KNOWLEDGE AND CONSCIOUSNESS LEVEL OF UNIVERSITY STUDENT ABOUT ARMENIAN QUESTION -II

Öz

This study, which aims to determine the level of knowledge and awareness of university students about the Armenian Question, is a survey-type, quantitative, consecutive independent samples design study. Within the scope of the study, the current knowledge and consciousness profiles of university students on the Armenian question were analyzed and compared with the profiles of 2002. It was observed that although the participants in both studies had a significant level of awareness about the Armenian Question, they had significant problems regarding their level of knowledge. In addition, contrary to the general expectation, the current research participants' level of knowledge, ownership of reference books and reading of books on the Armenian Question is not more advanced than the 2002 research participants. The opinions of the participants in both groups on the work done by academic and political circles in the context of the Armenian Question are largely negative. However, current participants have more positive opinions on this issue. The perspectives of the participants in both groups on the Armenian Question largely overlap with the perspective of the Republic of Türkiye.

Anahtar Kelimeler

• Armenian Question
• knowledge
• awareness
• university
• student’ opinions

ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN ERMENİ MESELESİ HAKKINDAKİ BİLGİ VE BİLİNÇ DÜZEYİ – II

Öz

Üniversite öğrencilerinin Ermeni meselesi hakkındaki bilgi ve bilinç düzeylerinin belirlenmesini amaçlayan bu çalışma anket türünde, nicel yöntemin kullanıldığı, ardışık bağımsız örneklemler deseninde bir çalışmadır. Çalışma kapsamında üniversite öğrencilerinin Ermeni meselesine yönelik güncel bilgi ve bilinç profilleri çıkarılarak 2002 yılı profilleri ile karşılaştırması yapılmıştır. Çalışma sonunda; her iki çalışmada da, katılımcıların Ermeni meselesiyle ilgili önemli oranda farkındalıkları olmasına karşın, bilgi düzeyleri ile ilgili önemli sorunlarının olduğu görülmüştür. Ayrıca, genel beklentinin aksine, güncel araştırma katılımcılarının Ermeni meselesi ile ilgili bilgi düzeyleri, kaynak kitaba sahip olma ve kitap okuma durumları 2002 araştırması katılımcılarından daha ileride değildir. Her iki gruptaki katılımcıların akademik ve siyasi çevrelerin Ermeni meselesi bağlamında yaptıkları çalışmalarla ilgili görüşleri büyük oranda olumsuzdur. Ancak güncel katılımcılar bu konuda daha pozitif görüşlere sahiptir. Her iki gruptaki katılımcıların Ermeni meselesine bakış açıları Türkiye Cumhuriyeti Devletinin bakış açısı ile büyük oranda örtüşmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Ermeni meselesi
• bilgi
• bilinç
• üniversite
• öğrenci görüşleri

Kaynakça

1. Açıkgöz, S. (2018). Sosyal bilgiler 5. sınıf ders kitabı. E Kare Yayıncılık.
2. Akgündüz, A., Öztürk, S., & Kara R. (2008). Sorularla Ermeni meselesi. Osmanlı Araştırmaları Vakfı.
3. Akyol, T. (2009). Ortak acı 1915 Türkler ve Ermeniler. Doğan Kitap.
4. Alan, Y. (2020). Türkiye’deki üniversite öğrencilerinin kitap okuma profilleri. Söylem Filoloji Dergisi, 5(1), 278-303. https://doi.org/10.29110/soylemdergi.720634.
5. Altınok, S. (2007). Belgeleriyle 19. ve 20. yüzyıl başlarında Ermeni meselesi. Kozan Ofset.
6. Alp, İ. (2009). Ermeni iddialarının tarihsel geçersizliği. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(1), 1-30.
7. Altun, A. (2014). İlkokul ve ortaokul öğrencilerinin tarih kavramına ilişkin algılarının yörüngesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri Dergisi, 14(6), 2305-2326.
8. Anadol, C. (2001). Tarihin ışığında Ermeni dosyası. IQ Kültür Sanat.

9. Anadolu Ajansı (2016, Nisan 24). Ermeni çeteleri Doğu'da 519 bin sivil cana kıydı. https://www.aa.com.tr/tr/turkiye/ermeni-ceteleri-doguda-519-bin-sivil-cana-kiydi/560474 (01.02.2025).
10. Arseven, A. D. (2001). Alan araştırma yöntemi. Gündüz Eğitim ve Yayıncılık.
11. Avcı, C. (2021). Ermeni sorunu üzerine propagandalar ve eğitim. 9. Uluslararası Atatürk Kongresi (12-15 Kasım 2019) Bildiriler, I. Cilt, (ss.295-317). Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları.
12. Avcı, C., & Tarhan, M. (2015). Barış eğitimi kapsamında sosyal bilgiler eğitimi ve Ermeni meselesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15 (USBES Özel Sayı), 1-17.
13. Azer, H. (2019). Sosyal bilgiler 7. sınıf ders kitabı. Ekoyay Yayıncılık.
14. Balcı, A. (2011). Sosyal bilimlerde araştırma yöntem, teknik ve ilkeler. Pegem
15. BBC News (2021, Nisan 24). 24 Nisan açıklaması: Biden 1915 olaylarını 'soykırım' olarak tanımladı, Türkiye sert tepki gösterdi. https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-56874181 (10.02.2025).
16. Binark, İ. (2005). Asılsız Ermeni iddiaları ve Ermenilerin Türklere yaptıkları mezalim. ATO Yayınları.
17. Büyükkibar, T. (2007). Cumhuriyet’in ilanına kadar olan süreçte ABD-Osmanlı-Ermeni ilişkileri ve ABD’nin Ermeni politikası. (YÖK Tez Merkezi, Yüksek Lisans). İnönü Üniversitesi.
18. Bozan, O. (2016). Ermeni meselesi bağlamında Süleyman Nazif. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (15), 153-168.
19. Çakıllıkoyak, H. (2005). Diaspora’da Ermeni kimliği: Paris ve Halep örneği. Yeditepe Yayınevi.
20. Deveci Bozkuş, Y. (2015). Ermeni tarih kitaplarında 1915 olayları. Tesam Akademi Dergisi, 2(1), 89-105.
21. Doğan, O. (2009). Atatürk ilkeleri ve inkılap tarihi. FA Ajans.
22. Duman, Ö., & Aydın, M. (2017). Ermeni diasporası, sözde soykırımın 50. yıldönümünü “anma” etkinlikleri ve Türkiye. History Studies, 9(2), 111-125.
23. Ekiz, D. (2020). Bilimsel araştırma yöntemleri. Anı Yayınları.
24. Erkuş, A. (2021). Davranış bilimleri için bilimsel araştırma süreci. Seçkin.
25. Ermetin, S. K. (2001). Ermeni sorununun Ermeniler tarafından dikkatle saklanan yüzü “Türk soykırımı”. Töre Yayın.
26. Eroğlu, M. (1999). Türk inkılap tarihi enstitüsü arşivinden Rusça belgelere göre Ermeni meselesi. Köksav.
27. Erşan, M. (2018). Dünden bugüne Türk-Ermeni ilişkilerine genel bir bakış ve ermeni tehciri. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Yakın Tarih Dergisi, 2(4), 1-10.
28. Ertan, T. F. (2002).Yükseköğrenim gençliğinin Ermeni meselesi hakkındaki bilgi ve bilinç düzeyi. Avrasya Etütleri, (22), 119–149.
29. Ertuğrul, Ü. E. (2016). Uluslararası hukukta soykırım suçu ve Ermeni olayları. İçinde A. Yalçınkaya (Ed.). Ermeni soykırım iddiaları ve uluslararası hukuk (ss. 351-396). Astana.
30. Gazigiray, A. A. (1982). Ermeni terörünün kaynakları. Gözen Kitapevi.
31. Güger, M. B. (2023, 24 Nisan). Sözde soykırım iddiaları konusunda hangi ülke nerede duruyor? Cumhuriyet Gazetesi. https://www.cumhuriyet.com.tr/dunya/sozde-soykirim-iddialari-konusunda-hangi-ulke-nerede-duruyor-2074503 (01.01.2025)
32. Gürün, K. (2006). Ermeni dosyası. Remzi Kitabevi.
33. Güven, C. (2016). Ortaokul Türkiye Cumhuriyeti inkılâp tarihi ve Atatürkçülük dersi ders ve çalışma kitaplarında Türk-Ermeni ilişkileri. Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi (OPUS), 6(11), 563-582.
34. Gök, F. (2003). Vatandaşlık ve insan hakları eğitimi ders kitapları. İçinde B.Çotuksöken, A.Erzan & O.Silier (Eds.). Ders kitaplarında insan hakları: Tarama sonuçları (ss. 158-171). Tarih Vakfı.
35. Halaçoğlu, Y. (2010). Sürgünden soykırıma Ermeni iddiaları. BKY.
36. Halaçoğlu, Y. (2005). Ermeni Soykırım iddiaları ve arşiv belgeleri. Çankaya Üniversitesi – Gündem (Dosya: Ermeni Soykırım İddiaları ve Arşiv Belgeleri), (22), 3-12.
37. Kankal, A. (2003). Ermeni öykülerinden Türkçe yayınlananlar üzerine. Milli Eğitim Dergisi, (157),https://dhgm.meb.gov.tr/yayimlar/dergiler/Milli_Egitim_Dergisi/157/kankal.htm (15.05.2024).
38. Karakaya, İ. (2014). Bilimsel araştırma yöntemleri. İçinde A. Tanrıöğen (Ed.). Bilimsel araştırma yöntemleri (ss.57-83). Anı.
39. Keskin, M., Yuvalı, A., Öztürk A., & Ekincikli, M. (2001). Türk inkılâbı ve Türkiye Cumhuriyeti tarihi. Ufuk Kitabevi.
40. Kılıç, F., & Tarhan, M. (2015).Tarih öğretmen adaylarının Ermeni meselesi ile ilgili önem algıları, bilgi ve bilinç düzeyleri. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (15) (USBES Özel Sayısı I), 134-150.
41. Kılıç, S. (2013). Örnekleme yöntemleri. Journal of Mood Disorders, 3(1), 44-6. https://doi.org/10.5455/jmood.20130325011730
42. Kocabaş, S. (2007). Ermeni meselesi nedir? Ne değildir? Vatan Yayınları.
43. Kop, Y. (2009). İlköğretim 8. sınıf öğrencilerinin Ermeni sorunu ile ilgili görüşleri ve bilgi düzeyleri üzerine karşılaştırmalı bir araştırma: İstanbul ve Kars örnekleri. (YÖK Tez Merkezi, Doktora). Marmara Üniversitesi.
44. Kop, Y. (2011). Hem hassas hem de tartışmalı bir konu: Ermeni sorunu ve Atatürk. Türk Yurdu, 31(284), 191-197.
45. Kop, Y. (2016). Tarihi seyir ve eğitimsel bazda 1915 Ermeni olaylarına ilişkin literatür üzerine genel bir analiz. 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum, 5(15), 121-133.
46. Le Petit Journal (1908, Octobre 18). Le reveil de la question d’orient https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k7168227/f1.image#, (Erişim Tarihi: 15.05.2024).
47. Mazıcı, N. (2005). Uluslararası rekabette Ermeni Meselesin kökeni 1878-1920. Pozitif Yayınları.
48. Mccarthy, J. (2001). Lets the historians decide (Bırakın tarihçiler karar versin). Ermeni Araştırmaları, (1), 48-69.
49. Mccarthy, J. (2005). Ermeni isyanları ve Osmanlılar. Ermeni Araştırmaları, 4-5 (16-17), 82-108.
50. MEB. (2018a). Sosyal bilgiler dersi (4-7.sınıf) öğretim programı. https://mufredat.meb.gov.tr/Programlar.aspx (15.02.2004)
51. MEB. (2018b). Türkiye Cumhuriyeti inkılap tarihi ve Atatürkçülük dersi öğretim programı. https://mufredat.meb.gov.tr/Programlar.aspx (10.02.2004)
52. Memiş, E. (2005). Ermenilerin kökeni ve geçmişten günümüze Türk-Ermeni ilişkileri. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, VII (1), (Ermeni Özel Sayısı), 1-11.
53. Metin, E. (2007). Türkiye Cumhuriyeti inkılâp tarihi ve Atatürkçülük derslerinde Ermeni meselesinin öğretimi. (YÖK Tez Merkezi, Yüksek Lisans). Gazi Üniversitesi.
54. Metin, E. (2015). Türk ders kitaplarında Ermeniler cumhuriyetten günümüze. TEPAV.
55. Moroğlu, N. (2015). Hukuki açıdan sözde Ermeni soykırım iddiaları, TBB Dergisi, (119), 602-617.
56. Özçelik, A., & Yolaç Nennioğlu, S. (2024). İngiliz istihbaratının propaganda kıskacında Türkler: Toynbee’nin the murderous tyranny of the Turks kitapçığı üzerinden bir analiz. Uluslararası İnsan Çalışmaları Dergisi, 7(14), 262-282. https://doi.org/10.35235/uicd.1577782
57. Özdemir, H. (2004). Diaspora Ararat’ı ararken: Ermeni kimliği ve soykırım iddiaları. Ermeni Araştırmaları, 4 (14-15), 75-97.
58. Özşavlı, H. (2018). Ermeni araştırmalarında ihmal edilen kaynaklar: Ermenice hatıratlar, süreli yayınlar ve diğer eserler. Belleten, 82(295), 1047-1076. Doi:10.37879/belleten.2018.1047.
59. Öztürk, M. (2021). Öğrencilerin akıllı telefon bağımlılığı ve interneti kullanma durumlarının incelenmesi. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 23(41), 266-278.
60. Pingel, F. (2003). Ders kitaplarını araştırma ve düzeltme rehberi Unesco. (Çev. N. Elhüseyni). Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı.
61. Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (2022). Gençlerin medya kullanımı ve dijital okuryazarlık araştırması,https://www.rtuk.gov.tr/Media/FM/Kamuoyu/genclerin_medya_kullanimi_ve_dijital_okuryazarlik_arastirmasi_.pdf (Erişim Tarihi: 10.04.2024)
62. Ratzel, F. (1897). Politische grographie. Oldenburg.
63. Sakarya Üniversitesi Türk Ermeni İlişkileri Araştırma Merkezi. (2024, Mayıs 15). Ermeni terör örgütü Asala'nın en kanlı eylemi Paris Orly havaalanı katliamı. https://satemer.sakarya.edu.tr/tr/icerik/19784/101533/ermeni-teror-orgutu-asala-nin-en-kanli-eylemi-paris-orly-havaalani-katliami, (Erişim Tarihi: 11.02.2024)
64. Süslü, A. (1990). Ermeniler ve 1915 Tehcir olayı. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Rektörlüğü Yayınları.
65. Şahin, E. (2021). Sosyal bilgiler 6. sınıf ders kitabı. Anadol Yayıncılık.
66. Şimşir, B. N. (2005). Ermeni meselesi (1774-2005). Bilgi Yayınları.
67. Şişman, A., & Çakmak, B. (2001). Sözde Ermeni soykırım iddiaları ve tarihi gerçekler. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2( 2), 1-10.
68. Tonga, D. (2015). Ermeni tehcirinin 100. senesinde öğretim programlarımızda Ermeni meselesi. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (21), 871-907. https://doi.org/10.14520/adyusbd.41814
69. Tuncer, M. (2020). Nicel araştırma desenleri. İçinde B. Oral & A. Çoban (Eds.). Kuramdan uygulamaya eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri (ss.205-228). Pegem.
70. Turan, R. (2015). Türkiye’de lise tarih öğretiminde Ermeni meselesi ve tehcir (1950-2015). Turkish Studies, 10(11), 1471-1500.
71. Turan, R. (2020). Tarih öğretmenlerinin Ermeni, Yunan-Pontus ve Süryaniler ile ilgili konuların öğretilme düzeyine ilişkin görüşleri. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(29), 130-159. https://doi.org/10.35675/befdergi.675903
72. Türkdoğan, B. (2006). Türk-Ermeni ilişkileri (Tehcirden günümüze). (YÖK Tez Merkezi, Doktora). Ankara Üniversitesi.
73. Tüysüz, S. (2022). Sosyal bilgiler 4. sınıf ders kitabı. Tuna Matbaacılık.
74. Ulusan, Ş. (2009). Şark meselesinden Sevr’e Türkiye. Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, 8(18), 229-256.
75. Ulusoy, K. (2014). Fen edebiyat fakültesi tarih bölümünden mezun formasyon öğrencilerinin bakış açısından Ermeni meselesi. Yeni Türkiye, 5(60-64), 3360-3383.
76. Uslu, D. (2013). Ermeni meselesine batıdan bakmak: Birinci Dünya Savaşı’nın son yılında The Times gazetesinde Ermeni meselesi. Tarih Okulu Dergisi, (XV), 285-309. http://dx.doi.org/10.14225/Joh284
77. Uygur, F. (2016). Osmanlı Devleti’nde Ermeni nüfusu ve Fransız Ermeni ittifakı üzerine bir araştırma. Tarih Araştırmaları Dergisi, 35(60), 175–194. https://doi.org/10.1501/Tarar_0000000648
78. Ülkü, M., Mutlu, Ö., & Çetinkaya, F. (2019). Türkiye Cumhuriyeti inkılap tarihi ve Atatürkçülük 8. sınıf ders kitabı. Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.
79. Yaşın, G. K. (2017, Nisan 26). Ermeni iddialarını kabul eden ülkeler. https://21yyte.org/tr/merkezler/bolgesel-arastirma-merkezleri/balkanlar-ve-kibris-arastirmalari-merkezi/ermeni-iddialarini-kabul-eden-ulkeler (11.01.2024)
80. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin.
81. Yılmaz, S. (2008). Ermenistan Cumhuriyeti’nde okutulan 10. sınıf tarih ders kitabında Türkler aleyhine ifadeler ve sözde Ermeni soykırımı. Türk Dünyası Araştırmaları, (177), 111-134.