelliği olan üretilmiş riskler gibi risk toplumuyla ilgili kavramlardır. Awoonor, yerli halkların sömürge döneminden sömürge sonrası dünyaya geçiş sürecinde yaşadıkları hızlı sosyal, siyasi ve kültürel değişimlerin yarattığı zorluklarla başa çıkma çabalarını, gelenek ile modernite arasındaki gerilimlere dikkat çekerek ortaya koymaktadır. Makale, söz konusu kaygılar ile dekolonizasyonun ardından ortaya çıkan sonuçlar arasındaki kesişimi ve bunun postkolonyal dünyadaki yerli halklar üzerindeki etkisini incelemektedir. Awoonor’un şiirini postkolonyal bir okumayla, risk toplumu kavramını da dahil ederek ele almak, yerli halkların sömürge boyunduruğundan postkolonyal failliğe geçiş sürecinde yaşadıkları kırılganlıkları ve belirsizlikleri daha iyi anlamamıza olanak tanımaktadır.

Anahtar Kelimeler

Awoonor , kültür , postkolonyal , refleksif modernleşme , risk toplumu

Etik Beyan

Gerek duyulmamaktadır.

Destekleyen Kurum

Yok

Teşekkür

Teşekkür ederim.

AT THE CROSSROADS OF VERSE AND VULNERABILITY: KOFI AWOONOR’S POETRY IN THE CONTEXT OF RISK SOCIETY

https://izlik.org/JA98XN46XT

Öz

This article explores the intersection between Kofi Awoonor’s (1935-2013) poetry and the sociological concept of risk society. The research is particularly built around Awoonor’s collection of Rediscovery and Other Poems (1964). In the collection, which explores displacement, fragmentation, and uncertainty, Awoonor portrays the intricate structures of postcolonial societies. The study argues that Awoonor’s poetry describes the socio-political landscape of postcolonial societies, which intersect with the anxieties and threats that define the human condition today. The research employs the concept of risk society, introduced by the German sociologist Ulrich Beck (1944-2015) and characterised by the concerns and uncertainties caused by globalisation and the associated environmental degradation. Hence, the study focuses on the concepts related to risk society, such as reflexive modernisation and the manufactured risks characteristic of modern society. Awoonor draws attention to the tensions between tradition and modernity to illustrate how indigenous peoples attempt to cope with the transition from the colonial period to the postcolonial world and the challenges of rapid social, political, and cultural change. The article explores the convergence between the above concerns and the subsequent consequences of decolonisation and its impact on the indigenous peoples of the postcolonial world. Incorporating the concept of risk society into a postcolonial reading of Awoonor's poetry allows us to understand the vulnerabilities and uncertainties faced by indigenous peoples in the transition from colonial subjugation to postcolonial agency.

Anahtar Kelimeler

Awoonor , culture , postcolonial , reflexive modernisation , risk society

Kaynakça

• Anyidoho, K. (2014). In retrospect an introduction. In K. Anyidoho (Ed.), The promise of hope: New and selected poems, 1964-2013 (pp. 17-51). University of Nebraska Press.
• Appadurai, A. (1996). Modernity at large: Cultural dimensions of globalization (Vol. 1). University of Minnesota Press.
• Appiah, A., & Gates, H. L. (2010). Encyclopedia of Africa. Oxford University Press.
• Ashcroft, B., Griffiths, G., & Tiffin, H. (1989). The empire writes back: Theory and practice in post-colonial literatures. Routledge.
• Awoonor, K. (2014). The promise of hope: New and selected poems, 1964-2013. University of Nebraska Press.
• Awoonor, K. (1975). The Breast of the Earth: A survey of the history, culture, and literature of Africa south of the Sahara. Nok Publishers.
• Awoonor, K. (1974). Tradition and continuity in African literature. The Dalhousie Review, 53(4), pp. 665–671. http://hdl.handle.net/10222/59631
• Bauman, Z. (2000). Liquid modernity. Polity Press.
• Beck, U. (1992). Risk society: Towards a new modernity. (M. Ritter, Trans.). Sage Publications. (Original work published 1986)
• Burt, S. (2017). Postcolonial poetry and form. In J. Ramazani, The Cambridge Companion to Postcolonial Poetry (pp. 139-152). Cambridge University Press.
• Dryzek, J. S. (2013). The politics of the earth: Environmental discourses. Oxford: Oxford University Press.
• Early, L. R. (1975). Kofi Awoonor's Poetry. ARIEL: A Review of International English Literature, 6(1). 51–67. https://eurekamag.com/research/073/513/073513315.php
• Giddens, A. (1990). The Consequences of Modernity. Polity Press.
• Giddens, A., & Pierson, C. (1998). Conversations with Anthony Giddens: Making sense of modernity. Polity Press.
• Glover-Meni, N., & Akakpo, S. B. (2020). Literature and culture: A critique of selected works of Kofi Awoonor and Ama Ata Aidoo. Hybrid Journal of Literary and Cultural Studies, 2(3), 47-61. https://doi.org/10.58256/hjlcs.v2i3.252
• James, P. W. (2006). Globalism, nationalism, tribalism: Bringing theory back in. Sage Publications.
• Levy, P. (2002). Ghana. Marshall Cavendish.
• Okunoye, O. (2017). Postcolonial African poetry. In J. Ramazani, The Cambridge Companion to Postcolonial Poetry (pp. 31-44). Cambridge University Press.
• Pieterse, C., & Duerden, D. (1972). African Writers Talking: A Collection of Radio Interviews. Africana Publishing Corporation.
• Rodney, W. (1996). How Europe underdeveloped Africa. Princeton University Press. (Original work published 1972)
• Tucker, M. (1976). Kofi Awoonor: Restraint and Release. English in Africa, 3(1), 46-51.