What kind of an Imam-hatip School Director Seeking an Answer to the Question

Öz

Imam-hatip schools were discussed from different perspectives on various issues during the Republican Period. In scientific research, these schools; While it can be discussed on stakeholders such as administrators, teachers, students and parents, it has also been evaluated in the center of different issues such as the human profile it educates, the quality of its education and satisfaction. In this study, we focus on the characteristics that school administrators should have. It is aimed to seek answers to the question of what kind of an imam-hatip school principal is from different fields. Although there are many studies on imam-hatip schools in the literature, it has been found that the number of studies conducted on the administrators of these institutions is limited. Although schools may have many common features with other types of schools, it was thought that evaluating schools with their own characteristics and addressing this through school administrators would contribute to the field. Scope; It was created from the dual profile of imam-hatip schools and school administration. Qualitative research method was preferred in the study. Document review was conducted and the obtained data was also examined with content analysis. Comparisons, interpretations, assumptions, inferences and evaluations were made. Ideas and practices on the subject have been tried to be understood and researched within the framework of this data.

Anahtar Kelimeler

• Religious Education
• Education Management
• Imam Hatip Schools
• Imam Hatip School Principal
• Ideal School Manager

Nasıl Bir İmam Hatip Okulu Müdürü Sorusuna Cevap Aramak

Öz

İmam hatip okulları Cumhuriyet Dönemi boyunca çeşitli konular merkezinde farklı bakış açılarıyla ele alınmıştır. Bilimsel araştırmalarda bu okullar; yönetici, öğretmen, öğrenci, veli gibi paydaşlar üzerinden ele alınabildiği gibi yetiştirdiği insan profili, eğitiminin niteliği, memnuniyet gibi farklı konular merkezinde de değerlendirilmiştir. Bu çalışmada ise okulların yöneticilerinde bulunması gereken özelliklere odaklanılmıştır. Nasıl bir imam hatip okulu müdürü sorusuna farklı alanlardan cevap aramak amaçlanmıştır. Literatürde imam hatip okullarına yönelik çok sayıda araştırma yapılmasına karşın bu kurumların yöneticileriyle ilgili yürütülen çalışma sayısının kısıtlı olduğu bulgulanmıştır. Diğer okul türleriyle ortak birçok özellik barındırabilmesine karşın okulların kendine ait özellikleriyle değerlendirilmesinin ve bunun okul yöneticileri üzerinden ele alınmasının alana katkı sunacağından hareket edilmiştir. Kapsam; imam hatip okulları ve eğitim yöneticiliği ikili profilinden oluşturulmuştur. Çalışmada nitel araştırma yöntemi tercih edilmiştir. Doküman incelemesi yapılmış, elde edilen veriler ayrıca içerik analiziyle incelenmiştir. Karşılaştırma, yorum, varsayım, çıkarsama ve değerlendirmelere gidilmiştir. Konuyla ilgili fikir ve uygulamalar, bu veriler çerçevesinde anlaşılmaya ve araştırılmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Din Eğitimi
• Eğitim Yönetimi
• İmam Hatip Okulları
• İmam Hatip Okulu Müdürü
• İdeal Okul Yöneticisi.

Kaynakça

1. Acar, Ali Kemal. “Tecrübe, Paradigma ve Gelecek Öngörüleri ile Bir İmam Hatip Okulu Tasavvur Etmek”. Kocatepe İslami İlimler Dergisi 6/2 (2023), 566-587.
2. Akcakoca, Adnan - Bilgin, Kamil Ufuk. “Okul Müdürlerinin Liderlik Stilleri ve Öğretmen Performansı”. Çağdaş Yönetim Bilimleri Dergisi 2/2 (2016), 1-23.
3. Alanoğlu, Müslüm - Demirtaş, Zülfü. “Bürokratik Okul Yapısı ile Müdür Yönetim Tarzları Arasındaki İlişkilerin İncelenmesi”. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 48 (2020), 199-213.
4. Armağan, Yasir vd. “Okul Müdürü ve İnsani İlişkiler”. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi 26 (2020), 1-58.
5. Arslan, Duygu - Kazak, Ender. “Okul Yöneticileri ile Öğretmenler Arasında Yaşanan Çatışmaların Nedenleri”. Karaelmas Eğitim Bilimleri Dergisi 10 (2022), 130-145.
6. Aslan, Osman vd. “Liselerde Okuyan Öğrencilerin Okul Müdürüne İlişkin Metaforik Algıları”. Bilim Armonisi 1/1 (2018), 11-17.
7. Aşkar, Neşe - Çınkır, Şakir. “Temel Eğitim Okulları Müdürlerinin Sergiledikleri Özgeci Davranışlar ile Kişilik Özellikleri Arasındaki İlişki”. Trakya Eğitim Dergisi 11/2 (2021), 1087-1104.
8. Aşlamacı, İbrahim. “İmam Hatip Liselerindeki Din Eğitiminin Niteliği ile İlgili Sorunlar: Okul Yöneticilerinin Görüşlerine Dayalı Nitel Bir Araştırma”. Turkish Studies 12/10 (2017), 49-80.

9. Atış, Davut - Dilbaz, Engin. “Okul Yöneticilerinin Yönetim Becerilerinin Etkili Okul Bağlamında Değerlendirilmesi”. Anadolu Journal of Education Sciences International 12/2 (2022), 442-467.
10. Ay, Mustafa Fatih - Pingov, Nimet Züleyha. “İmam Hatip Lisesi Öğrencilerinin Kur’an-ı Kerim Dersine Yönelik Motivasyonlarının İncelenmesi”. Hitit İlahiyat Dergisi 21/1 (2022), 105-132.
11. Ay, Sena. Velilere Göre İmam Hatip Liselerindeki Din Eğitimi (İstanbul Örneği). İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2020.
12. Aydeniz, Arif. “Özel Yetenekli Öğrencilerin Okul Müdürü Kavramına Yönelik Metaforik Algıları”. Sosyal Bilgilerde Yenilikçi Araştırmalar Dergisi 5/1 (2022), 20-33.
13. Aydın, Bahri vd. “İlk Defa Görevlendirilen Okul Müdürlerinin Karşılaştıkları Sorunlar”. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 20/2 (2020), 1194-1205.
14. Balcı, Ali. “Okul Yöneticiliğinin Meslekleşmesi”. Uluslararası Liderlik Çalışmaları Dergisi: Kuram ve Uygulama 4/2 (2021), 62-78.
15. Baltacı, Ali. “İmam-Hatip Liselerinde Çalışan Öğretmenlerin Mesleki Sorunlarının Analizi ve Çözüm Önerileri”. İlahiyat Tetkikleri Dergisi 52/2 (2019), 241-264.
16. Batar, Yusuf. “İmam Hatip Lisesinde Çalışan Rehber Öğretmenlerin Öğrencilerin Beklenti ve Sorunlarına İlişkin Tespitleri”. Mesned: İlahiyat Araştırmaları Dergisi 10/2 (2019), 381-423.
17. Bayır, Özge Öztekin - Dönmez, Ayşe. “Türkiye’de Kadın Okul Müdürü Olmak”. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi 26/1 (2020), 163-202.
18. Can, Ertuğ. “Okul Yönetiminin Sorunları: Okul Müdürlerinin Değerlendirmeleri”. Yaşadıkça Eğitim 36/2 (2022), 402-433.
19. Canlı, Suzan - Sindi, Şevket. “Okul Müdürlerinin İş Doyumu: Nitel Bir Çalışma”. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 19 (2021), 69-88.
20. Ceylan, Şerife. “İmam Hatip Lisesi Öğrencilerinin Arapça Dersine Karşı İlgilerinin İncelenmesi”. Talim 6/2 (2022), 136-146.
21. Çakır, Sinem - Çakır, Sezai. “Okullardaki Yönetici ve Öğretmenlerin Kriz Durumları ve Krizi Yönetme Becerilerine Yönelik Görüşleri”. Ulakbilge Sosyal Bilimler Dergisi 75 (2022), 837-849.
22. Çalışkanoğlu, Şahin. İmam-Hatip Lisesi Öğrencilerinin Sorun ve Beklentileri (Çorum Örneği). Çorum: Hitit Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2018.
23. Çelik, Kazım - Tosun, Ali. “Okul Yöneticilerinin Çatışma Yönetim Stilleri ile Örgütsel Sağlık Arasındaki İlişki”. Adıyaman Üniversitesi Eğitim Bilimleri Dergisi 9/1 (2019), 99-121.
24. Çevik, Mehmet Nezir - Cemaloğlu, Necati. “Eğitim Örgütü Yöneticilerinin Yönetişime İlişkin Algıları”. Kastamonu Eğitim Dergisi 28/4 (2020), 1620-1628.
25. Çınar, Fatih. “Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi ve İmam Hatip Lisesi Meslek Dersleri Öğretmenlerinin Tükenmişlik ve İş Doyumu Düzeylerinin Farklı Değişkenler Açısından İncelenmesi”. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 22/2 (2015), 235-282.
26. Çoban, Muhammed Furkan. İmam Hatip Liseleri Meslek Dersleri Öğretmenlerinin Mesleğe Adanmışlık ve Mesleki Tükenmişlik Düzeylerinin İncelenmesi (Balıkesir Örneği). Bursa: Uludağ Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2020.
27. Duman, İlhan. “Kamu Okullarına Okul Müdürü Atama Mevzuatlarının Tarihsel İncelemesi”. Premium E-Journal of Social Sciences 5/12 (2021), 134-144.
28. Duran, Ali - Cemaloğlu, Necati. “Başarılı Okul Müdürü Kimliği Üzerine Fenomenolojik Bir Analiz: Alandan Sesler”. Necmettin Erbakan Üniversitesi Ereğli Eğitim Fakültesi Dergisi 2/1 (2020), 12-39.
29. Dülger, İlknur - Dülger, Şerafettin. “Okul Müdürlerinin Görüşlerine Göre Okullarda Karşılaşılan Çatışmalar ve Çözüm Yöntemlerinin İncelenmesi”. Ulusal Eğitim Dergisi 2/2 (2022), 444-466:
30. Elekoğlu, Fatih - Demirdağ, Seyithan. “Okul Müdürlerinin 21. Yüzyıl Becerileri, İletişim Becerileri ve Liderlik Stillerinin Öğretmen Algılarına Göre İncelenmesi”. Karaelmas Eğitim Bilimleri Dergisi 8 (2020), 101-117.
31. Erçetin, Şefika Şule - Açıkalın, Şuay Nihan. “İmam Hatip Okulu Yöneticilerinin Liderlik Yeterlikleri”. Eskiyeni 45 (2021), 819-841.
32. Eyri, Osman. “Okullarda Yaşanan Çatışmalarda Yöneticilerin Kullandıkları Çatışma Yönetimi Stratejileri Üzerine Bir İnceleme”. Uluslararası Eğitime Özgün Bakış Dergisi 1/1 (2023), 44-59.
33. Furat, Ayşe Zişan. “2002 Sonrası Türkiye’yi Tanımak/Tanımlamak: Batı Akademisinde İmam Hatip Lisesi Algısı”. Geleceğin İnşasında İmam Hatip Okulları. ed. İlhan Erdem vd. Malatya: İnönü Üniversitesi Yayınevi, 2017, 99-115.
34. Genç, Muhammet Fatih. “2023 ve 2071 Türkiye’sinde İmam Hatip Liseleri”. Eğitime Bakış 35 (2015), 19-24.
35. Genç, Muhammet Fatih. “İmam Hatip Okulları ve İlahiyat Fakülteleri Örneğinde Din Eğitiminde Kalite Sorunu”. Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi 7 (2018), 145-166.
36. Gezer, Yusuf. “Okul Müdürlerinin Yöneticilikte Profesyonelleşmeye İlişkin Görüşleri”. Muallim Rıfat Eğitim Fakültesi Dergisi 3/1 (2021), 60-73.
37. Güleçol, Salih vd. “Okul Yöneticilerinin Çatışma Yönetimi Tarzının Öğretmenlerin İş Tatmini Üzerindeki Etkisi”. Balkan and Near Eastern Journal of Social Sciences 9/2 (2023), 70-76.
38. İlbasan, Haydar. “Okul Müdürlerinin Örgütsel Stres Kaynakları”, Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 13/1 (2023), 239-256.
39. İlhan, Hafize - Çelebi, Nurhayat. “Okul Müdürlerinin Toksik Liderlik Davranışları ile Öğretmenlerin Örgütsel Bağlılıklarının İlişkisi”. Eğitim ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori ve Uygulama 12/23 (2021), 201-223.
40. Kahraman, Ümit. “Okul Müdürlerinin Kayırmacılık Davranışları”. Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi 6/3 (2020), 90-106.
41. Kalkan, Ümit. “Öğretmen Görüşlerine Göre Proje İmam Hatip Liselerinde Yönetici ve Öğretmen Nitelikleri: Konya Örneği”. Nüsha 55 (2022), 117-140.
42. Kamburoğlu, Ümmügül Betül. “İmam Hatip Lisesi Öğrencilerinin Benlik ve Kurum Algıları: “Öteki” Olmadan “İmam Hatipli” Olmak Mümkün mü?”. 100. Yılında İmam Hatip Liseleri Uluslararası Sempozyumu. ed. Recep Kaymakcan vd. İstanbul: Ensar Neşriyat, 2013, 373-389.
43. Karaman, Davut. “Yöneticilerine Göre Anadolu İmam Hatip Liselerindeki Program Çeşitliliği ve Proje Okul Uygulamasının Değerlendirilmesi”. Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi 11 (2021), 11-37.
44. Karasubaşı, Ömer Alper vd. “Öğrenci ve Mezunlarının Perspektifinden İmam Hatip Liselerinin Değerlendirilmesi”. Değerler Eğitimi Dergisi 18/39 (2020), 65-105.
45. Karateke, Tuncay. “İmam Hatip Lisesi Öğrencilerinin İmam Hatip Lisesi, Meslek Dersi Öğretmeni ve İdarecilerine İlişkin Metaforik Algıları”. Cumhuriyet İlahiyat Dergisi 23/3 (2019), 1235-1256.
46. Karateke, Tuncay. “İmam Hatip Lisesi Son Sınıf Kız Öğrencilerinin Üniversite Yönelimleri: Elazığ İli Örneği”. Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 17 (2020), 221-239.
47. Karayaman, Saffet. “Okul Yöneticilerini Etik İkileme İten Baskı ve Güç Kaynaklarının Okul Kademelerine Göre İncelenmesi”. İnsan&İnsan 27 (2021), 235-253.
48. Kasapoğlu, Elif vd. “İmam Hatip Liselerinde Müdür ve Müdür Yardımcılarının Değişim Liderliği Rolüne Yönelik Görüşleri”. International Academic Social Resources Journal 8/54 (2023), 3918-3927.
49. Kaya, Metin. “Okul Müdürü Kavramına Yönelik Algıların Analizi: Bir Katılımcı Sözlük Fenomeni Ekşi Sözlük Örneği”. Eurasian Journal of Teacher Education 1/1 (2020), 70-81.
50. Kazak, Ender. “Okul Müdürlerinin Etkililiğine İlişkin Öğretmen Görüşleri”. Uluslararası Liderlik Çalışmaları Dergisi: Kuram ve Uygulama 4/2 (2021), 79-96.
51. Kazak, Ender. “Öğretmenlerin Okul Yöneticiliğini Tercih Etme Nedenleri”. Anadolu Eğitim Liderliği ve Öğretim Dergisi 9/1 (2021), 59-73.
52. Kesgin, Erdal vd. “Öğretmen Görüşlerine Göre Okul Müdürlerinin Toksik Liderlik Davranış Düzeylerinin Belirlenmesi”. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi 10/3 (2023), 37-48.
53. Konan, Necdet. “Okul Müdürü Görevlendirmeye İlişkin Öğretmen Görüşleri”. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 36/1 (2017), 147-160.
54. Metin, İbrahim Uğur. “Öğretmen Algılarına Göre Okullarda Örgütsel Adalet, Okul Müdürlerinin Kayırmacılık Davranışı ile Örgütsel Sinizm Düzeyinin İncelenmesi: Zonguldak İli Örneği”. Karaelmas Eğitim Bilimleri Dergisi 8 (2020), 290-302.
55. Mücahit, Mustafa. “Öğrencilerin Gözüyle İmam Hatip Lisesi Meslek Dersleri ve Meslek Dersleri Öğretmenleri (Sivas İli Örneği)”. Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 41/1 (2017), 73-99.
56. Ozan, Mukadder Boydak. “Öğretmen Görüşlerine Göre Okul Müdürlerinin Örgütsel Kontrol Mekanizmalarından Güç Stilleri”. 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum 8/24 (2019), 503-524.
57. Örenç, Hale Sülüş. “Okul Müdürlerinin Yalnızlığı ile Örgütsel Güç Mesafesi Arasındaki İlişki”. Spor, Eğitim ve Çocuk 4/1 (2024), 1-31.
58. Özkan, Hülya. “Algı ve Gerçek Arasında İmam Hatip Okulları: Medyada İmam Hatip Okullarının Başarısının Ele Alınışı Üzerine Bir İnceleme”. Talim 5/4 (2020), 55-70.
59. Özkara, Ersay - Tunç, Binali. “Okul Yöneticilerinin Çatışma Yönetim Stratejileri ile Okul Kültürü Arasındaki İlişkinin Öğretmen Görüşlerine Göre İncelenmesi”. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi 53/3 (2020), 1023-1050.
60. Özkaya, Ferit. “Okul Etkililiğinin Önündeki Engellere İlişkin Okul Müdürlerinin Görüşleri”. Anadolu Eğitim Liderliği ve Öğretim Dergisi 9/1 (2021), 119-144.
61. Öztürk, Kurtuluş. “İmam Hatip Lisesi Öğrencilerinin İmam Hatip Lisesi Tercih Nedenleri”. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi 57 (2023), 27-59.
62. Öztürk, Mehmet Baki - Akkuş, Murat. “Japonya, Güney Kore, Singapur ve Türkiye’de Okul Yöneticilerinin Seçilmesi ve Yetiştirilmesi”. Çağdaş Yönetim Bilimleri Dergisi 7/1 (2020), 65-79.
63. Polat, Soner vd. “Okul Yöneticilerinin Kendi Mesleki Gelişimleri ve Okulu Geliştirmeye Yönelik Liderlik Davranışlarına İlişkin Görüşleri”. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi 6/1 (2018), 205-224.
64. Sali, Esra. İmam Hatip Liselerindeki Kız Öğrencilerin Sorunları ve Beklentileri (İstanbul-Güngören Örneği). Bursa Uludağ Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2019.
65. Sandıkçı, Cafer vd. “Okul Müdürlerinin Okul Başarısına Etkisi”. Uluslararası Özgün Eğitim Araştırmaları Dergisi 1/1 (2023), 1-22.
66. Sarı, Mustafa. “İmam-Hatip Liselerini Tercih Eden Öğrenci ve Velilerin Beklentileri ve Bu Beklentilerin Karşılanma Düzeyi”. Gümüşhane Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 10/19 (2021), 98-120.
67. Sarpkaya, Pınar Yengin. “Okul Müdürü Olmanın Anlamı Üzerine Bir Olgubilim Çalışması”. Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi 17/35 (2021), 1785-1822.
68. Subaşı, Necdet. “İmam Hatip(li)ler Üzerine: Teolojik Birikimin Modern Kaynakları”. Değerler Eğitimi Dergisi 2/6 (2004), 115-132.
69. Şahin, İdris vd. “Okul Yöneticilerinin Atanmasında Kaotik Dönem ve Etkileri”. İlköğretim Online 16/3 (2017), 1007-1021.
70. Şahin, Münir. “Türkiye ve Avrupa Ülkelerinde Okul Yöneticisi Eğitimi ve Atanma Süreçlerine İlişkin Bir Çalışma”. Sosyal, Beşerî ve İdari Bilimler Dergisi 5/12 (2022), 1829-1854.
71. Tarhan, Hümeyra - Karateke, Tuncay. “Proje Anadolu İmam Hatip Liselerinin Öğrenci Görüşlerine Göre Değerlendirilmesi”. Mesned İlahiyat Araştırmaları Dergisi 12/2 (2021), 481-516.
72. Topcu, İhsan - Ersoy, Mustafa. “Eğitim Yönetiminde Teknoloji Kullanımına İlişkin Okul Yöneticilerinin Görüşleri”. Opus Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi 15/ Özel Sayı (2020), 4930-4955.
73. Tosun, Cemal - Selek, Kazim. “İmam Hatip Lisesi Öğrencilerinin Okullarındaki Kurumsal Kapasiteye Yönelik Değerlendirmelerinin Okul Gelişim Modeli Açısından İncelenmesi”. Kalemname 8/15 (2023), 156-188.
74. Usta, Mehmet Emin - Boğa, Fevzeddin. “Okul Yöneticilerinin Okul Yönetiminde Yaşanan Sorunlara İlişkin Görüşleri”. Harran Maarif Dergisi 6/1 (2021), 18-49.
75. Uzundağ, Vehbi - Özmusul, Mustafa. “Okul Müdürlerinin Karar Verme Süreçleri Hakkında Öğretmen Görüşlerinin İncelenmesi”. Uluslararası Liderlik Çalışmaları Dergisi: Kuram ve Uygulama 4/1 (2021), 1-16.
76. Üstün, Ahmet - Gürlek, Mustafa. “Okul Müdürlerine Göre Okul Yöneticisi Atamalarında Karşılaşılan Sorunlar ve Olası Çözüm Önerileri”. International Academic Social Resources Journal 7/38 (2022), 624-631.
77. Yetim, Günnur - Toprakcı, Erdal. “Göreve Yeni Başlayan Okul Yöneticilerinin Karşılaştıkları Sorunlar ve Çözüm Önerileri”. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 21/1 (2020), 13-32.
78. Yiğit, Engin vd. “Okul İdarecilerinin Bakış Açısı ile Okul Yöneticiliği”. Ulusal Eğitim Dergisi 3/5 (2023), 742-756.
79. Yirci, Ramazan - Berk, Bünyamin. “Okul Yöneticilerinin ve Öğretmenlerin Görüşlerine Göre Etkili Okul Müdürü: Nitel Bir Araştırma”. Journal of History School 50 (2021), 570-598.
80. Zengin, Mahmut. “Modern Türkiye’de Din ve Eğitim Politikaları Ekseninde İmam Hatip Okulları Üzerine Bir Analiz”. Geleceğin İnşasında İmam Hatip Okulları. ed. İlhan Erdem vd. Malatya: İnönü Üniversitesi Yayınevi, 2017, 41-58.