Öz
The Hittites are one of the peoples that are considered within Israelite studies and basically evaluated within the narrative of the Torah, and at another point, one of the peoples that can be aimed as an ethnic and cultural basis. The essence of this study is to seek temporal, cultural, local and geographical correspondences for the two groups of peoples with the same name, which are the subject of Anatolia and the Old Testament. The primary problem is the adventure of the Hittites existence or contact with the Land of Israel. Following these searches, we will discuss the Hittites among the lists of nations, the Hittites with Abraham, and finally the time of their presence with a few personal names. Understanding the subject through personal names is only one approach for us. Even if they do not provide us with clear diagnoses, it is our main goal here, as in general studies, to obtain a connection with the Anatolian Hittites. However, the available information can provide us with a closer analysis of the Hittites that existed after the destruction of the Hattusa-centered Hittites. Afterwards, the issue of ownership between Abraham and the Hittites will be discussed. Through all these, we believe that the possibilities of closeness and differences of a people group in the Torah with their Anatolian namesakes can be measured and at the same time, we believe that it can also give ideas to related topics.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Ethics committee approval was not required for this article.
Destekleyen Kurum
TÜBİTAK
Proje Numarası
3
Teşekkür
This study was supported by the TÜBİTAK 2209-A Research Project Support Programme for Undergraduate Students. The author would like to express sincere gratitude to TÜBİTAK for its support. Special thanks are also extended to Dr. Murat Kılıç, the project advisor, and to Prof. Dr. Recai Tekoğlu, who contributed by suggesting the research topic and providing valuable feedback during the review of the manuscript.
Kaynakça
- Bishop, E. F. F. (1948). Hebron, city of Abraham, the friend of God. Journal of Bible and Religion, 16 (2), 94–99. http://www.jstor.org/stable/1457287
- Blenkinsopp, J. (2009). Abraham as paradigm in the Priestly history in Genesis. Journal of Biblical Literature, 128 (2), 225–241. https://doi.org/10.2307/25610180
- Boadt, L., Clifford, R. J., & Harrington, D. J. (2012). Reading the Old Testament: An introduction. Paulist Press.
- Breasted, J. H. (1905). When did the Hittites enter Palestine? The American Journal of Semitic Languages and Literatures, 21 (3), 153–158.
- Bruce, F. F. (1947). The Hittites and the Old Testament. Tyndale Press, 5-28.
- Collins, B. J. (2007). The Hittites and their world (Vol. 7). Society of Biblical Literature.
- Collins, B. J. (2012). The Bible, the Hittites, and the construction of the “Other.” Tabularia Hethaeorum: Hethitologische Beiträge Silvin Košak zum, 65, 155–161.
- Collins, B. J. (2016). The Hittites and Hurrians. In B. T. Arnold & B. A. Strawn (Eds.), The world around the Old Testament (pp. 197–228). Baker Academic.
- Finkelstein, I., & Römer, T. (2014). Comments on the historical background of the Abraham narrative. Between “Realia” and “Exegetica”: Hebrew Bible and Ancient Israel, 3(1), 3–23.
- Forrer, E. O. (1936). The Hittites in Palestine I. Palestine Exploration Quarterly, 68 (4), 190–203.
- Forrer, E. O. (1937). The Hittites in Palestine II. Palestine Exploration Quarterly, 69 (2), 100–115.
- Gilan, A. (2013). Hittites in Canaan?: The archaeological evidence. Biblische Notizen, 156, 39–52.
- Gordon, C. H. (1958). Abraham and the merchants of Ura. Journal of Near Eastern Studies, 17(1), 28–31.
- Hepper, F. N., & Gibson, S. (1994). Abraham’s oak of Mamre: The story of a venerable tree. Palestine Exploration Quarterly, 126(2), 94–105.
- Hoffner, H. A. (1969). Some contributions of Hittitology to Old Testament study. Tyndale Bulletin, 20, 27–55.
- Hoffner, H. A. (1973). The Hittites and Hurrians. In D. J. Wiseman (Ed.), Peoples of Old Testament Times. Oxford University Press.
- Hoffner, H. A. (1994). Hittites. In A. J. Hoerth, G. L. Mattingly, & E. M. Yamauchi (Eds.), Peoples of the Old Testament World. Baker.
- Ishida, T. (1979). The structure and historical implications of the lists of pre-Israelite nations. Biblica, 60(4), 461–490.
- Kitchen, K. A. (1966). Ancient Orient and Old Testament. Inter-Varsity Press.
- Kurt, M. (2008). Que Ülkesi ve Yeni Asur Devleti’nin Anadolu politikası bakımından önemi. Sosyal Bilimler Dergisi, 10(3), 117–133.
- Lehmann, M. R. (1953). Abraham’s purchase of Machpelah and Hittite law. Bulletin of the American Schools of Oriental Research, 129(1), 15–18.
- Lewis, J. P. (1979). Bible archaeology and geography. In J. T. Willis (Ed.), The world and literature of the Old Testament. Sweet Publishing Company.
- Mazar, B. (1981). The early Israelite settlement in the hill country. Bulletin of the American Schools of Oriental Research, 241, 75–85.
- McMahon, G. (1989). The history of the Hittites. The Biblical Archaeologist, 52(2/3), 62–77.
- Rawlinson, G. (1887). Biblical topography. James Pott & Co.
- Sheikh, H. (2021). From Mesopotamia to Khotan: Payment clauses in Eastern Middle Iranian languages and their historical backgrounds. DABIR, 8(1), 118–136. https://doi.org/10.1163/29497833-00801011
- Ska, J.-L. (2014). Abraham between history and poetry. Hebrew Bible and Ancient Israel, 3(1), 24–42.
- Tucker, G. M. (1966). The legal background of Genesis 23. Journal of Biblical Literature, 85(1), 77–84.
- Van Seters, J. (1972). The terms "Amorite" and "Hittite" in the Old Testament. Vetus Testamentum, 22(1), 64–81.
- Westbrook, R. (1971). Purchase of the cave of Machpelah. Israel Law Review, 6(1), 29–38.
- Yiğit, T. (1997). Eski Anadolu kentlerinden Luḫuzatia/Lawazantiya’nın tarihi ve lokalizasyonu üzerine. BELLETEN, 61(230), 1–14.
- Ansiklopedi Maddeleri Braslavi (Braslavski), J., & Gibson, S. (1972). Makpelah. Encyclopaedia Judaica (2nd ed., Vol. 13, p. 325). Keter Publishing House.
- Schwartz, C. (1972). EFRON. Encyclopaedia Judaica (2nd ed., Vol. 6, pp. 461–462). Keter Publishing House.
- İnternet Siteleri https://www.britannica.com/place/Megiddo. (Erişim:16.11.23)
- https://biblehub.com/ (İbranice kelime ve ifadelerin fonetik çevirileri için bu siteden yararlanılmıştır.)
- https://www.kutsalkitap.org/online-tevrat-oku/ (Eski Ahit metin göndermeleri ve alıntıları için bu site kullanılmıştır.)
Öz
İsrailiyat çalışmaları içinde ele alınan ve temelde Tevrat anlatımı içinde değerlendirilen, bir diğer nokta da ise etnik ve kültürel dayanak olarak amaçlanabilecek halklardan biri de Hititlerdir. Bu çalışmanın esasında, Anadolu’nun ve Eski Ahit’in konu edindiği ve aynı isimle anılan iki halk grubu için zamansal, kültürel, yerel ve coğrafik denkleşimler aranmaya çalışılacaktır. Öncelik sorun, Hiititlerin İsrail topraklarında var olma veya temas kurma serüvenleridir. Bu arayışların devamında; ulus listeleri arasında Hititleri, İbrahim ile olan Hititleri ve nihayetinde birkaç kişi ismi ile bulundukları zamanı ele alacağız. Şahıs adları üzerinden mevzuyu anlamak bizim için sadece bir yaklaşım şeklidir. Bunlar bize açık teşhisler belirtemese de temelde Anadolu Hititleri ile bağlantı elde etmek, genel çalışmalardan anlaşıldığı gibi, burda da yegane hedefimizdir. Ancak var olan bilgiler, bize Hattuşa merkezli Hititler’in yıkımından sonra varlık gösteren Hititler ile daha yakın analiz imkanı sunabilmektedir. Sonrasında ise İbrahim ile Hititler arasındaki mülkiyet mevzusu ele alınacaktır. Tüm bunlar üzerinden Tevrat’ta var olan bir halk grubunun Anadolu’daki isimdaşları ile yakınlık ve farklılık ihtimalleri ölçülebilecek ve aynı zamanda ilgili konu başlıklarına da fikir verebileceği kanaatindeyiz.
Etik Beyan
Bu makale için etik kurul onayı gerekmemektedir.
Destekleyen Kurum
TÜBİTAK
Proje Numarası
3
Teşekkür
Bu çalışma, TÜBİTAK 2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı kapsamında desteklenmiştir. Yazar, sağladığı destek için TÜBİTAK’a teşekkür eder. Ayrıca proje danışmanı Dr. Murat Kılıç’a ve çalışmanın oluşum sürecinde konu önerisinde bulunan ve çalışma metnini inceleme konusunda değerli katkılar sunan Prof. Dr. Recai Tekoğlu’na teşekkür ederim.
Kaynakça
- Bishop, E. F. F. (1948). Hebron, city of Abraham, the friend of God. Journal of Bible and Religion, 16 (2), 94–99. http://www.jstor.org/stable/1457287
- Blenkinsopp, J. (2009). Abraham as paradigm in the Priestly history in Genesis. Journal of Biblical Literature, 128 (2), 225–241. https://doi.org/10.2307/25610180
- Boadt, L., Clifford, R. J., & Harrington, D. J. (2012). Reading the Old Testament: An introduction. Paulist Press.
- Breasted, J. H. (1905). When did the Hittites enter Palestine? The American Journal of Semitic Languages and Literatures, 21 (3), 153–158.
- Bruce, F. F. (1947). The Hittites and the Old Testament. Tyndale Press, 5-28.
- Collins, B. J. (2007). The Hittites and their world (Vol. 7). Society of Biblical Literature.
- Collins, B. J. (2012). The Bible, the Hittites, and the construction of the “Other.” Tabularia Hethaeorum: Hethitologische Beiträge Silvin Košak zum, 65, 155–161.
- Collins, B. J. (2016). The Hittites and Hurrians. In B. T. Arnold & B. A. Strawn (Eds.), The world around the Old Testament (pp. 197–228). Baker Academic.
- Finkelstein, I., & Römer, T. (2014). Comments on the historical background of the Abraham narrative. Between “Realia” and “Exegetica”: Hebrew Bible and Ancient Israel, 3(1), 3–23.
- Forrer, E. O. (1936). The Hittites in Palestine I. Palestine Exploration Quarterly, 68 (4), 190–203.
- Forrer, E. O. (1937). The Hittites in Palestine II. Palestine Exploration Quarterly, 69 (2), 100–115.
- Gilan, A. (2013). Hittites in Canaan?: The archaeological evidence. Biblische Notizen, 156, 39–52.
- Gordon, C. H. (1958). Abraham and the merchants of Ura. Journal of Near Eastern Studies, 17(1), 28–31.
- Hepper, F. N., & Gibson, S. (1994). Abraham’s oak of Mamre: The story of a venerable tree. Palestine Exploration Quarterly, 126(2), 94–105.
- Hoffner, H. A. (1969). Some contributions of Hittitology to Old Testament study. Tyndale Bulletin, 20, 27–55.
- Hoffner, H. A. (1973). The Hittites and Hurrians. In D. J. Wiseman (Ed.), Peoples of Old Testament Times. Oxford University Press.
- Hoffner, H. A. (1994). Hittites. In A. J. Hoerth, G. L. Mattingly, & E. M. Yamauchi (Eds.), Peoples of the Old Testament World. Baker.
- Ishida, T. (1979). The structure and historical implications of the lists of pre-Israelite nations. Biblica, 60(4), 461–490.
- Kitchen, K. A. (1966). Ancient Orient and Old Testament. Inter-Varsity Press.
- Kurt, M. (2008). Que Ülkesi ve Yeni Asur Devleti’nin Anadolu politikası bakımından önemi. Sosyal Bilimler Dergisi, 10(3), 117–133.
- Lehmann, M. R. (1953). Abraham’s purchase of Machpelah and Hittite law. Bulletin of the American Schools of Oriental Research, 129(1), 15–18.
- Lewis, J. P. (1979). Bible archaeology and geography. In J. T. Willis (Ed.), The world and literature of the Old Testament. Sweet Publishing Company.
- Mazar, B. (1981). The early Israelite settlement in the hill country. Bulletin of the American Schools of Oriental Research, 241, 75–85.
- McMahon, G. (1989). The history of the Hittites. The Biblical Archaeologist, 52(2/3), 62–77.
- Rawlinson, G. (1887). Biblical topography. James Pott & Co.
- Sheikh, H. (2021). From Mesopotamia to Khotan: Payment clauses in Eastern Middle Iranian languages and their historical backgrounds. DABIR, 8(1), 118–136. https://doi.org/10.1163/29497833-00801011
- Ska, J.-L. (2014). Abraham between history and poetry. Hebrew Bible and Ancient Israel, 3(1), 24–42.
- Tucker, G. M. (1966). The legal background of Genesis 23. Journal of Biblical Literature, 85(1), 77–84.
- Van Seters, J. (1972). The terms "Amorite" and "Hittite" in the Old Testament. Vetus Testamentum, 22(1), 64–81.
- Westbrook, R. (1971). Purchase of the cave of Machpelah. Israel Law Review, 6(1), 29–38.
- Yiğit, T. (1997). Eski Anadolu kentlerinden Luḫuzatia/Lawazantiya’nın tarihi ve lokalizasyonu üzerine. BELLETEN, 61(230), 1–14.
- Ansiklopedi Maddeleri Braslavi (Braslavski), J., & Gibson, S. (1972). Makpelah. Encyclopaedia Judaica (2nd ed., Vol. 13, p. 325). Keter Publishing House.
- Schwartz, C. (1972). EFRON. Encyclopaedia Judaica (2nd ed., Vol. 6, pp. 461–462). Keter Publishing House.
- İnternet Siteleri https://www.britannica.com/place/Megiddo. (Erişim:16.11.23)
- https://biblehub.com/ (İbranice kelime ve ifadelerin fonetik çevirileri için bu siteden yararlanılmıştır.)
- https://www.kutsalkitap.org/online-tevrat-oku/ (Eski Ahit metin göndermeleri ve alıntıları için bu site kullanılmıştır.)
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Tarihsel Çalışmalar (Diğer) |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Proje Numarası | 3 |
| Gönderilme Tarihi | 2 Nisan 2025 |
| Kabul Tarihi | 28 Mayıs 2025 |
| Yayımlanma Tarihi | 15 Eylül 2025 |
| DOI | https://doi.org/10.16953/deusosbil.1669062 |
| IZ | https://izlik.org/JA52FC37DS |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2025 Cilt: 27 Sayı: 3 |
Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Aile Yılı Özel Sayısı Çağrısı
Sayı Editörü
Prof. Dr. NEBİYE KONUK KANDEMİR
Sevgili Araştırmacılar ve Değerli Yazarlar,
Aile, toplumun temel yapı taşıdır ve bireylerin gelişimi ile sosyal yaşamın şekillenmesinde kritik bir rol oynamaktadır. Aile yapıları ve dinamikleri, tarihsel, kültürel ve toplumsal faktörlerle şekillenirken, bu faktörlerin aile içerisinde yaşanan sorunları, ilişkileri ve güç dengelerini nasıl etkilediği büyük bir önem taşımaktadır. 2025 yılı "Aile Yılı" olarak ilan edilmesi, aile olgusunun daha geniş bir perspektiften ele alınmasını ve bu konudaki farkındalığın artırılmasını hedeflemektedir.
Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, "Cilt: 28 Sayı: Özel Sayı" olarak 2026 yılında yayımlanacak olan Aile Yılı Özel Sayısı'na yönelik makale çağrısında bulunmaktadır. Bu özel sayı, aile yapılarını, rollerini ve dinamiklerini inceleyen çalışmalara ev sahipliği yapmayı hedeflemektedir.
Aile ile ilgili çalışmalara olan ihtiyaç, yalnızca bireysel düzeyde değil, toplumsal düzeyde de açıktır. Son yıllarda, aile içi ilişkilerin sağlıklı bir şekilde sürdürülmesi, toplumsal cinsiyet eşitliği, kadın hakları, çocuk sağlığı ve eğitim gibi konular ön plana çıkmış, bu konularda yapılacak bilimsel araştırmaların önemi artmıştır. Aile Yılı Özel Sayısı'nın hazırlanması, bu kritik meselelerin sistematik bir biçimde incelenmesine ve topluma duyurulmasına olanak sağlayacaktır.
Bu özel sayı, aile dinamiklerini, ilişkilerini ve sorunlarını derinlemesine inceleyen, özgün ve yenilikçi çalışmaları bir araya getirerek, alanında önemli bir kaynak oluşturmayı hedeflemektedir. Ayrıca, uzmanların görüşleri ve çeşitli disiplinlerden gelen katkılar sayesinde, aile kavramına dair güncel bakış açıları sunulacak, toplumsal fayda sağlanacaktır.
Aşağıda, özel sayıda kabul edilebilecek (ama bunlarla sınırlı olmayan) güncellenmiş konular listesi yer almaktadır:
• Aile Yapıları ve Değişimi
• Geleneksel ve Modern Aile Rolleri
• Aile İçi İletişim ve İlişkiler
• Ailedeki Psiko-Sosyal Dinamikler
• Aile İlişkilerinde Kültürel Farklılıklar
• Evlilik ve Boşanma Dinamikleri
• Aile ve Çocuk Gelişimi
• Ebeveynlik Stilleri ve Çocuk Üzerindeki Etkileri
• Aile Ekonomisi ve Sosyal Politika
• Aileyi Etkileyen Toplumsal Değişimler
• Aile ve Eğitim İlişkisi
• Ailede Şiddet ve Koruma Mekanizmaları
• Aile İçi Sağlık ve Refah
• Kadınların Aile İçindeki Rolü ve Değişen Dinamikleri
• Kadın Hakları ve Aile İlişkileri
• Kadının Aile Üyeleriyle İlişkileri ve Güç Dinamikleri
• Ailede Cinsiyet Eşitliği
İki bağımsız anonim hakem tarafından değerlendirmeden geçecek makaleler, kabul edilmesi halinde, Aralık 2026'da yayımlanacak özel sayımızda yer alacaktır. Gelecek sayıların dolmuş olması ve süreçte makale yoğunluğunun bulunması nedeniyle dergimiz, özel sayı dışında makale kabulüne kapalıdır. Özel sayı dışında dergimize gönderilen makaleler iade edilecektir.
Saygılarımızla