Derleme

VERGİ İDARELERİ ARASINDAKİ BİLGİ DEĞİŞİMİNİN VERGİ KAYIP VE KAÇAĞININ ÖNLENMESİNDEKİ ROLÜ

Cilt: 27 Sayı: 3 15 Eylül 2025
PDF İndir
TR EN

VERGİ İDARELERİ ARASINDAKİ BİLGİ DEĞİŞİMİNİN VERGİ KAYIP VE KAÇAĞININ ÖNLENMESİNDEKİ ROLÜ

Öz

2008 Finansal Krizi’nden sonra vergi kayıp ve kaçaklarının önlenmesinde vergi idareleri arasında iş birliklerinin geliştirilmesi uluslararası alanda önemli bir politika hedefi haline gelmiştir. Bu iş birliklerinin en önemli aracı ise bilgi değişimidir. AB, ABD ve OECD öncülüğünde yürütülen çalışmalar sonucu günümüzde çok sayıda ülke bilgi değişimi anlaşmalarına katılmaktadır. Bu bağlamda çalışmanın amacı vergi idareleri arasındaki bilgi değişiminin uluslararası vergi kayıp ve kaçağının önlenmesindeki rolünün tespitidir. Literatürde bu konuda yapılmış çalışmalar analiz edilmekte çeşitli sonuç ve öneriler sunulmaktadır. Buna göre ülkeler arasında iki taraflı ve talep üzerine bilgi değişiminin vergi kayıp ve kaçaklarını yeterince engelleyemediği görülmektedir. Bunun yerine günümüzde daha etkin olduğu görülen çok taraflı otomatik bilgi değişimi tercih edilmektedir. Ayrıca vergi idareleri arasındaki bilgi değişiminin mükelleflerin vergiye gönüllü uyumunu, idareye olan güveni ve vergi gelirlerini arttırabileceği sonucuna da varılmaktadır. Bununla birlikte kapsam dışında olan ülkelerin (özellikle ABD’nin) CRS’ye dahil olması, otomatik bilgi değişiminden kaçınılmasını sağlayabilecek uygulamalara karşı (yatırım yoluyla vatandaşlık alınması vb.) düzenlemelere gidilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Destekleyen kurum bulunmamaktadır.

Etik Beyan

Bu makale etik kurul onayı gerektirmemektedir.

Teşekkür

Yazarların beyan edecek bir teşekkür notu bulunmamaktadır.

Kaynakça

  1. Ahrens, L. & Bothner, F. (2020). The big bang: Tax evasion after automatic exchange of information under FATCA and CRS. New Political Economy, 25 (6), 849-864. https://doi.org/10.1080/13563467.2019.1639651.
  2. Alstadsæter A., Johannesen, N. & Zucman, G. (2019). Tax evasion and inequality. American Economic Review 109 (6). 2073–2103. https://doi.org/10.1257/aer.20172043.
  3. Arnold, B. J. (2020). An Introduction to tax treaties. UN DESA Publishing. https://financing.desa.un.org/sites/default/files/2023- 03/TT_Introduction_Eng.pdf
  4. Ateş, L. (2023). Dijital platformlar aracılığıyla elde edilen gelir bilgisinin uluslararası otomatik değişimi ve Türkiye. Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi (SÜHFD), 31 (1), 297-324.
  5. Baselgia, E. (2023). The compliance effects of the automatic exchange of information: Evidence from the Swiss Tax Amnesty. EU Tax Observatory, Working Paper. No. 19. https://www.taxobservatory.eu/publication/the-compliance-effects-of-the-automatic-exchange-of-information-evidence-from-the-swiss-tax-amnesty/.
  6. Beer, S., Coelho, M.D. & Leduc, S. (2019). Hidden treasure: the impact of automatic Exchange of information on cross-border tax evasion. IMF Working Paper 19/286. https://www.imf.org/en/Publications/WP/Issues/2019/12/20/Hidden-Treasure-The-Impact-of-Automatic-Exchange-of-Information-on-Cross-Border-Tax-Evasion-48781
  7. BM (2021). Model Double Taxation Convention United Nations Between Developed And Developing Countries. https://financing.desa.un.org/sites/default/files/2023-05/UN%20Model_2021.pdf
  8. Boas, H. F., Johannesen, N., Kreiner, C. T., Larsen, L. T. & Zucman, G. (2024). Taxing capital in a globalized world: The effects of automatic ınformation exchange. National Bureau of Economic Research (NBER), Working No. 32714, 1-60. https://www.nber.org/system/files/working_papers/w32714/w32714.pdf

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Maliye Çalışmaları (Diğer)

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

15 Eylül 2025

Gönderilme Tarihi

2 Nisan 2025

Kabul Tarihi

29 Mayıs 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 27 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
İçmen, M. (2025). VERGİ İDARELERİ ARASINDAKİ BİLGİ DEĞİŞİMİNİN VERGİ KAYIP VE KAÇAĞININ ÖNLENMESİNDEKİ ROLÜ. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 27(3), 1250-1269. https://doi.org/10.16953/deusosbil.1669038
AMA
1.İçmen M. VERGİ İDARELERİ ARASINDAKİ BİLGİ DEĞİŞİMİNİN VERGİ KAYIP VE KAÇAĞININ ÖNLENMESİNDEKİ ROLÜ. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025;27(3):1250-1269. doi:10.16953/deusosbil.1669038
Chicago
İçmen, Murat. 2025. “VERGİ İDARELERİ ARASINDAKİ BİLGİ DEĞİŞİMİNİN VERGİ KAYIP VE KAÇAĞININ ÖNLENMESİNDEKİ ROLÜ”. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 27 (3): 1250-69. https://doi.org/10.16953/deusosbil.1669038.
EndNote
İçmen M (01 Eylül 2025) VERGİ İDARELERİ ARASINDAKİ BİLGİ DEĞİŞİMİNİN VERGİ KAYIP VE KAÇAĞININ ÖNLENMESİNDEKİ ROLÜ. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 27 3 1250–1269.
IEEE
[1]M. İçmen, “VERGİ İDARELERİ ARASINDAKİ BİLGİ DEĞİŞİMİNİN VERGİ KAYIP VE KAÇAĞININ ÖNLENMESİNDEKİ ROLÜ”, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 27, sy 3, ss. 1250–1269, Eyl. 2025, doi: 10.16953/deusosbil.1669038.
ISNAD
İçmen, Murat. “VERGİ İDARELERİ ARASINDAKİ BİLGİ DEĞİŞİMİNİN VERGİ KAYIP VE KAÇAĞININ ÖNLENMESİNDEKİ ROLÜ”. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 27/3 (01 Eylül 2025): 1250-1269. https://doi.org/10.16953/deusosbil.1669038.
JAMA
1.İçmen M. VERGİ İDARELERİ ARASINDAKİ BİLGİ DEĞİŞİMİNİN VERGİ KAYIP VE KAÇAĞININ ÖNLENMESİNDEKİ ROLÜ. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025;27:1250–1269.
MLA
İçmen, Murat. “VERGİ İDARELERİ ARASINDAKİ BİLGİ DEĞİŞİMİNİN VERGİ KAYIP VE KAÇAĞININ ÖNLENMESİNDEKİ ROLÜ”. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 27, sy 3, Eylül 2025, ss. 1250-69, doi:10.16953/deusosbil.1669038.
Vancouver
1.Murat İçmen. VERGİ İDARELERİ ARASINDAKİ BİLGİ DEĞİŞİMİNİN VERGİ KAYIP VE KAÇAĞININ ÖNLENMESİNDEKİ ROLÜ. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 01 Eylül 2025;27(3):1250-69. doi:10.16953/deusosbil.1669038