Araştırma Makalesi

Kasım 2021'de Gözlemlenen Jeomanyetik Fırtına ve Düzce Depreminin Jeomanyetik Alan Üzerindeki Etkilerinin Araştırılması

Cilt: 25 Sayı: 73 26 Ocak 2023
PDF İndir
EN TR

Kasım 2021'de Gözlemlenen Jeomanyetik Fırtına ve Düzce Depreminin Jeomanyetik Alan Üzerindeki Etkilerinin Araştırılması

Öz

Bu çalışmada, depremlerin jeomanyetik alan verileri ile ilişkisi incelenmiştir. Öncelikle konu kapsamında deneysel çalışma olarak 3-4 Kasım 2021 boyunca meydana gelen jeomanyetik fırtınanın etkileri, çalışmanın ikinci aşamasında ise 17 Kasım 2021 Düzce depreminin (M=4,8) jeomanyetik alanlar üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Bunun için gözlem (IZN) ve referans (PEG ve PAG) manyetometre istasyonlarında ölçülmüş jeomanyetik alanın X, Y ve Z bileşenlerinin verileri kullanılmıştır. Bu bileşenlerin zamansal çözünürlüğü 60 saniyedir. Ayrıca, jeomanyetik aktivite göstergesi olarak küresel jeomanyetik aktivite indisi (Kp) verileri kullanılmıştır. İlk önce Jeomanyetik fırtınadan ve depremden kaynaklı jeomanyetik anomalileri tespit etmek için istasyonlardaki jeomanyetik alan bileşenlerinin (X, Y, Z) jeomanyetik alan değişim oranı (ROG) ve jeomanyetik alan değişim oranı indeksi (ROGI) hesaplanmıştır. Daha sonra X, Y ve Z bileşenlerinin günlük değişimleri arasındaki ilişkiyi istatistiksel olarak tespit etmek için ROGI(X, Y, Z) değerlerini kullanılarak istasyon çiftlerinin (IZN-PEG, PEG-PAG ve IZN-PAG) korelasyon katsayıları (r) hesaplanmıştır. X, Y ve Z için gözlem ve referans manyetometre istasyonlarından elde edilen sonuçlar birbirleriyle karşılaştırılmıştır. Jeomanyetik fırtına boyunca IZN, PEG ve PAG için hesaplanan ROGI(X), ROGI(Y) ve ROGI(Z) değerlerinin çok benzer bir günlük değişime sahip oldukları tespit edilmiştir. 17 Kasım 2021 boyunca PEG ve PAG istasyonlarının ROGI(Y) değerleri birbirleriyle uyumlu bir günlük değişime sahipken, 08:15 EZ (Evrensel Zaman) ile 10:10 EZ arasında IZN istasyonunun ROGI(Y) değerlerinde bir artış (anomali) tespit edilmiştir. Bu sonuçlardan, IZN için tespit edilen anomalinin 17 Kasım Düzce depremi ile olası ilişkili sismomanyetik kaynaklı bölgesel öncül bir jeomanyetik anomali olarak değerlendirilebileceği öngörülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Moore, G.W. 1964. Magnetic Disturbances preceding the 1964 Alaska Earthquake, Nature, Cilt. 203, s. 508-509. DOI: 10.1038/203508b0.
  2. Rikitake, T. 1987. Earthquake precursors in Japan: Precursor time and detectability, Tectonophysics, Cilt. 136, s. 265-282. DOI: 10.1016/0040-1951(87)90029-1.
  3. Nagata, T. 1969. Effects of a uniaxial compression on remanent magnetization of igneous rocks, Pure and Applied Geophysics, Cilt. 78, s.100-109. DOI: 10.1007/BF00874778.
  4. Nagata, T. 1969. Anisotropic magnetic susceptibility of rocks under mechanical stresses, Pure and Applied Geophysics, Cilt. 78, s. 110-122.
  5. Revol, J., Day, Ron., Fuller, M. D. 1977. Magnetic behavior of magnetite and rocks stressed to failure-Relation to earthquake prediction, Earth and Planetary Science Letters, Cilt. 37, s. 296-306. DOI:10.1016/0012-821X(77)90175-3.
  6. Kapička, A., Petrovsky, E., Pohl, J. 1997. Magnetic anisotropy of rock under stress conditions of the Earth's crust (laboratory modeling), Physics and Chemistry of the Earth, Cilt. 22, s. 157-160. DOI: 10.1016/S0079-1946(97)00095-5.
  7. Mele, G., Meloni, A., Palangio, P. 1994. A tectonomagnetic effect detected in Central Italy, Annals Geophysics, Cilt. 37, s. 17-25. DOI: 10.4401/ag-4233.
  8. Meloni, A., Mele, G., Palangio, P. 1998. Tectonomagnetic field observations in central Italy 1989–1995, Physics of the Earth and Planetary Interiors, Cilt. 105, s. 145-152. DOI: 10.1016/S0031-9201(97)00087-3

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

26 Ocak 2023

Gönderilme Tarihi

28 Mayıs 2022

Kabul Tarihi

18 Ağustos 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 25 Sayı: 73

Kaynak Göster

APA
Timoçin, E., Temuçin, H., & Pamukçu, O. (2023). Kasım 2021’de Gözlemlenen Jeomanyetik Fırtına ve Düzce Depreminin Jeomanyetik Alan Üzerindeki Etkilerinin Araştırılması. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi, 25(73), 239-253. https://doi.org/10.21205/deufmd.2023257319
AMA
1.Timoçin E, Temuçin H, Pamukçu O. Kasım 2021’de Gözlemlenen Jeomanyetik Fırtına ve Düzce Depreminin Jeomanyetik Alan Üzerindeki Etkilerinin Araştırılması. DEUFMD. 2023;25(73):239-253. doi:10.21205/deufmd.2023257319
Chicago
Timoçin, Erdinç, Hüseyin Temuçin, ve Oya Pamukçu. 2023. “Kasım 2021’de Gözlemlenen Jeomanyetik Fırtına ve Düzce Depreminin Jeomanyetik Alan Üzerindeki Etkilerinin Araştırılması”. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi 25 (73): 239-53. https://doi.org/10.21205/deufmd.2023257319.
EndNote
Timoçin E, Temuçin H, Pamukçu O (01 Ocak 2023) Kasım 2021’de Gözlemlenen Jeomanyetik Fırtına ve Düzce Depreminin Jeomanyetik Alan Üzerindeki Etkilerinin Araştırılması. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi 25 73 239–253.
IEEE
[1]E. Timoçin, H. Temuçin, ve O. Pamukçu, “Kasım 2021’de Gözlemlenen Jeomanyetik Fırtına ve Düzce Depreminin Jeomanyetik Alan Üzerindeki Etkilerinin Araştırılması”, DEUFMD, c. 25, sy 73, ss. 239–253, Oca. 2023, doi: 10.21205/deufmd.2023257319.
ISNAD
Timoçin, Erdinç - Temuçin, Hüseyin - Pamukçu, Oya. “Kasım 2021’de Gözlemlenen Jeomanyetik Fırtına ve Düzce Depreminin Jeomanyetik Alan Üzerindeki Etkilerinin Araştırılması”. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi 25/73 (01 Ocak 2023): 239-253. https://doi.org/10.21205/deufmd.2023257319.
JAMA
1.Timoçin E, Temuçin H, Pamukçu O. Kasım 2021’de Gözlemlenen Jeomanyetik Fırtına ve Düzce Depreminin Jeomanyetik Alan Üzerindeki Etkilerinin Araştırılması. DEUFMD. 2023;25:239–253.
MLA
Timoçin, Erdinç, vd. “Kasım 2021’de Gözlemlenen Jeomanyetik Fırtına ve Düzce Depreminin Jeomanyetik Alan Üzerindeki Etkilerinin Araştırılması”. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi, c. 25, sy 73, Ocak 2023, ss. 239-53, doi:10.21205/deufmd.2023257319.
Vancouver
1.Erdinç Timoçin, Hüseyin Temuçin, Oya Pamukçu. Kasım 2021’de Gözlemlenen Jeomanyetik Fırtına ve Düzce Depreminin Jeomanyetik Alan Üzerindeki Etkilerinin Araştırılması. DEUFMD. 01 Ocak 2023;25(73):239-53. doi:10.21205/deufmd.2023257319

Bu dergi, Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY-NC 4.0) altında lisanslanmıştır.

download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJmaWxlIiwicGF0aCI6IjliNTAvMDBjMi8xZmIxLzY5MjZmZDIyOGE1NzgyLjA3MzU5MTk2LnBuZyIsImV4cCI6MTc2NDE2OTE1Nywibm9uY2UiOiJhZDRmNjNlNzdhOWYwOWQ4YTNjNGVmNGIxOTFlZWViNyJ9.4Dxgc9mc-p4Tyti8NTU5pxEfGUWeuJud1fPWxu2mUy8