NEOLIBERALISM AND THE MINIMAL STATE: THE TRANSFORMATION OF THE CONCEPTION OF THE MINIMAL STATE FROM THE WASHINGTON CONSENSUS TO TODAY

Yıl 2025, Cilt: 27 Sayı: 4, 1734 - 1761, 29.12.2025

Nurettin Bilmez

https://doi.org/10.16953/deusosbil.1674772

Öz

The Washington Consensus, which expresses the policy principles that should be implemented to ensure the development of developing countries in line with neoliberal policies, aims to develop the free market understanding and to replace state interventionism with the minimal state. The Washington Consensus, which is identified with neoliberalism, was soon followed by second-generation reform policies called the Post Washington Consensus. With the Post Washington Consensus, the state was given the role of regulator for the markets to work effectively. Later, with the 2008 Global Crisis and the Covid-19 Pandemic, the minimal state understanding has changed significantly. The aim of the study is to critically address the process of change and transformation that the minimal state understanding has undergone from the Washington Consensus to the present day. The claim of the study is that the validity of the minimal state understanding has become debatable today and that the state has strengthened its position and interventionist aspect as an important actor of the neoliberal market system. In the context of the prominence of alternative state understandings and the gradual strengthening of state interventionism, the validity of the minimal state understanding has been discussed both theoretically and in the context of different country practices. Consequently, it has been observed that the concept of the minimal state has largely lost its validity today.

Anahtar Kelimeler

Washington Consensus , Post Washington Consensus , neoliberalism , minimal state

Etik Beyan

This article does not require ethics committee approval.

NEOLİBERALİZM VE MİNİMAL DEVLET: WASHİNGTON KONSENSÜSÜ’NDEN GÜNÜMÜZE MİNİMAL DEVLET ANLAYIŞININ DÖNÜŞÜMÜ

Öz

Gelişmekte olan ülkelerin neoliberal politikalar ekseninde kalkınmalarını sağlamak için uygulanması gereken politika ilkelerini ifade eden Washington Konsensüsü, serbest piyasa anlayışını geliştirmeyi ve devlet müdahaleciliği yerine minimal devleti yerleştirmeyi amaçlamaktadır. Neoliberalizmle özdeşleştirilen Washington Konsensüsünü kısa süre içinde Post Washington Konsensüsü adı verilen ikinci kuşak reform politikaları izlemiştir. Post Washington Konsensüsü ile piyasaların etkin çalışabilmesi adına devlete düzenleyici olma rolü yüklenmiştir. Daha sonra 2008 Küresel Krizi ve Covid – 19 Salgınıyla minimal devlet anlayışı büyük ölçüde değişmiştir. Çalışmanın amacı, Washington Konsensüsü’nden günümüze minimal devlet anlayışının geçirdiği değişim ve dönüşüm sürecini eleştirel bir tutumla ele almaktır. Çalışmanın iddiası, günümüzde minimal devlet anlayışının geçerliliğinin tartışmalı hale geldiği ve devletin neoliberal piyasa sisteminin önemli bir aktörü olarak konumunu ve müdahaleci yönünü güçlendirdiğidir. Çalışmada alternatif devlet anlayışlarının öne çıkması ve giderek devlet müdahaleciliğinin güçlenmesi bağlamında minimal devlet anlayışının geçerliliği hem teorik açıdan hem de farklı ülke uygulamaları bağlamında tartışılmıştır. Sonuç olarak, günümüzde minimal devlet anlayışının geçerliliğini büyük ölçüde yitirdiği gözlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Washington Konsensüsü , Post Washington Konsensüsü , neoliberalizm , minimal devlet

Etik Beyan

Bu makale için etik kurul onayı gerekmemektedir.

Kaynakça

• Acemoğlu, D. & Robinson, J. A. (2018). Ulusların düşüşü: Güç, zenginlik ve yoksulluğun kökenleri. (F. R. Velioğlu, Çev.). Doğan Yayınları.
• Akdağ, İ. (2024). Neoliberal siyasetin sekerat hali. Son Çağ Akademi.
• Ataay, F. (2007). Neoliberalizm, kamu reformu ve demokrasi. Ş. Aksoy & Y. Üstüner (Ed.). Kamu Yönetimi Yöntem ve Sorunlar (ss. 163-172). Nobel Yayınları.
• Babb, S. (2012). The Washington Consensus as transnational policy paradigm: Its origins, trajectory and likely successor. Review of International Political Economy, 1, 1-30.
• Barry, N. (2018). Modern siyaset teorisi. (M. Erdoğan & Y. Şahin, Çev.). Liberte Yayınları.
• Berry, C. (2020). From receding to reseeding: Industrial policy, governance strategies and neoliberal resilience in post-crisis Britain. New Political Economy, 25 (4), 607-625.
• Berry, C. (2022). The substitutive state? neoliberal state interventionism across industrial, housing and private pensions policy in The UK. Competition & Change, 26 (2), 242-265.
• Birdsall, N. & Fukuyama, F. (2011). The Post-Washington Consensus: Development after the crisis. Foreign Affairs, 90 (2), 45-53.
• Birdsall, N., Torre, A. & Caicedo, F. V. (2010). The Washington Consensus: Assessing a Damage Brand. Policy Research Working Paper 5316, World Bank.
• Buyar, C. & Şener, U. (2023). Tarihin dönüşü: Rusya-Ukrayna savaşı, siyasi ve ekonomik tesirleri. Journal of Academic Value Studies, 9 (4), 284-301.
• Civelekoğlu, İ. (2015). Washington uzlaşısı sonrası dönemde devletin değişen rolü ve bir Türkiye değerlendirmesi. Uludağ Üniversitesi İİBF Dergisi, 34 (2), 35-54.
• Crouch C. (2009). Privatised Keynesianism: An unacknowledged policy regime. The British Journal of Politics and International Relations. 11 (3), 382–399.
• Davis, A. & Walsh, C. (2016). The role of the state in the financialization of the UK Economy. Political Studies, 64 (3), 666-682.
• Denhardt, J. V. & Denhardt, R. B. (2007). The new public service: Serving, not steering. M.E. Sharpe.
• Eryılmaz, B. (2013). Bürokrasi ve siyaset: Bürokratik devletten etkin yönetime. Alfa Yayınları.
• Eser, U. (2020). Neoliberal popülist-otoriterleşme, demokrasi krizi ve Türkiye deneyimi üzerine kısa notlar. İktisat ve Toplum, 111, 29-34.
• Freeman, M. (2015). Neoliberal policies and human rights. D.E.Ü. Hukuk Fakültesi Dergisi, 17 (2), 141-164.
• Friedman, M. (1982). Monetary trends in the United States and the United Kingdom. University of Chicago Press.
• Friedman, M. (2011). Kapitalizm ve özgürlük. (D. Erberk & N Himmetoğlu, Çev.). Plato Film Yayınları.
• Fukuyama, F. (2015). Devletin inşası: Yirmi birinci yüzyılda yönetişim ve dünya düzeni. (T. Çolak, Çev.). Profil Yayıncılık.
• Giddens, A. (2020). Üçüncü yol: Sosyal demokrasinin yeniden dirilişi. (M. Özay, Çev.). Birey Yayınları.
• Harvey, D. (2006). Neo-liberalism as Creative Destruction. Geogr. Ann., 88B(2), 145–158.
• Held, D. (2004). Global covenant: The social democratic alternative to the Washington Concensus. Polity Press.
• Heywood, A. (2016). Siyaset. (B. B. Özipek, B. Seçilmişoğlu, A. Yayla & H. Y. Başdemir, Çev.). Adres Yayınları.
• Hughes, O. (2014). Kamu işletmeciliği & yönetimi. (B. Kalkan, B. Akın & Ş. Akın, Çev.). BigBang Yayınları.
• Jessop, B. (2002). Liberalism, neoliberalism, and urban governance: A state–theoretical perspe¬ctive. Antipode, 34 (3), 452–472.
• Jessop, B. (2021). Devlet: Dün, bugün, gelecek. (A. Güney, Çev.). Nika Yayınları.
• Karakurt, B. (2011). Washington Konsensüsü’nden küresel mali krize mali disiplin ve Türkiye’deki gelişmeler. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 25 (1), 31-53.
• Kaynak, M. (2020). Kalkınmacı devletin ekonomi politiği. Ekonomi-tek, 9 (2), 59-99.
• Köseoğlu, Ö & Sobacı, M. Z. (2015a). Giriş. Ö. Köseoğlu & M. Z. Sobacı (Ed.). Kamu Yönetiminde Paradigma Arayışları (ss. 1-8). Dora Yayınları.
• Köseoğlu, Ö & Sobacı, M. Z. (2015b). Kamu yönetimi kuramının geleceği: yeni kamu işletmeciliğinden hibritleşmeye doğru. Ö. Köseoğlu & M. Z. Sobacı (Ed.). Kamu Yönetiminde Paradigma Arayışları (ss. 297-314). Dora Yayınları.
• Levy, R. (2010). New public management: End of an era?. Public Policy and Administration, 25 (2), 234-270.
• Lopes, C. (2012). Economic growth and inequality: The new Post‐Washington Consensus. RCCS Annual Review, 4, 1-17.
• Mazzucato, M. (2021). Girişimci devlet: Kamu sektörü – özel sektör karşıtlığı masalının çürütülmesi. (E. Soğancılar, Çev.). Koç Üniversitesi Yayınları.
• OECD (2002). Reviews of regulators reform: Turkey crucial support for economic recovery. OECD Publications Service.
• Öniş, Z. & Şenses, F. (2003). Rethinking the emerging Post-Washington Consensus: A critical appraisal. ERC Working Paper in Economic, 3 (9), 1-36.
• Pirili, M. (2016). Devlet ve otoriterlik üzerine. İktisat ve Toplum, 68, 12-19.
• Rodrik, D. (2006). Goodbye Washington Consensus, hello Washington confusion? a review of the world bank’s economic growth in the 1990s: Learning from a decade of reform. Journal of Economic Literature, XLIV, 973-987.
• Rowley, C. K. (1996). What is living and what is dead in classical liberalism, C. K. Rowley (Ed.). The Political Economy of the Minimal State (pp. 1-23). The Shaftesbury Papers.
• Sönmez, Ü. (2007). Bağımsız düzenleyici kurumların kurumsal altyapısı ve gelişimi. Ş. Aksoy & Y. Üstüner (Ed.). Kamu Yönetimi Yöntem ve Sorunlar (ss. 485-507). Nobel Yayınları.
• Stiglitz, J. E. (2008). Is there a post-washington consensus consensus?. N. Serra & J. E. Stiglitz (Ed.). The Washington Concensus Reconsidered (pp. 41-56), Oxford University Press.
• Şahin, Y. E. (2007). Kamu yönetimi disiplininin kamusallık ve karlılık karşıtlığı açısından çözümlenmesi. Ş. Aksoy & Y. Üstüner (Ed.). Kamu Yönetimi Yöntem ve Sorunlar (ss. 49-64). Nobel Yayınları.
• Şaylan, G. (2023). Bir bilim olarak kamu yönetiminin yükselişi ve çöküşü. İmge Kitabevi.
• Şen, A. (2005). Washington Konsensüs ve gelişmekte olan ülkeler sorunları: Eleştirel bir değerlendirme. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10 (2), 181-2000.
• Şen, A. (2010). İktisadi kalkınmada devlet-piyasa nispi rollerine ilişkin tartışmalara “Washington Sonrası Konsensüs” son noktayı koydu mu?. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6 (2), 325-341.
• Şimşek, O. (2017). Washington ve Post-Washington Uzlaşmaları çerçevesinde neoliberalizmde devletin rolü. Karatahta İş Yazıları Dergisi, 7, 177-192.
• Tekgül, Y. & Cin, M. F. (2015). Neoklasik paradigma olarak Washington/Post Washington uzlaşısının yükselişi ve düşüşü: Post-Keynezyen alternatif yaklaşımı. Ç.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24 (2), 247-262.
• Ugwu, C., Aronu, N. I. & Atama, C. (2016). Neoliberalism and intervention philosophy in Africa: Myth of underdifferentiation. Journal of Economic and Allied Research, 1 (1), 42-52.
• Watson, M. (2010). House price keynesianism and the contradictions of the modern ınvestor subject. Housing Studies, 25 (3), 413–426.
• Williamson, J. (1990). What Washington means by policy reform. J. Williamson (Ed.). Latin American Adjustment: How Much Has Happened? (pp.7-20). Institute for International Economics.
• Williamson, J. (2000). What should the world bank think about the Washington Consensus?. The World Bank Research Observer, 15 (2), 251–264.
• World Bank (2022). Global growth to slow through 2023, adding to risk of ‘hard landing’ in developing economies, https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2022/01/11/global-recovery-economics-debt-commodity-inequality (23.07.2024).
• Yavuz, G. (2007). Washington Uzlaşması’ndan Post-Washington Uzlaşması’na: Kalkınma gündeminin biçimlenişinde “yeni kurumcu iktisat” etkisi. Ekonomik Yaklaşım, 18 (64), 23-44.
• Yeung, H. W. (2000). State intervention and neoliberalism in the globalizing world economy: Lessons from Singapore's regionalization programme. The Pacific Review, 13 (1), 133-162.
• Zafir, C. Z. (2009). Neoliberalizmin minimal devlet yaklaşımına bir eleştiri. Yönetim Bilimleri Dergisi, 7 (2), 65-81.