KORUMA SORUMLULUĞU: DARFUR KRİZİ VE LİBYA MÜDAHALESİ ÇERÇEVESİNDE BİR DEĞERLENDİRME
Öz
1990’lı yıllarda düzenlenen uluslararası askeri müdahaleler, insan haklarının korunması düşüncesi ile devletin egemenliği ilkesi arasında gerilim oluşturmuş ve bu müdahalelerin hukukiliği tartışmaya açılmıştır. Bu konuda normatif bir konsensüs oluşturmak üzere kurulan komisyonun (International Commission on Intervention and State Sovereignty) “koruma sorumluluğu” kavramıyla ortaya koyduğu görüşler kimi değişikliklerle 2005 Birleşmiş Milletler (BM) Dünya Zirvesi’nin Sonuç Bildirgesi’nde kendine yer bulmuştur. Özellikle 2011 yılında Libya’ya yapılan askeri müdahaleden sonra uluslararası kamuoyunda koruma sorumluluğu kavramı tekrar gündeme gelmiştir. Bu çalışmanın amacı, koruma sorumluluğunun hukuki bir norm statüsüne ulaşıp ulaşmadığını tartışmaktır. Bunun için Darfur’da neden askeri müdahale yapılamayıp da Libya’da yapıldığı irdelenmekte ve bu karşılaştırma üzerinden çıkarımlarda bulunulmaktadır. Çalışma, koruma sorumluluğunun henüz hukuki bir norm olmadığı, ancak ahlaki bir norm olarak öne çıktığını ileri sürmektedir. İlgili durumlarda askeri müdahalenin yapılmasında BM Güvenlik Konseyi’nin daimi üyelerinin çıkarları ve bölgesel örgütlerin tavrı temel etken olmaktadır. Müdahale seçeneğinin olay bazlı değerlendirme sonucunda gündeme gelmesi ve devletleri gerektiğinde müdahaleye zorlayacak bir mekanizma bulunmaması da bu bağlamda önemli eksiklikler olarak göze çarpmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Afrika Birliği (2000). Afrika Birliği Kurucu Antlaşması. http://www.au.int/en/sites/default/files/ConstitutiveAct_EN.pdf, (20.05.2016).
- Afrika Birliği (2011a). 261. Barış ve Güvenlik Konseyi Toplantısının Bildirisi. http://www.peaceau.org/uploads/psc-communique-on-the-situation-in-libya.pdf, (20.05.2016).
- Afrika Birliği (2011b). 265. Barış ve Güvenlik Konseyi Toplantısının Bildirisi. http://www.au.int/en/sites/default/files/pressreleases/24210-pr-communique_en_10_march_2011_psd_the_265th_meeting_of_the_peace_and_security_council_adopted_following_decision_situation_libya.pdf, (20.05.2016).
- Akuffo, E. A. (2010). Cooperating for peace and security or competing for legitimacy in Africa? The case of the African Union in Darfur. African Security Review, 19 (4): 74-89.
- Anshan, L. (2008). China-Sudan relations: The past and present. Çin-Sudan İlişkileri Sempozyumu, 26 Temmuz 2007, Beijing, Çin. http://www.cffpa.com/pdf/CFPA_chinaweb.pdf, (20.05.2016).
- Arsava, F. (2013). Libya örneğinde insan haklarının korunması için yapılan askeri müdahale. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 12: 81-97.
- BBC News (2006). “Sudan rejects Darfur resolution”, http://news.bbc.co.uk/2/hi/5304160.stm, (20.05.2016).
- BBC News (2011). “Libya protests: Defiant Gaddafi refuses to quit”, http://www.bbc.com/news/world-middle-east-12544624, (20.05.2016).
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Orkun Sürücüoğlu
*
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
8 Nisan 2018
Gönderilme Tarihi
25 Ağustos 2016
Kabul Tarihi
4 Aralık 2017
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2017 Cilt: 19 Sayı: 4