Derleme

REDDEDİLME DUYARLILIĞI İLE SOSYAL KAYGI ARASINDAKİ İLİŞKİ ÜZERİNE BİR DERLEME

Cilt: 27 Sayı: 2 15 Haziran 2025
PDF İndir
EN TR

REDDEDİLME DUYARLILIĞI İLE SOSYAL KAYGI ARASINDAKİ İLİŞKİ ÜZERİNE BİR DERLEME

Öz

İnsanın sosyal bir varlık olmasından ötürü kabul görme, sevilme ve beğenilme temel motivasyonlarındandır. Dolayısıyla birey, reddedilmeye yönelik deneyimlerden hoşlanmamakta ve kaçınma eğiliminde olmaktadır. İnsanın yaşamında her daim kabul göreceğine yönelik bir durum ütopik olacağından reddedilmeye ilişkin deneyimlere verilen tepkiler kişiden kişiye farklılık gösterebilmektedir. Bazıları daha esnek davranıp bu durumu normal, kabul edilebilir karşılarken bazılarında ise bu durum yoğun şekilde olumsuz tepkilere ve yoğun kaygı ile kaçınma gibi davranışlara yol açmaktadır. Bu bağlamda bireyin yaşantılarında reddedilmeye yönelik aşırı uyarılmışlık hali, beklentide olma, reddedilme durumlarını kolaylıkla algılama ve orantısız biçimde verilen tepkileri içeren ‘reddedilme duyarlılığı’ kişilerin hem bireysel hem de sosyal anlamda işlevselliğini bozabilmektedir. Reddedilme duyarlılığı kavramı farklı teorilerle açıklansa da temelde hepsi erken dönem çocukluk yaşantısındaki etkileşimlere, reddedilme deneyimlerine ve olumsuz yaşantılara odaklanmaktadır. Başka bir deyişle önemli diğerleri ile olan ilişkilerin niteliği kişinin mevcut ilişkilerinde reddedilme duyarlılığının mirasçısı konumundadır. Kişiler reddedilme beklentilerinden ötürü sosyal ortamlarda veya ilişkilerde yaşadığı kaygıdan kurtulabilmek amacıyla kaçınma davranışı sergilemekte ve reddedilme olasılığını elemine etmeye çabalamaktadır. Dolayısıyla diğerlerinin düşüncelerine, duygularına ve eylemlerine yönelik çarpıtılmış şekilde algılamalarda ve yorumlamalarda bulunma ve bu duruma maruz kalmama için çabalama hem sosyal kaygının hem de reddedilme duyarlılığının temelini oluşturan unsurlardandır. Tüm bunların sonucunda yalnızlık duygusunun artması, ilişki doyumunun ve kalitesinin azalması kaçınılmaz bir gerçek haline dönüşmektedir. Yapılan bu derleme çalışmasıyla reddedilme duyarlılığını farklı teorilere dayandırarak açıklayabilmek ve reddedilme duyarlılığı ile sosyal kaygı arasındaki ilişkiyi kişilerarası etkileşimi içeren farklı terimleri dahil ederek incelemek amaçlanmıştır. Literatürde ulaşılan araştırma sonuçları birbiri ile ilişkilendirilerek tartışılmış ve önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Ainsworth, M. D. S., Blehar, M. C., Waters, E., & Wall, S. N. (2015). Patterns of attachment: A psychological study of the strange situation. Psychology press.
  2. Akdik, A. (2023). Anneden algılanan narsisistik özellikler, reddedilme duyarlılığı ve erken dönem uyum bozucu şemalar arasındaki ı̇lişkinin ı̇ncelenmesi (Yüksek lisans tezi, İstanbul Gelişim Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü).
  3. Asher, S. R. & Paquette, J. (2003). Loneliness and peer relations in childhood. CurrentDirections in Psychological Science, 12 (3), 75–78.
  4. Atan, T., Ünver, Ş. & İslamoğlu, İ. (2019). Analysis of Rejection Sensitivity Levels of Students Studying at University. Toplum Bilimleri Dergisi, 27, 529-538.
  5. Atılgan, I. (2020). Üniversite öğrencilerinin romantik ilişkiler ile ilgili akılcı olmayan inançlarının nesne ilişkileri gerçeği değerlendirme boyutları ve ilişki doyumu arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi’nden edinilmiştir. (Tez No. 642311)
  6. Ayduk, O., May, D., Downey, G. & Higgins, E. T. (2003). Tactical differences in coping with rejection sensitivity: The role of prevention pride. Personality and social psychology bulletin, 29 (4), 435-448.
  7. Ayduk, O., Mendoza-Denton, R., Mischel, W., Downey, G., Peake, P. K. & Rodriguez, M. (2000). Regulating the interpersonal self: strategic self regulation for coping with rejection sensitivity. Journal of personality and social psychology, 79 (5), 776.
  8. Barış Şahbudak, S. (2016). Üniversite öğrencilerinin reddedilme hassasiyetinin hatırlanan anne baba kabul reddi ve çocukluk çağı ruhsal travma deneyimleri ile açıklanması (Yüksek lisans tezi). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi’nden edinilmiştir. (Tez No. 435149)

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Uygulamalı ve Gelişimsel Psikoloji (Diğer)

Bölüm

Derleme

Erken Görünüm Tarihi

2 Haziran 2025

Yayımlanma Tarihi

15 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

29 Temmuz 2024

Kabul Tarihi

13 Şubat 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 27 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Özdemir Önder, G., & Ünal, E. (2025). REDDEDİLME DUYARLILIĞI İLE SOSYAL KAYGI ARASINDAKİ İLİŞKİ ÜZERİNE BİR DERLEME. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 27(2), 581-604. https://doi.org/10.16953/deusosbil.1524069
AMA
1.Özdemir Önder G, Ünal E. REDDEDİLME DUYARLILIĞI İLE SOSYAL KAYGI ARASINDAKİ İLİŞKİ ÜZERİNE BİR DERLEME. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025;27(2):581-604. doi:10.16953/deusosbil.1524069
Chicago
Özdemir Önder, Gaye, ve Elif Ünal. 2025. “REDDEDİLME DUYARLILIĞI İLE SOSYAL KAYGI ARASINDAKİ İLİŞKİ ÜZERİNE BİR DERLEME”. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 27 (2): 581-604. https://doi.org/10.16953/deusosbil.1524069.
EndNote
Özdemir Önder G, Ünal E (01 Haziran 2025) REDDEDİLME DUYARLILIĞI İLE SOSYAL KAYGI ARASINDAKİ İLİŞKİ ÜZERİNE BİR DERLEME. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 27 2 581–604.
IEEE
[1]G. Özdemir Önder ve E. Ünal, “REDDEDİLME DUYARLILIĞI İLE SOSYAL KAYGI ARASINDAKİ İLİŞKİ ÜZERİNE BİR DERLEME”, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 27, sy 2, ss. 581–604, Haz. 2025, doi: 10.16953/deusosbil.1524069.
ISNAD
Özdemir Önder, Gaye - Ünal, Elif. “REDDEDİLME DUYARLILIĞI İLE SOSYAL KAYGI ARASINDAKİ İLİŞKİ ÜZERİNE BİR DERLEME”. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 27/2 (01 Haziran 2025): 581-604. https://doi.org/10.16953/deusosbil.1524069.
JAMA
1.Özdemir Önder G, Ünal E. REDDEDİLME DUYARLILIĞI İLE SOSYAL KAYGI ARASINDAKİ İLİŞKİ ÜZERİNE BİR DERLEME. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025;27:581–604.
MLA
Özdemir Önder, Gaye, ve Elif Ünal. “REDDEDİLME DUYARLILIĞI İLE SOSYAL KAYGI ARASINDAKİ İLİŞKİ ÜZERİNE BİR DERLEME”. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 27, sy 2, Haziran 2025, ss. 581-04, doi:10.16953/deusosbil.1524069.
Vancouver
1.Gaye Özdemir Önder, Elif Ünal. REDDEDİLME DUYARLILIĞI İLE SOSYAL KAYGI ARASINDAKİ İLİŞKİ ÜZERİNE BİR DERLEME. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 01 Haziran 2025;27(2):581-604. doi:10.16953/deusosbil.1524069