Öz
The sorting works of parts of speech, which innate on language studies conducted since ancient Greece, are continuing. First, the studies done so far will be discussed in our study. The findings put forward in these studies will be evaluated. However, it has not been met in common points in these studies. Therefore, in this study, the questions and suggestions of hermeneutic and linguistic philosophy, will be used. Accordingly, as Wittgenstein pointed out, the uses of language will be emphasized. Philosophical questions and debates may open us up, maybe cause more confusion. Nevertheless, it is important to ask these questions, even if the answer is not received. As a result, this study will be given general input and information about the studies carried out, hermeneutic philosophy will be explained, many ideas of thought on language will be used, especially Wittgenstein's Philosophical Investigations. important in the study, as a result, a general evaluation will be made.
Anahtar Kelimeler
Hermeneutic Linguistic Philosophy Wittgenstein Parts of Speech Morphology
Kaynakça
- Ahanov, Kaken (2008), Dilbilimin Esasları (Çev. Murat Ceritoğlu), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, s. 349-358.
- Altınörs, Atakan (2003). Dil Felsefesine Giriş, İstanbul: İnkılap Yayınları.
- Atabay, Neşe- Sevgi Özel- İbrahim Kutluk (2003), Sözcük Türleri, İstanbul: Papatya Yayıncılık, s. 21-22.
- Banguoğlu, Tahsin (2000), Türkçenin Grameri, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 528, s. 151-153.
- Bulutoğlu, Seval (2009), Dilthey ve Gadamer’de Hermeneutiğin Kapsamı ve İşlevi. Basılmamış Yüksek Lisans Tezi. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Felsefe Anabilim Dalı.
- Delice, H. İbrahim (2012) Sözcük Türleri Nasıl Tasnif Edilmelidir? Turkish Studies Volume 7/4, Fall, 2012, s.27-34.
- Erdem, Mevlüt- Mustafa Sarı (2010), “Sözcük Türlerinin Sözcük Öbekleriyle İlişkisi”, Turkish Studies, Volume 5/4 Fall 2010, s. 321-325.
- Erdem, Mevlüt (2005a), “Zamirler Anlamlı Kelimeler midir, Yoksa Görevli Kelimeler mi?”, Mayıs 2005, C: LXXXIX, S: 641, s. 444-449.
- Erdem, Mevlüt (2009b), Biçim Bilgisi, (Editörler: Nurettin Demir- Emine Yılmaz) Türk Dili Yazılı ve Sözlü Anlatım, Ankara: Nobel Yayın Dağıtım, s. 101-102.
- Ergin, Muharrem (2006), Türk Dil Bilgisi, İstanbul: Bayrak Basım Yayım Tanıtım, s. 216-218.
- Gadamer, H.G. (2008), Hakikat ve Yöntem 1, İstanbul: Paradigma Yay., s.308.
- Gencan, Tahir Nejat (1979), Dilbilgisi (Gözden Geçirilmiş 4. Baskı), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara Üniversitesi Basımevi, s. 145. Gökdayı, Hürriyet (2010), “Türkiye Türkçesinde Öbekler”, Turkish Studies, Volume 5/3, Summer 2010, s.1297-1319.
- Grönbech, K. (2000), Türkçenin Yapısı (Çev. Mehmet Akalın), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 609, s. 18,22.
- Heidegger, M. (2018), Varlık ve Zaman, İstanbul: Alfa Yay.
- Johanson, Lars (2004), “Güney Sibirya Türkçesinde Adlar ve Sıfatlar”, Bilig Dergisi, Bahar 2004, Sayı 29, s. 1-27.
- Kıran, Zeynel (2001), Dilbilime Giriş, Ankara: Seçkin Yayınevi, s. 40-41.
- Kononov, A. (1965), Çağdaş Türk Edebi Dilinin Grameri (Çev. Sabit Paylı- Aslı Türk Dil Kurumu Kütüphanesinde), Ankara, s. 65-68.
- Korkmaz, Zeynep (2007), Türkiye Türkçesi- Şekil Bilgisi, 2. Baskı, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 827.
- Kurt, B. ve Gülmez, M. (2019). Ispartalı Hakkı Efendi'nin Lisan-ı Osmani Tedrisatı Hakkındaki Konferanslarına Göre Dönemin Rüştiye Mekteplerinde Türkçe Eğitimi, III. Uluslararası Türklerin Dünyası Sosyal Bilimler Sempozyumu Bildiriler. S. 111-120.
- Özcan, Zeki (2018), Dil Felsefesi III (İkinci Wittgenstein’da Gramer Paradigması), Bursa, Sentez Yayınları.
- Porzig, Walter (1995), Dil Denen Mucize (Çev. Vural Ülkü), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 617.
- Roland, Barthes (1996), Eiffel Kulesi (Çev. M.Rıfat, S.Rıfat), İstanbul: İyi Şeyler Yayınları
- Saussure, F. (1998). Genel Dilbilim Dersleri, İstanbul: Multilingual Yay., s.39.
- Toklu, Osman (2003), Dilbilime Giriş, Ankara: Akçağ Yayınları, s. 55-56.
- Türk Gramerinin Sorunları II (1999), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 718, s. 3-42.
- Uzun, Nadir Engin (2004), Dilbilgisinin Temel Kavramları, İstanbul: Türk Dilleri Araştırmaları Dizisi: 39, s. 65-68.
- Wittgenstein, L. (2006), Felsefi Soruşturmalar. (Çev. Deniz Kanıt). İstanbul: Totem Yay. s.14-219.
- Yalçın, Hüseyin Cahit (2000), Türkçe Sarf ve Nahiv (Haz. Leyla Karahan, Dilek Ergönenç), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, s. 18.
- Yılmaz, Engin (2004a), Türkiye Türkçesinde Niteleme Sıfatları, İstanbul: Değişim Yayınları, s. 7-39.
- Yılmaz, Engin (2010b) Türkiye Türkçesinde Sözcük Türlerinin Tanımlanmasındaki ve Tasnif Edilmesindeki Temel Sorun Ne?: Yöntem Arayışı mı, Ölçüt Geliştirme mi?. Türkiye Türkçesi Üzerine Araştırmalar. Ankara: Pegem Yayıncılık, s. 170-196.
Öz
Antik Yunan’dan itibaren yapılan dil çalışmalarının temelinde yer alan sözcük türlerinin tasnif çalışmaları devam etmektedir. Çalışmamızda öncelikle, şimdiye kadar yapılmış çalışmalara değinilecektir. Bu çalışmalarda ortaya konan bulgular değerlendirilecektir. Ancak yapılan çalışmalarda ortak noktalarda buluşulamamıştır. Bu çalışmada hermeneutik felsefeden ve dil felesefesinin sorularından, önerilerinden yararlanılacaktır. Buna göre Wittgenstein’ın da vurguladığı gibi dilin kullanımı üzerinde durulacaktır. Felsefi sorular ve tartışmalar belki önümüzü açacak, belki daha fazla karışıklığa sebep olacaktır. Yine de bu soruların sorulması, cevap alınmasa bile önem arz etmektedir. Neticede bu çalışmada bu konuya genel giriş yapılıp yapılan çalışmalar hakkında bilgi verilecek, hermeneutik felsefe açıklanacak, dil üzerine düşünmüş pek çok düşünürün fikirlerinden yararlanılacak, özellikle de Wittgenstein’in Felsefi Soruşturmaları bu çalışmada önemli yer tutacak, sonuç olarak ise genel bir değerlendirme yapılacaktır.
Anahtar Kelimeler
hermeneutik dil felsefesi Wittgenstein sözcük türleri biçimbilim
Kaynakça
- Ahanov, Kaken (2008), Dilbilimin Esasları (Çev. Murat Ceritoğlu), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, s. 349-358.
- Altınörs, Atakan (2003). Dil Felsefesine Giriş, İstanbul: İnkılap Yayınları.
- Atabay, Neşe- Sevgi Özel- İbrahim Kutluk (2003), Sözcük Türleri, İstanbul: Papatya Yayıncılık, s. 21-22.
- Banguoğlu, Tahsin (2000), Türkçenin Grameri, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 528, s. 151-153.
- Bulutoğlu, Seval (2009), Dilthey ve Gadamer’de Hermeneutiğin Kapsamı ve İşlevi. Basılmamış Yüksek Lisans Tezi. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Felsefe Anabilim Dalı.
- Delice, H. İbrahim (2012) Sözcük Türleri Nasıl Tasnif Edilmelidir? Turkish Studies Volume 7/4, Fall, 2012, s.27-34.
- Erdem, Mevlüt- Mustafa Sarı (2010), “Sözcük Türlerinin Sözcük Öbekleriyle İlişkisi”, Turkish Studies, Volume 5/4 Fall 2010, s. 321-325.
- Erdem, Mevlüt (2005a), “Zamirler Anlamlı Kelimeler midir, Yoksa Görevli Kelimeler mi?”, Mayıs 2005, C: LXXXIX, S: 641, s. 444-449.
- Erdem, Mevlüt (2009b), Biçim Bilgisi, (Editörler: Nurettin Demir- Emine Yılmaz) Türk Dili Yazılı ve Sözlü Anlatım, Ankara: Nobel Yayın Dağıtım, s. 101-102.
- Ergin, Muharrem (2006), Türk Dil Bilgisi, İstanbul: Bayrak Basım Yayım Tanıtım, s. 216-218.
- Gadamer, H.G. (2008), Hakikat ve Yöntem 1, İstanbul: Paradigma Yay., s.308.
- Gencan, Tahir Nejat (1979), Dilbilgisi (Gözden Geçirilmiş 4. Baskı), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara Üniversitesi Basımevi, s. 145. Gökdayı, Hürriyet (2010), “Türkiye Türkçesinde Öbekler”, Turkish Studies, Volume 5/3, Summer 2010, s.1297-1319.
- Grönbech, K. (2000), Türkçenin Yapısı (Çev. Mehmet Akalın), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 609, s. 18,22.
- Heidegger, M. (2018), Varlık ve Zaman, İstanbul: Alfa Yay.
- Johanson, Lars (2004), “Güney Sibirya Türkçesinde Adlar ve Sıfatlar”, Bilig Dergisi, Bahar 2004, Sayı 29, s. 1-27.
- Kıran, Zeynel (2001), Dilbilime Giriş, Ankara: Seçkin Yayınevi, s. 40-41.
- Kononov, A. (1965), Çağdaş Türk Edebi Dilinin Grameri (Çev. Sabit Paylı- Aslı Türk Dil Kurumu Kütüphanesinde), Ankara, s. 65-68.
- Korkmaz, Zeynep (2007), Türkiye Türkçesi- Şekil Bilgisi, 2. Baskı, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 827.
- Kurt, B. ve Gülmez, M. (2019). Ispartalı Hakkı Efendi'nin Lisan-ı Osmani Tedrisatı Hakkındaki Konferanslarına Göre Dönemin Rüştiye Mekteplerinde Türkçe Eğitimi, III. Uluslararası Türklerin Dünyası Sosyal Bilimler Sempozyumu Bildiriler. S. 111-120.
- Özcan, Zeki (2018), Dil Felsefesi III (İkinci Wittgenstein’da Gramer Paradigması), Bursa, Sentez Yayınları.
- Porzig, Walter (1995), Dil Denen Mucize (Çev. Vural Ülkü), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 617.
- Roland, Barthes (1996), Eiffel Kulesi (Çev. M.Rıfat, S.Rıfat), İstanbul: İyi Şeyler Yayınları
- Saussure, F. (1998). Genel Dilbilim Dersleri, İstanbul: Multilingual Yay., s.39.
- Toklu, Osman (2003), Dilbilime Giriş, Ankara: Akçağ Yayınları, s. 55-56.
- Türk Gramerinin Sorunları II (1999), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 718, s. 3-42.
- Uzun, Nadir Engin (2004), Dilbilgisinin Temel Kavramları, İstanbul: Türk Dilleri Araştırmaları Dizisi: 39, s. 65-68.
- Wittgenstein, L. (2006), Felsefi Soruşturmalar. (Çev. Deniz Kanıt). İstanbul: Totem Yay. s.14-219.
- Yalçın, Hüseyin Cahit (2000), Türkçe Sarf ve Nahiv (Haz. Leyla Karahan, Dilek Ergönenç), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, s. 18.
- Yılmaz, Engin (2004a), Türkiye Türkçesinde Niteleme Sıfatları, İstanbul: Değişim Yayınları, s. 7-39.
- Yılmaz, Engin (2010b) Türkiye Türkçesinde Sözcük Türlerinin Tanımlanmasındaki ve Tasnif Edilmesindeki Temel Sorun Ne?: Yöntem Arayışı mı, Ölçüt Geliştirme mi?. Türkiye Türkçesi Üzerine Araştırmalar. Ankara: Pegem Yayıncılık, s. 170-196.
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 13 Haziran 2020 |
| Yayımlanma Tarihi | 31 Mart 2021 |
| DOI | https://doi.org/10.16953/deusosbil.752498 |
| IZ | https://izlik.org/JA34UN45PN |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2021 Cilt: 23 Sayı: 1 |
Cited By
SÖYLEM BELİRLEYİCİ OLARAK “HAZIR” SÖZCÜĞÜ ÜZERİNE
Çukurova Üniversitesi Türkoloji Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.32321/cutad.1362963
Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Aile Yılı Özel Sayısı Çağrısı
Sayı Editörü
Prof. Dr. NEBİYE KONUK KANDEMİR
Sevgili Araştırmacılar ve Değerli Yazarlar,
Aile, toplumun temel yapı taşıdır ve bireylerin gelişimi ile sosyal yaşamın şekillenmesinde kritik bir rol oynamaktadır. Aile yapıları ve dinamikleri, tarihsel, kültürel ve toplumsal faktörlerle şekillenirken, bu faktörlerin aile içerisinde yaşanan sorunları, ilişkileri ve güç dengelerini nasıl etkilediği büyük bir önem taşımaktadır. 2025 yılı "Aile Yılı" olarak ilan edilmesi, aile olgusunun daha geniş bir perspektiften ele alınmasını ve bu konudaki farkındalığın artırılmasını hedeflemektedir.
Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, "Cilt: 28 Sayı: Özel Sayı" olarak 2026 yılında yayımlanacak olan Aile Yılı Özel Sayısı'na yönelik makale çağrısında bulunmaktadır. Bu özel sayı, aile yapılarını, rollerini ve dinamiklerini inceleyen çalışmalara ev sahipliği yapmayı hedeflemektedir.
Aile ile ilgili çalışmalara olan ihtiyaç, yalnızca bireysel düzeyde değil, toplumsal düzeyde de açıktır. Son yıllarda, aile içi ilişkilerin sağlıklı bir şekilde sürdürülmesi, toplumsal cinsiyet eşitliği, kadın hakları, çocuk sağlığı ve eğitim gibi konular ön plana çıkmış, bu konularda yapılacak bilimsel araştırmaların önemi artmıştır. Aile Yılı Özel Sayısı'nın hazırlanması, bu kritik meselelerin sistematik bir biçimde incelenmesine ve topluma duyurulmasına olanak sağlayacaktır.
Bu özel sayı, aile dinamiklerini, ilişkilerini ve sorunlarını derinlemesine inceleyen, özgün ve yenilikçi çalışmaları bir araya getirerek, alanında önemli bir kaynak oluşturmayı hedeflemektedir. Ayrıca, uzmanların görüşleri ve çeşitli disiplinlerden gelen katkılar sayesinde, aile kavramına dair güncel bakış açıları sunulacak, toplumsal fayda sağlanacaktır.
Aşağıda, özel sayıda kabul edilebilecek (ama bunlarla sınırlı olmayan) güncellenmiş konular listesi yer almaktadır:
• Aile Yapıları ve Değişimi
• Geleneksel ve Modern Aile Rolleri
• Aile İçi İletişim ve İlişkiler
• Ailedeki Psiko-Sosyal Dinamikler
• Aile İlişkilerinde Kültürel Farklılıklar
• Evlilik ve Boşanma Dinamikleri
• Aile ve Çocuk Gelişimi
• Ebeveynlik Stilleri ve Çocuk Üzerindeki Etkileri
• Aile Ekonomisi ve Sosyal Politika
• Aileyi Etkileyen Toplumsal Değişimler
• Aile ve Eğitim İlişkisi
• Ailede Şiddet ve Koruma Mekanizmaları
• Aile İçi Sağlık ve Refah
• Kadınların Aile İçindeki Rolü ve Değişen Dinamikleri
• Kadın Hakları ve Aile İlişkileri
• Kadının Aile Üyeleriyle İlişkileri ve Güç Dinamikleri
• Ailede Cinsiyet Eşitliği
İki bağımsız anonim hakem tarafından değerlendirmeden geçecek makaleler, kabul edilmesi halinde, Aralık 2026'da yayımlanacak özel sayımızda yer alacaktır. Gelecek sayıların dolmuş olması ve süreçte makale yoğunluğunun bulunması nedeniyle dergimiz, özel sayı dışında makale kabulüne kapalıdır. Özel sayı dışında dergimize gönderilen makaleler iade edilecektir.
Saygılarımızla