Derleme

AKRAN ZORBALIĞINI ÖNLEMEK: OKULLARDA POZİTİF PSİKOLOJİNİN KULLANILMASI

Cilt: 28 Sayı: 1 15 Mart 2026
PDF İndir
EN TR

AKRAN ZORBALIĞINI ÖNLEMEK: OKULLARDA POZİTİF PSİKOLOJİNİN KULLANILMASI

Öz

Bu çalışma, okullarda akran zorbalığını önlemede pozitif psikoloji temelli müdahalelerin rolünü incelemeyi amaçlamaktadır. Öğrencilerin psikolojik iyi oluşunu, akademik başarılarını ve sosyal gelişimlerini tehdit eden akran zorbalığı, küresel ölçekte giderek büyüyen bir sorun haline gelmiştir. Alanyazın, zorbalık davranışlarının hem mağdurlar hem de zorbalığı gerçekleştiren bireyler üzerinde duygusal, davranışsal ve psikososyal düzeyde olumsuz etkiler yarattığını ortaya koymaktadır. Bu çerçevede çalışma, zorbalığın çeşitli türlerini, psikolojik ve sosyal sonuçlarını ve öğrencilerin bu süreçte üstlendikleri rolleri ele almaktadır. Ardından pozitif psikolojinin zorbalıkla mücadele süreçleri ile ilişkisi tartışılmış; psikolojik sağlamlık, bilinçli farkındalık, iyi oluş, prososyal davranışlar ve öz şefkat gibi kavramlara odaklanılmıştır. Ulusal ve uluslararası araştırmalardan elde edilen bulgular, pozitif psikoloji temelli müdahalelerin öğrencilerin başa çıkma becerilerini, duygusal düzenlemelerini ve destekleyici akran ilişkilerini geliştirebildiğini göstermektedir. Bu yaklaşımlar, karakter güçlerini pekiştirerek saldırgan eğilimleri azaltmakta ve daha güvenli bir okul iklimi oluşturmaktadır. Çalışmada ayrıca, öğretmenlerin, ebeveynlerin ve okul yöneticilerinin iş birliği içinde, öğrencilerin psikolojik kaynaklarını ve kişilerarası becerilerini destekleyici kanıta dayalı stratejiler uygulamaları önerilmektedir. Genel olarak çalışma, pozitif psikolojinin eğitim ortamlarında zorbalıkla mücadelede sürdürülebilir ve önleyici bir çerçeve sunduğunu öne sürmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Al Ali, N., Qasem, I. O., & Aldwaikat, T. (2025). Examining the impact of a school-based bullying education program on students’ knowledge of bullying, bullying behavior, and self-esteem. International Journal of Adolescence and Youth, 30(1), 2454997. https://doi.org/10.1080/02673843.2025.2454997
  2. Aslan, O., & Karataş, Z. (2024). Beliren yetişkinler için yalnızlık kaygısı ölçeğinin geliştirilmesi ve çeşitli değişkenlere göre yalnızlık kaygısının incelenmesi. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 27(1), 216-236. https://doi.org/10.29029/busbed.1295567
  3. Aslan, O., & Topuz, İ. (2025a). Okul öncesi dönem çocuklarında sosyal beceri düzeyleri ile problemli medya kullanımı arasındaki ilişkinin incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 26(1), 116-134. https://doi.org/10.17679/inuefd.1516664
  4. Aslan, O., & Topuz, İ. (2025b). Çocuklarla çalışan okul psikolojik danışmanlarının problem davranışlara yönelik görüşlerinin incelenmesi. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 16(1), 697-723. https://doi.org/10.51460/baebd.1605736
  5. Aslan, O., & Topuz, İ. (2025c). The role of digital game addiction tendencies in explaining preschool children’s resilience. Adıyaman University Journal of Educational Sciences, 15(1), 139-158. https://doi.org/10.17984/adyuebd.1613749
  6. Aslan, O., Kabakçı, Ö. F., Topuz, İ., & Maden Yılmaz, E. (2025a). The search for meaning in earthquake survivors: An existentially positive psychology perspective. Archive for the Psychology of Religion, 47(3), 288-310. https://doi.org/10.1177/00846724251329381
  7. Aslan, O., Topuz, İ., & Eldeleklioğlu, J. (2025b). Investigating the mediating role of digital game addiction in the relationship between adolescents’ school belonging and resilience. Educational and Developmental Psychologist, 42(1), 37-49. https://doi.org/10.1080/20590776.2024.2402398
  8. Bailey, J. W. (2019). A program evaluation of a local school district’s bullying prevention program (Doctoral dissertation, Texas A&M University). Texas A&M University Repository.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sosyal ve Kişilik Psikolojisi (Diğer)

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

15 Mart 2026

Gönderilme Tarihi

1 Nisan 2025

Kabul Tarihi

22 Ekim 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 28 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Aslan, O., Topuz, İ., & Bedel, A. (2026). AKRAN ZORBALIĞINI ÖNLEMEK: OKULLARDA POZİTİF PSİKOLOJİNİN KULLANILMASI. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 28(1), 456-484. https://doi.org/10.16953/deusosbil.1668870
AMA
1.Aslan O, Topuz İ, Bedel A. AKRAN ZORBALIĞINI ÖNLEMEK: OKULLARDA POZİTİF PSİKOLOJİNİN KULLANILMASI. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;28(1):456-484. doi:10.16953/deusosbil.1668870
Chicago
Aslan, Olcan, İrem Topuz, ve Ahmet Bedel. 2026. “AKRAN ZORBALIĞINI ÖNLEMEK: OKULLARDA POZİTİF PSİKOLOJİNİN KULLANILMASI”. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 28 (1): 456-84. https://doi.org/10.16953/deusosbil.1668870.
EndNote
Aslan O, Topuz İ, Bedel A (01 Mart 2026) AKRAN ZORBALIĞINI ÖNLEMEK: OKULLARDA POZİTİF PSİKOLOJİNİN KULLANILMASI. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 28 1 456–484.
IEEE
[1]O. Aslan, İ. Topuz, ve A. Bedel, “AKRAN ZORBALIĞINI ÖNLEMEK: OKULLARDA POZİTİF PSİKOLOJİNİN KULLANILMASI”, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 28, sy 1, ss. 456–484, Mar. 2026, doi: 10.16953/deusosbil.1668870.
ISNAD
Aslan, Olcan - Topuz, İrem - Bedel, Ahmet. “AKRAN ZORBALIĞINI ÖNLEMEK: OKULLARDA POZİTİF PSİKOLOJİNİN KULLANILMASI”. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 28/1 (01 Mart 2026): 456-484. https://doi.org/10.16953/deusosbil.1668870.
JAMA
1.Aslan O, Topuz İ, Bedel A. AKRAN ZORBALIĞINI ÖNLEMEK: OKULLARDA POZİTİF PSİKOLOJİNİN KULLANILMASI. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;28:456–484.
MLA
Aslan, Olcan, vd. “AKRAN ZORBALIĞINI ÖNLEMEK: OKULLARDA POZİTİF PSİKOLOJİNİN KULLANILMASI”. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 28, sy 1, Mart 2026, ss. 456-84, doi:10.16953/deusosbil.1668870.
Vancouver
1.Olcan Aslan, İrem Topuz, Ahmet Bedel. AKRAN ZORBALIĞINI ÖNLEMEK: OKULLARDA POZİTİF PSİKOLOJİNİN KULLANILMASI. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 01 Mart 2026;28(1):456-84. doi:10.16953/deusosbil.1668870