Araştırma Makalesi

Farklı Toprak Kullanım Alanlarında Poliaromatik Hidrokarbon (PAH) Kirliliği: İlkbahar Mevsimi

Cilt: 21 Sayı: 63 20 Eylül 2019
PDF İndir
EN TR

Farklı Toprak Kullanım Alanlarında Poliaromatik Hidrokarbon (PAH) Kirliliği: İlkbahar Mevsimi

Öz

Bu çalışmada, Bursa’nın 7 farklı bölgesinde yer alan zeytinlik arazilerinde topraklardaki polisiklik aromatik hidrokarbonların (PAH’ların) konsantrasyonları, tür dağılımları incelenmiş ve toksisite risk değerlendirmeleri yapılmıştır. Önemli bir sanayi ve tarım kenti olan Bursa’da zeytinlik arazi topraklarında PAH kirlilik seviyesinin bölgesel değişiminin ortaya konması amaçlanmıştır. Toprak örnekleri ultrasonik yöntemle ekstrakte edilmiş ve PAH konsantrasyonları GC-MS ile ölçülmüştür. PAH kirliliğinin bölgesel olarak büyük bir salınım gösterdiği tespit edilmiştir (2-2452 ng/g KM). Topraklardaki ∑12 PAH kirliliğinin en az ve en fazla olduğu bölgeler sırasıyla Mudanya Yörükali (MY) ve Gemlik Kampüs (GK) bölgeleri olup konsantrasyonları 2 ng/g KM ve 2452 ng/g KM olarak ölçülmüştür. GK ve MK, bölgelerinin sanayi, yerleşim ve trafiğin yoğun olduğu bölgeler olması sebebiyle yüksek PAH kirlenmesine maruz kaldığı sonucuna varılmıştır. MY bölgesinde PAH kirliliğinin çok düşük seviyede olmasının, bu bölgenin kirletici kaynaklardan uzak ve kırsal bir bölge olmasından kaynaklandığı düşünülmektedir. Bölgelere göre halka dağılımları 3 halkalılar, 4halkalılar ve 5-6 halkalılar olarak değerlendirilmiştir. GK bölgesinde PAH’ların % 87,3’ü 4 halkalılardan oluşmuştur. Genel olarak örnekleme bölgelerinde 4 halkalı PAH türlerinin baskın olduğu görülmüştür. ∑12 BAPeq  değeri 0,2- 149,4 ng/g KM arasında değişmekte olup en yüksek değer GK bölgesinde ölçülmüştür. PAH’lar için risk değerlendirmesi yapılmıştır. GK bölgesi için ∑7 PAH kanser risk (CR) değeri 3,39E-04-159E-0,3 aralığında ölçülmüştür. Kanserojen olmayan risk tehlike katsayısı (HQ) 0-0,14 aralığında değiştiği gözlenmiştir.  PAH kirliliğinin bölgesel olarak büyük bir salınım gösterdiği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. [1] Karakaş D., Pekey B., Karakoç F.T., Tolun L., Morkoç E., Tüfekçi H., Yakupoğlu G., H., Y., 2004. İzmit Körfezine Giren Kansorejenik, Polisiklik Aromatik Hidrokarbonların (PAH): Kaynak ve Seviye tespiti, TÜBİTAK Proje No: YDABAG-101Y111.
  2. [2] Gaga, E., O., 2004, Investigation of Polycyclic Aromatic Hydrocarbon (PAH) Deposition in Ankara. DTÜ, Fen Bilimleri Enstitüsü. Doktora Tezi, Ankara.
  3. [3] N-Poppi, N., Santiago-Silva, M. 2005. Polycyclic Aromatic Hydrocarbons and Other Selected Organic Compounds in Ambient Air of Campo Grande City, Brazil, Atmospheric Environment, Cilt.39,s.2839-2850, doi.org/10.1016/j.atmo senv. 2004.10.006
  4. [4] IPCS, 1998. Selected Non-heterocyclic Polycyclic Aromatic Hydrocarbons” Environmental Health Criteria 202, International Programme on Chemical Safety, WHO, Geneva.
  5. [5] ASTDR, 1995. Toxicological profile for polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs). Atlanta (GA): Department of Health and Human Services, Public Health Service, USA.
  6. [6] Walker, C., H., 2001. Organic Pollutants: An Ecotoxicological Perspective. CRC Press, New York.
  7. [7] Villanneau, E., Saby, N., Orton, T., Jolivet, C., Boulonne, L., Caria, G., Barriuso, E., Bispo, A., Briand, O., Arrouays, D. 2013. First Evidence of Large-scale PAH Trends in French Soils, Environmental Chemistry Letters,Cilt.11, s.99–104, doi 10.1007/s10311-013-0401-y
  8. [8] Ene, A., Bogdevich, O., Sion, A. 2012. Levels and Distribution of Organochlorine Pesticides (OCPs) and Polycyclic Aromatic Hydrocarbons (Pahs) in Topsoils from Se Romania, Science of the Total Environment, Cilt.439,s.76-86, doi.org/10.1016/j.scitotenv.2012.09.004

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Mühendislik

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

20 Eylül 2019

Gönderilme Tarihi

4 Nisan 2019

Kabul Tarihi

16 Haziran 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Cilt: 21 Sayı: 63

Kaynak Göster

APA
Eker Şanlı, G., & Sivri, S. (2019). Farklı Toprak Kullanım Alanlarında Poliaromatik Hidrokarbon (PAH) Kirliliği: İlkbahar Mevsimi. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi, 21(63), 805-817. https://doi.org/10.21205/deufmd.2019216311
AMA
1.Eker Şanlı G, Sivri S. Farklı Toprak Kullanım Alanlarında Poliaromatik Hidrokarbon (PAH) Kirliliği: İlkbahar Mevsimi. DEUFMD. 2019;21(63):805-817. doi:10.21205/deufmd.2019216311
Chicago
Eker Şanlı, Gizem, ve Sabriye Sivri. 2019. “Farklı Toprak Kullanım Alanlarında Poliaromatik Hidrokarbon (PAH) Kirliliği: İlkbahar Mevsimi”. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi 21 (63): 805-17. https://doi.org/10.21205/deufmd.2019216311.
EndNote
Eker Şanlı G, Sivri S (01 Eylül 2019) Farklı Toprak Kullanım Alanlarında Poliaromatik Hidrokarbon (PAH) Kirliliği: İlkbahar Mevsimi. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi 21 63 805–817.
IEEE
[1]G. Eker Şanlı ve S. Sivri, “Farklı Toprak Kullanım Alanlarında Poliaromatik Hidrokarbon (PAH) Kirliliği: İlkbahar Mevsimi”, DEUFMD, c. 21, sy 63, ss. 805–817, Eyl. 2019, doi: 10.21205/deufmd.2019216311.
ISNAD
Eker Şanlı, Gizem - Sivri, Sabriye. “Farklı Toprak Kullanım Alanlarında Poliaromatik Hidrokarbon (PAH) Kirliliği: İlkbahar Mevsimi”. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi 21/63 (01 Eylül 2019): 805-817. https://doi.org/10.21205/deufmd.2019216311.
JAMA
1.Eker Şanlı G, Sivri S. Farklı Toprak Kullanım Alanlarında Poliaromatik Hidrokarbon (PAH) Kirliliği: İlkbahar Mevsimi. DEUFMD. 2019;21:805–817.
MLA
Eker Şanlı, Gizem, ve Sabriye Sivri. “Farklı Toprak Kullanım Alanlarında Poliaromatik Hidrokarbon (PAH) Kirliliği: İlkbahar Mevsimi”. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi, c. 21, sy 63, Eylül 2019, ss. 805-17, doi:10.21205/deufmd.2019216311.
Vancouver
1.Gizem Eker Şanlı, Sabriye Sivri. Farklı Toprak Kullanım Alanlarında Poliaromatik Hidrokarbon (PAH) Kirliliği: İlkbahar Mevsimi. DEUFMD. 01 Eylül 2019;21(63):805-17. doi:10.21205/deufmd.2019216311

Bu dergi, Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY-NC 4.0) altında lisanslanmıştır.

download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJmaWxlIiwicGF0aCI6IjliNTAvMDBjMi8xZmIxLzY5MjZmZDIyOGE1NzgyLjA3MzU5MTk2LnBuZyIsImV4cCI6MTc2NDE2OTE1Nywibm9uY2UiOiJhZDRmNjNlNzdhOWYwOWQ4YTNjNGVmNGIxOTFlZWViNyJ9.4Dxgc9mc-p4Tyti8NTU5pxEfGUWeuJud1fPWxu2mUy8