Derleme

AKRAN ZORBALIĞINI ÖNLEMEK: OKULLARDA POZİTİF PSİKOLOJİNİN KULLANILMASI

Cilt: 28 Sayı: 1 15 Mart 2026
PDF İndir
EN TR

AKRAN ZORBALIĞINI ÖNLEMEK: OKULLARDA POZİTİF PSİKOLOJİNİN KULLANILMASI

Öz

Bu çalışma, okullarda akran zorbalığını önlemede pozitif psikoloji temelli müdahalelerin rolünü incelemeyi amaçlamaktadır. Öğrencilerin psikolojik iyi oluşunu, akademik başarılarını ve sosyal gelişimlerini tehdit eden akran zorbalığı, küresel ölçekte giderek büyüyen bir sorun haline gelmiştir. Alanyazın, zorbalık davranışlarının hem mağdurlar hem de zorbalığı gerçekleştiren bireyler üzerinde duygusal, davranışsal ve psikososyal düzeyde olumsuz etkiler yarattığını ortaya koymaktadır. Bu çerçevede çalışma, zorbalığın çeşitli türlerini, psikolojik ve sosyal sonuçlarını ve öğrencilerin bu süreçte üstlendikleri rolleri ele almaktadır. Ardından pozitif psikolojinin zorbalıkla mücadele süreçleri ile ilişkisi tartışılmış; psikolojik sağlamlık, bilinçli farkındalık, iyi oluş, prososyal davranışlar ve öz şefkat gibi kavramlara odaklanılmıştır. Ulusal ve uluslararası araştırmalardan elde edilen bulgular, pozitif psikoloji temelli müdahalelerin öğrencilerin başa çıkma becerilerini, duygusal düzenlemelerini ve destekleyici akran ilişkilerini geliştirebildiğini göstermektedir. Bu yaklaşımlar, karakter güçlerini pekiştirerek saldırgan eğilimleri azaltmakta ve daha güvenli bir okul iklimi oluşturmaktadır. Çalışmada ayrıca, öğretmenlerin, ebeveynlerin ve okul yöneticilerinin iş birliği içinde, öğrencilerin psikolojik kaynaklarını ve kişilerarası becerilerini destekleyici kanıta dayalı stratejiler uygulamaları önerilmektedir. Genel olarak çalışma, pozitif psikolojinin eğitim ortamlarında zorbalıkla mücadelede sürdürülebilir ve önleyici bir çerçeve sunduğunu öne sürmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Al Ali, N., Qasem, I. O., & Aldwaikat, T. (2025). Examining the impact of a school-based bullying education program on students’ knowledge of bullying, bullying behavior, and self-esteem. International Journal of Adolescence and Youth, 30(1), 2454997. https://doi.org/10.1080/02673843.2025.2454997
  2. Aslan, O., & Karataş, Z. (2024). Beliren yetişkinler için yalnızlık kaygısı ölçeğinin geliştirilmesi ve çeşitli değişkenlere göre yalnızlık kaygısının incelenmesi. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 27(1), 216-236. https://doi.org/10.29029/busbed.1295567
  3. Aslan, O., & Topuz, İ. (2025a). Okul öncesi dönem çocuklarında sosyal beceri düzeyleri ile problemli medya kullanımı arasındaki ilişkinin incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 26(1), 116-134. https://doi.org/10.17679/inuefd.1516664
  4. Aslan, O., & Topuz, İ. (2025b). Çocuklarla çalışan okul psikolojik danışmanlarının problem davranışlara yönelik görüşlerinin incelenmesi. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 16(1), 697-723. https://doi.org/10.51460/baebd.1605736
  5. Aslan, O., & Topuz, İ. (2025c). The role of digital game addiction tendencies in explaining preschool children’s resilience. Adıyaman University Journal of Educational Sciences, 15(1), 139-158. https://doi.org/10.17984/adyuebd.1613749
  6. Aslan, O., Kabakçı, Ö. F., Topuz, İ., & Maden Yılmaz, E. (2025a). The search for meaning in earthquake survivors: An existentially positive psychology perspective. Archive for the Psychology of Religion, 47(3), 288-310. https://doi.org/10.1177/00846724251329381
  7. Aslan, O., Topuz, İ., & Eldeleklioğlu, J. (2025b). Investigating the mediating role of digital game addiction in the relationship between adolescents’ school belonging and resilience. Educational and Developmental Psychologist, 42(1), 37-49. https://doi.org/10.1080/20590776.2024.2402398
  8. Bailey, J. W. (2019). A program evaluation of a local school district’s bullying prevention program (Doctoral dissertation, Texas A&M University). Texas A&M University Repository.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sosyal ve Kişilik Psikolojisi (Diğer)

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

15 Mart 2026

Gönderilme Tarihi

1 Nisan 2025

Kabul Tarihi

22 Ekim 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 28 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Aslan, O., Topuz, İ., & Bedel, A. (2026). AKRAN ZORBALIĞINI ÖNLEMEK: OKULLARDA POZİTİF PSİKOLOJİNİN KULLANILMASI. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 28(1), 456-484. https://doi.org/10.16953/deusosbil.1668870
AMA
1.Aslan O, Topuz İ, Bedel A. AKRAN ZORBALIĞINI ÖNLEMEK: OKULLARDA POZİTİF PSİKOLOJİNİN KULLANILMASI. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;28(1):456-484. doi:10.16953/deusosbil.1668870
Chicago
Aslan, Olcan, İrem Topuz, ve Ahmet Bedel. 2026. “AKRAN ZORBALIĞINI ÖNLEMEK: OKULLARDA POZİTİF PSİKOLOJİNİN KULLANILMASI”. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 28 (1): 456-84. https://doi.org/10.16953/deusosbil.1668870.
EndNote
Aslan O, Topuz İ, Bedel A (01 Mart 2026) AKRAN ZORBALIĞINI ÖNLEMEK: OKULLARDA POZİTİF PSİKOLOJİNİN KULLANILMASI. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 28 1 456–484.
IEEE
[1]O. Aslan, İ. Topuz, ve A. Bedel, “AKRAN ZORBALIĞINI ÖNLEMEK: OKULLARDA POZİTİF PSİKOLOJİNİN KULLANILMASI”, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 28, sy 1, ss. 456–484, Mar. 2026, doi: 10.16953/deusosbil.1668870.
ISNAD
Aslan, Olcan - Topuz, İrem - Bedel, Ahmet. “AKRAN ZORBALIĞINI ÖNLEMEK: OKULLARDA POZİTİF PSİKOLOJİNİN KULLANILMASI”. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 28/1 (01 Mart 2026): 456-484. https://doi.org/10.16953/deusosbil.1668870.
JAMA
1.Aslan O, Topuz İ, Bedel A. AKRAN ZORBALIĞINI ÖNLEMEK: OKULLARDA POZİTİF PSİKOLOJİNİN KULLANILMASI. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;28:456–484.
MLA
Aslan, Olcan, vd. “AKRAN ZORBALIĞINI ÖNLEMEK: OKULLARDA POZİTİF PSİKOLOJİNİN KULLANILMASI”. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 28, sy 1, Mart 2026, ss. 456-84, doi:10.16953/deusosbil.1668870.
Vancouver
1.Olcan Aslan, İrem Topuz, Ahmet Bedel. AKRAN ZORBALIĞINI ÖNLEMEK: OKULLARDA POZİTİF PSİKOLOJİNİN KULLANILMASI. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 01 Mart 2026;28(1):456-84. doi:10.16953/deusosbil.1668870

Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Aile Yılı Özel Sayısı Çağrısı
Sayı Editörü
Prof. Dr. NEBİYE KONUK KANDEMİR

Sevgili Araştırmacılar ve Değerli Yazarlar,
Aile, toplumun temel yapı taşıdır ve bireylerin gelişimi ile sosyal yaşamın şekillenmesinde kritik bir rol oynamaktadır. Aile yapıları ve dinamikleri, tarihsel, kültürel ve toplumsal faktörlerle şekillenirken, bu faktörlerin aile içerisinde yaşanan sorunları, ilişkileri ve güç dengelerini nasıl etkilediği büyük bir önem taşımaktadır. 2025 yılı "Aile Yılı" olarak ilan edilmesi, aile olgusunun daha geniş bir perspektiften ele alınmasını ve bu konudaki farkındalığın artırılmasını hedeflemektedir.
Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, "Cilt: 28 Sayı: Özel Sayı" olarak 2026 yılında yayımlanacak olan Aile Yılı Özel Sayısı'na yönelik makale çağrısında bulunmaktadır. Bu özel sayı, aile yapılarını, rollerini ve dinamiklerini inceleyen çalışmalara ev sahipliği yapmayı hedeflemektedir.
Aile ile ilgili çalışmalara olan ihtiyaç, yalnızca bireysel düzeyde değil, toplumsal düzeyde de açıktır. Son yıllarda, aile içi ilişkilerin sağlıklı bir şekilde sürdürülmesi, toplumsal cinsiyet eşitliği, kadın hakları, çocuk sağlığı ve eğitim gibi konular ön plana çıkmış, bu konularda yapılacak bilimsel araştırmaların önemi artmıştır. Aile Yılı Özel Sayısı'nın hazırlanması, bu kritik meselelerin sistematik bir biçimde incelenmesine ve topluma duyurulmasına olanak sağlayacaktır.
Bu özel sayı, aile dinamiklerini, ilişkilerini ve sorunlarını derinlemesine inceleyen, özgün ve yenilikçi çalışmaları bir araya getirerek, alanında önemli bir kaynak oluşturmayı hedeflemektedir. Ayrıca, uzmanların görüşleri ve çeşitli disiplinlerden gelen katkılar sayesinde, aile kavramına dair güncel bakış açıları sunulacak, toplumsal fayda sağlanacaktır.
Aşağıda, özel sayıda kabul edilebilecek (ama bunlarla sınırlı olmayan) güncellenmiş konular listesi yer almaktadır:

• Aile Yapıları ve Değişimi
• Geleneksel ve Modern Aile Rolleri
• Aile İçi İletişim ve İlişkiler
• Ailedeki Psiko-Sosyal Dinamikler
• Aile İlişkilerinde Kültürel Farklılıklar
• Evlilik ve Boşanma Dinamikleri
• Aile ve Çocuk Gelişimi
• Ebeveynlik Stilleri ve Çocuk Üzerindeki Etkileri
• Aile Ekonomisi ve Sosyal Politika
• Aileyi Etkileyen Toplumsal Değişimler
• Aile ve Eğitim İlişkisi
• Ailede Şiddet ve Koruma Mekanizmaları
• Aile İçi Sağlık ve Refah
• Kadınların Aile İçindeki Rolü ve Değişen Dinamikleri
• Kadın Hakları ve Aile İlişkileri
• Kadının Aile Üyeleriyle İlişkileri ve Güç Dinamikleri
• Ailede Cinsiyet Eşitliği
İki bağımsız anonim hakem tarafından değerlendirmeden geçecek makaleler, kabul edilmesi halinde, Aralık 2026'da yayımlanacak özel sayımızda yer alacaktır. Gelecek sayıların dolmuş olması ve süreçte makale yoğunluğunun bulunması nedeniyle dergimiz, özel sayı dışında makale kabulüne kapalıdır. Özel sayı dışında dergimize gönderilen makaleler iade edilecektir.
Saygılarımızla