DİJİTAL ORTAMDAKİ İMZALARIN YAZILI ŞEKİL ŞARTINI SAĞLAYIP SAĞLAMADIKLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Yıl 2025, Cilt: 27 Sayı: 1, 697 - 725, 29.05.2025

Abdurrahim Altun

https://doi.org/10.33717/deuhfd.1605821

Öz

İnsanlar dijital teknolojileri hukukî işlem sahalarını ve imkânlarını genişletmek maksadıyla kullanmaktadır. Bu çerçevede zaman ve mekân yönünden büyük bir fayda elde edecek şekilde hukukî işlemlerini dijital mecraya kaydır-makta, kâğıt üzerine el ile atılan imzayı dokunmatik ekranlara attıkları imzalar ile ikame etmekte, el ile imzaladığı fizikî belgeyi taramak suretiyle dijital bir forma sokmakta ya da daha kolay bir yöntem olarak taranmış imzasını dijital belgeler üzerine ekleyerek yeni belgeler meydana getirmekte, bu vesileyle elde edilen dijital belgeleri yine dijital iletişim kanallarıyla muhataba ileterek hukukî işlemlerini şekillendirmeye çalışmaktadır.
Teknolojik gelişmelerin hukuk karşısında ortaya koyduğu bu meydan okumaya karşı nasıl bir tavır takınılacağı, diğer bir ifadeyle dijital ortamda oluşturulan ya da muhafaza edilen ve görünüm itibarıyla el ile atılmış imza sureti taşıyan belgelerin yazılı şekil şartını yerine getirip getirmeyeceği incelemeye değer bir meseledir. İlk bakışta borçlar hukukunun liberal ruhu da nazara alınarak olumlu cevap verilebilecek bu mesele, birtakım problemleri de beraberinde getirmektedir.
Bu çalışmada dijital teknolojilerin kullanımıyla meydana getirilen imzalı belgelerin adî yazılı şekil şartını sağlayıp sağlamadığı incelenmektedir. Bu bağ-lamda imzaya ilişkin genel bilgilere, dokunmatik ekranlara atılan imzalara, el ile imzalanıp taranarak dijital forma dönüştürülen belgelere, daha önceden taranmış imzanın dijital belge üzerine eklenerek oluşturulan belgelere ve bütün bunların meydana getirebileceği risklere değinilmiştir. Güvenli elektronik imza ile imzalanan belgeler, meselenin Elektronik İmza Kanunu’nda sonuca bağlanmasından dolayı kapsam dışında tutulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Dijital Ortamdaki İmza , Dokunmatik Ekrana Atılan İmza , El ile İmzalanmış Fiziki Belgenin Taranması , Taranmış İmza , Dijital Ortamdaki İmzaların Ortaya Çıkardığı İspat Sorunları

AN EVALUATION ON WHETHER SIGNATURES IN DIGITAL MEDIA MEET THE REQUIREMENT OF WRITTEN FORM

Öz

People utilize digital technologies to expand the scope and possibilities of legal transactions. In this context, they are moving their legal processes to digital platforms in ways that provides significant benefits in terms of time and space. They are replacing handwritten signatures on paper with signatures on touch screens, creating digital copies of physical documents by scanning them, or, more simply, creating new documents by adding their scanned signatures to digital files. In this way, they shapes legal proceedings by sending the resulting digital documents to the relevant parties via digital communication channels.
It is worth analysing whether the new possibilities provided by digital technologies will meet the requirement of written form. At first glance, taken into account the liberal spirit of law of obligations, this question may be answered in the affirmative; however, it also brings significant challenges.
This study examines whether signed documents created through the use of digital technologies meet the requirement of written form. In this context, general information about signatures, signatures on touch screens, documents signed by hand and converted to digital form by scanning, documents created by adding the previously scanned signature on the digital document and the risks that may arise from all these are discussed. Documents signed with a secure electronic signature are excluded from the scope since the issue is concluded under the Electronic Signature Law.

Anahtar Kelimeler

Signature in Digital Media , Touchscreen Signature , Scanning a Physical Document Signed by Hand , Scanned Signature , Proof Problems Arising from Signatures in Digital Media

Kaynakça

• Acar, Ayşe Ece: Medeni Muhakeme Hukukunda Elektronik İmzalı Belgelerin Delil Niteliği, 1. Bası, Onikilevha, İstanbul 2013.
• Altaş, Hüseyin: Şekle Aykırılığın Olumsuz Sonuçlarının Düzeltilmesi, Yetkin, Ankara 1998.
• Antalya, O. Gökhan: Borçlar Hukuku Genel Hükümler Cilt I, Legal, İstanbul 2016.
• Atamer, Yeşim M./Furrer, Andreas (Hrsg.): CHK - Handkommentar zum Schweizer Privatrecht, Obligationenrecht - Allgemeine Bestimmungen - Art. 1-183 OR, 4. Aufl., Schulthess, Zürich 2023, (Kısaltma: Yazar, CHK-OR Art. …).
• Başlar, Yusuf: “Elektronik Delilin Toplanması ve Muhafazası”, Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 10, S. 1, Y. 2020, s. 77-107.
• Berger, Bernhard: Allgemeines Schuldrecht, 3. Aufl., Stämpfli, Bern 2018.
• Birincioğlu, İsmail/Kurtaş, Ömer/Çakır, İsmail/Turan, Nurşen: “El Yazısı İncelemelerinde Fulaj Kavramı”, 6. Anadolu Adli Bilimler Kongresi (6-9 Eylül 2007) Manisa Sözel ve Poster Bildiriler Kitabı, Celal Bayar Üniversitesi Matbaası, Manisa 2007, s. 125-129.
• Birincioğlu, İsmail/Özkara, Erdem: “Adli Belge İncelemelerinde Bilinmeyenler, Örneklerle Yazı ve İmza Analizi ile Islak İmza Kavramı”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, S. 87, Y. 2010, s. 403-433.
• Blättler, Manuel: “Alternativen zur qualifizierten elektronischen Signatur”, Digitaler Geschäftsverkehr (Hrsg. Dominic Wyss, Manuel Blättler), Stämpfli, Bern 2022, s. 103-116.
• Brändli, Beat: “Verfahrens- und Gerichtsorganisationsrecht / Digitale Revolution und die einhergehende prozessuale Beweisproblematik”, Recht im digitalen Zeitalter - Festgabe Schweizerischer Juristentag 2015 in St. Gallen (Hrsg. Lukas Gschwend, Peter Hettich, Markus Müller-Chen, Benjamin Schindler, Isabelle Wildhaber), Dike, 2015, s. 683-702.
• Braun, Anna: “Die Wohnungsabgabe und das Abgabeprotokoll”, mietrechtspraxis (mp) 2020, s. 7-35.
• Bucher, Eugen: Schweizerisches Obligationenrecht, 2. Aufl., Schulthess, Zürich 1988.
• Cerutti, Romeo/Inderkum, Matthias: “Rechtliche Aspekte des Digital Banking bei Vermögensverwaltungsverträgen”, Schweizerische Juristen-Zeitung (SJZ) 112/2016, s. 31-35.
• Egli, Urs: “Eingeschränkter Beweiswert digitalisierter Geschäftsunterlagen”, in: dRSK (30.03.2016).
• Erbayraktar, Burcu: Güvenli Elektronik İmza, 1. Bası, Onikilevha, İstanbul 2016.
• Eren, Fikret: Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 28. Bası, Legem, Ankara 2023.
• Eren, Fikret/Dönmez, Ünsal: Eren Borçlar Hukuku Şerhi Cilt I, Yetkin, Ankara 2022.
• Ergün, Mevci: Sözleşmeler Hukuku Genel Hükümler Cilt 1, Legem, Ankara 2024.
• Erturgut, Mine: Medeni Usul Hukukunda Elektronik İmzalı Belgelerin Delil Olarak Değerlendirilmesi, Yetkin, Ankara 2004.
• Fässler, Lukas: “Durchklick: Elektronische Aktenführung – Beweisführung mit eingescannten Dokumenten”, Anwaltsrevue 2014, s. 380-385.
• Feyzioğlu, Feyzi Necmeddin: Borçlar Hukuku Genel Hükümler Cilt I, 2. Bası, İstanbul Üniversitesi Yayınları, İstanbul 1976.
• Furrer, Andreas/Müller-Chen, Markus: Obligationenrecht Allgemeiner Teil, 3. Aufl., Schulthess, Zürich-Basel-Genf 2018.
• Furrer, Andreas/Wartmann, Jeremias: “Beweisführung mit digitalen Daten”, Auf zu neuen Ufern! - Festschrift für Walter Fellmann (Hrsg. Karin Müller, Jörg Schwarz), Stämpfli, Bern 2021, s. 467-490.
• Gauch, Peter/Schluep, Walter R./Schmid, Jörg/Emmenegger, Susan: Schweizerisches Obligationenrecht Allgemeiner Teil Band I, 11. Aufl., Schulthess, Zürich-Basel-Genf 2020.
• Gericke, Dieter/Ivanovic, Tanja: “Genügen PDF-Dateien dem Schriftformerfordernis?”, Schweizerische Juristen-Zeitung (SJZ) 113/2017, s. 335-341.
• Gümüş, Mustafa Alper: Borçlar Hukukunun Genel Hükümleri, Yetkin, Ankara 2021.
• Higi, Peter/Bühlmann, Anton/Wildisen, Christoph (Hrsg.): Zürcher Kommentar – Die Miete (Art. 266-268b OR), 5. Aufl., Schulthess, Zürich 2020, (Kısaltma: Yazar, ZK-OR Art. …).
• Honsell, Heinrich (Hrsg.): Kurzkommentar Obligationenrecht, 1. Aufl., Helbing Lichtenhahn, Basel 2014, (Kısaltma: Yazar, KUKO-OR Art. …).
• Huguenin, Claire: Obligationenrecht, 3. Aufl., Schulthess, Zürich-Basel-Genf 2019.
• Hürlimann, Daniel: Zur Rechtskraft der Unterschrift auf einem Touchscreen (Gutachten von Ass.-Prof. Dr. iur. Daniel Hürlimann im Auftrag der Kantonspolizei Zürich), St. Gallen 2016.
• Keser Berber, Leyla: ““İmzalıyorum O Halde Varım” Dijital İmza, Dijital İmza Hakkındaki Yasal Düzenlemeler, Dijital İmzalı Elektronik Belgelerin Hukuki Değeri”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, 2000/2, s. 503-556, (Kısaltma: Keser Berber, İmzalıyorum).
• Kıyak, Emre/Şensöz, Ahmet: “Autopenle veya Dijital Ekrana Atılan İmza ile Elle Atılan İmzanın Karşılaştırılması”, Süleyman Demirel Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 11, S. 2, Y. 2021, s. 791-838.
• Kocayusufpaşaoğlu, Necip: Borçlar Hukuku Genel Bölüm 1. Cilt, 7. Bası, Filiz, İstanbul 2017.
• Kren Kostkiewicz, Jolanta/Wolf, Stephan/Amstutz, Marc/Fankhauser Roland (Hrsg.): OR Kommentar, 4. Aufl., Orell Füssli, Zürich 2022, (Kısaltma: Yazar, OFK-OR Art. …).
• Kurşat, Zekeriya: “Yazılı Şekil Şartının Unsuru Olan İmzanın Elektronik Ekrana Atılmasının Etkisi”, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, C. LXXV, S. 1, Y. 2017, s. 413-430.
• Lienhard, Andreas: “Arbeitsrechtliche Herausforderungen in Krisen”, Aktuelle Juristische Praxis (AJP) 2020, s. 1264-1275.
• Meier-Hayoz, Arthur (Hrsg.): Berner Kommentar, Allgemeine Einleitung in das schweizerische Obligationenrecht und Kommentar zu Art. 1-18 OR, Stämpfli, Bern 1986, (Kısaltma: Yazar, BK-OR Art. …).
• Müller, Christoph (Hrsg.): Berner Kommentar, Art. 1-18 OR. Allgemeine Bestimmungen mit allgemeiner Einleitung in das Schweizerische Obligationenrecht, Stämpfli, Bern 2018, (Kısaltma: Yazar, BernK-OR Art. …).
• Oğuzman, M. Kemal/Öz, M. Turgut: Borçlar Hukuku Genel Hükümler Cilt I, 16. Bası, Vedat, İstanbul 2018.
• Probst, Thomas: “Digitalisierung und Vertragsrecht - Probleme des Schutzes der Privatsphäre aus vertragsrechtlicher Sicht”, Digitalisierung und Schutz der Privatsphäre (Hrsg. Astrid Epiney, Déborah Sangsue), Schulthess, Zürich 2018, s. 41-76.
• Sağlam, İpek: Elektronik Sözleşmeler, Legal, İstanbul 2007.
• Schwenzer, Ingeborg/Fountoulakis, Christiana: Schweizerisches Obligationenrecht Allgemeiner Teil, 8. Aufl., Stämpfli, Bern 2020.
• Şenocak, Zarife: “Dijital İmza ve Dijital İmzanın Borçlar Kanunu Hükümleri Açısından Ele Alınması”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 50, S. 2, Y. 2001, s. 97-135.
• Şimşek, Merve Melis/Özcan, Tuğba/Ergun, Tamer/Çelik, Vural: “Elektronik İmza Seviyeleri”, Bilgi Yönetimi Dergisi, C. 2, S. 2, Y. 2019, s. 136-144.
• Tekinay, Selahattin Sulhi/Akman, Sermet/Burcuoğlu, Haluk/Altop, Atilla: Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 7. Bası, Filiz, İstanbul 1993.
• Wicki-Birchler, David/Dobec, Marko: “Unterschreiben von Verträgen im digitalen Raum”, Aktuelle Juristische Praxis (AJP) 2023, s. 278-285.
• Widmer-Lüchinger, Corinne/Oser, David (Hrsg.): Basler Kommentar Obligationenrecht I (Art. 1-529), 7. Aufl., Helbing Lichtenhahn, Basel 2020, (Kısaltma: Yazar, BSK-OR Art. …).
• William, Oliver D.: “Digitalisierung im Versicherungsvertragsrecht”, Haftung und Versicherung (HAVE) 2019, s. 83-89.
• Akıncı, Derya: Rezistif ve Kapasitif Ekran Arasındaki Fark, REZİSTİF VE KAPASİTİF EKRAN ARASINDAKİ FARK (icc.com.tr).
• DPI Nedir ve Neden Bilinmesi Gerekir? (bidolubaski.com).
• Keser Berber, Leyla: “Biyometrik İmza ve Türk Borçlar Kanunu’ndaki Yazılı Şekil Şartı ile Hukuk Muhakemeleri Kanunundaki İmza Açısından Yeri”, Biyometrik İmza (bilgi.edu.tr), (Kısaltma: Keser Berber, Biyometrik İmza).
• MS Outlook’ta kalıcı olarak silinmiş bir e-posta nasıl kurtarılır - Outlooktransfer.com.
• Özkaya, Emre: Teknolojik Karşılaştırma: Kapasitif ve Rezistif Dokunmatik Ekranlar, Teknolojik Karşılaştırma : Kapasitif ve Rezistif Dokunmatik Ekranlar (icc.com.tr).
• Rezistif ve kapasitif ekran arasındaki fark - CHIP Online.