DİJİTALLEŞME İLE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİNİN MODELLENMESİ VE TAHMİN EDİLMESİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

Öz

Dijitalleşme, günümüz ekonomilerinde verimlilik artışı, yenilik kapasitesi ve rekabet gücü gibi dinamikler aracılığıyla ekonomik büyümenin itici gücü haline gelmiştir. Çalışmada, dijitalleşmenin Türkiye’nin ekonomik büyümesi üzerindeki etkileri klasik çoklu regresyon ve Bayesyen çoklu regresyon yöntemleri ile analiz edilmiştir. 2001-2022 dönemine ait Türkiye verileri kullanılarak, dijitalleşmenin belirleyici faktörleri olan, elektriğe erişim, araştırma ve geliştirme harcamaları, sabit geniş bant abonelikleri, internet kullanan bireyler ve bilgi ve iletişim teknolojileri mal ihracatı, ekonomik gelişmenin göstergesi olan gayrisafi yurt içi hasıla üzerindeki etkisi incelenmiştir. Bayesyen regresyon analizinde WinBUGS, klasik analizde ise SPSS programları kullanılmıştır. Çalışmada, dijitalleşme değişkenlerinin ekonomik büyüme üzerinde pozitif ve anlamlı etkilerinin olduğunu tespit edilmiştir. Özellikle Bayesyen yaklaşım, klasik regresyonda gözlemlenen çoklu doğrusal bağlantı sorununu azaltarak daha güvenilir ve tutarlı sonuçlar sunmuştur. Çalışmanın bulguları, dijitalleşmenin Türkiye ekonomisinin büyümesinde kritik bir rol oynadığını ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Dijitalleşme
• Ekonomik Büyüme
• Klasik Yöntem
• Bayesyen Yöntem

MODELİNG AND FORECASTİNG THE RELATİONSHİP BETWEEN DİGİTALİZATİON AND ECONOMİC GROWTH: THE CASE OF TÜRKİYE

Öz

Digitalization has become a driving force of economic growth in today’s economies through dynamics such as increased productivity, innovation capacity, and competitiveness. In this study, the effects of digitalization on Turkey's economic growth are analyzed using classical multiple regression and Bayesian multiple regression methods. Using data from Turkey for the period 2001–2022, this study examines the impact of key determinants of digitalization access to electricity, research and development expenditures, fixed broadband subscriptions, individuals using the internet, and exports of information and communication technology goods on gross domestic product, which serves as an indicator of economic development. In the Bayesian regression analysis, the WinBUGS software was used, while the SPSS software was employed for the classical analysis. The study finds that digitalization variables have a positive and significant impact on economic growth. In particular, the Bayesian approach has provided more reliable and consistent results by reducing the multicollinearity problem observed in classical regression analysis. The findings of the study demonstrate that digitalization plays a critical role in the growth of Turkey's economy.

Anahtar Kelimeler

• Digitalization
• Economic Growth
• Classical Method
• Bayesian Method

Kaynakça

1. Algan, N., Özmen, M., & Karlılar, S. (2017). Bilgi ve iletişim teknolojilerinin ekonomik büyüme üzerine etkisi: G-20 Ülkeleri için bir analiz. Çukurova Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 21(1), 1-24. https://deripark.org.tr/tr/pub/cuiibfd/issue/34826/385948
2. Alshehry, A. S., & Belloumi, M. (2015). Energy consumption, carbon dioxide emissions and economic growth: The case of Saudi Arabia. Renewable and Sustainable energy reviews, 41, 237-247. https://doi.org/10.1016/j.rser.2014.08.004
3. Arucu, M., (2020). Scanning the industry 4.0 ecosystem in Turkey: Digitization and innovation studies. European Journal of Science and Technology, 20, 50-55 https://doi.org/10.31590/ejosat.733659 s.53-54
4. Balcıoğlu, Y. S. (2024). Digital economy: Türkiye’s development trends. Abant Sosyal Bilimler Dergisi, 24(1), 118-135. https://doi.org/10.11616/asbi.1391510
5. Bazilian, M., Rogner, H., Howells, M., Hermann, S., Arent, D., Gielen, D., Gielen, D., Steduto, P., Mueller, A., Komor, P., Tol, R.S.J. & Yumkella, K. K. (2011). Considering the energy, water and food nexus: Towards an integrated modelling approach. Energy Policy, 39(12), 7896–7906. https://doi.org/10.1016/j.enpol.2011.09.039Get rights and content
6. Bernardo, J., M., & Smith, A., F., M., (2000), Bayesian theory. John Wıley & Sons. Ltd.
7. Bozkurt, A., Hamutoğlu, N. B., Liman Kaban, A., Taşçı, G., & Aykul, M. (2021). Dijital bilgi çağı: Dijital toplum, dijital dönüşüm, dijital eğitim ve dijital yeterlilikler. Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi, 7(2), 35-63. https://doi.org/10.51948/auad.911584
8. Calderón, C., & Servén, L. (2010). Infrastructure and economic development in Sub-Saharan Africa. Journal of African Economies, 19(1), i13–i87. https://doi.org/10.1093/jae/ejp022

9. Carlsson, B. (2004). The Digital Economy: What is New and What is Not?. Structural Change and Economic Dynamics, 15 (3), 245-264. ttps://doi.org/10.1016/j.strueco.2004.02.001
10. Choi, C., & Yi, M.H. (2009). The effect of the internet on economic growth: Evidence from Cross-Country Panel Data. Economic Letters, 105(1), 39-41. https://doi.org/10.1016/j.econlet.2009.03.028
11. Coe, D. T., & Helpman, E. (1995). International R&D spillovers. European Economic Review, 39(5), 859–887. https://doi.org/10.1016/0014-2921(94)00100-E
12. Czernich, N., Falck, O., Kretschmer, T., & Woessmann, L. (2011). Broadband infrastructure and economic growth. The Economic Journal, 121(552), 505–532. https://doi.org/10.1111/j.1468-0297.2011.02420.x
13. Çoban, M. N. (2020). İnternet kullanımının ekonomik büyüme üzerine etkisi: Yükselen piyasa ekonomileri üzerine bir inceleme. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 12(22), 57-73. https://doi.org/10.38155/ksbd.668703
14. Ersezer, Ö., & Özışık, T. (2024). Dijitalleşme sürecinin ekonomik etkileri ve Türkiye’nin performans değerlendirmesi. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(2), 156-171. https://doi.org/10.53586/susbid.1491227
15. Fernández-Portillo, A., Almodóvar-González, M., & Hernández-Mogollón, R. (2020). Impact of ICT development on economic growth. A study of OECD European union countries. Technology in Society, 63, 101420. https://doi.org/10.1016/j.techsoc.2020.101420
16. Guellec, D., & Van Pottelsberghe de la Potterie, B. (2004). From R&D to productivity growth: Do the institutional settings and the source of funds of R&D matter? Oxford Bulletin of Economics and Statistics, 66(3), 353–378. https://doi.org/10.1111/j.1468-0084.2004.00083.x
17. Greenberg, E., (2008), Introduction to Bayesian ekonometrics. Cambridge University Press. Hahn, E. D. (2014). Bayesian methods for management and business: Pragmatic solutions for real problems. John Wiley & Sons Inc.
18. Imansyah, R. (2018). Impact of internet penetration fort he economic growth of Indonesia. Joint Journal of Novel Carbon Resource Science & Green Asia Strategy, 5(2), 36-43. https://doi.org/10.5109/1936215
19. İspiroğlu, F. & Kılıç, M. (2019). Araştırma-geliştirme harcamaları ve ekonomik büyüme ilişkisi: Yükselen piyasalar ekonomileri için bir uygulama. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(2) 255-263. http://dx.doi.org/10.18506/anemon.429901
20. Judge, G., G., Griffiths, W. E., Hill, R., C., Lütkepohl, H., & Lee, T., C., (1986), The theory and practice of econometrics (Second Edition). John Wiley & Sons, Inc.
21. Konu, A. (2020). Sürdürülebilir kalkınma ve dijital ekonomi ilişkisi: AB ülkeleri için bir araştırma. Akademik İncelemeler Dergisi, 15(2), 655-678. https://doi.org/10.17550/akademikincelemeler.738292
22. Koç, Ü. (2021). Bilişim teknolojileri ve ekonomik büyüme. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 56(2), 1231–1244. https://doi.org/10.15659/3.sektor-sosyal-ekonomi.21.06.1599
23. Kurt, A. S. (2020). Dijital dönüşümün ekonomiye etkileri: Türkiye ekonomisi’ne yansımaları. OPUS International Journal of Society Researches, 16(30), 3083-3109. https://doi.org/10.26466/opus.714393
24. Kutner, M. H., Nachtsheim, C. J., & Neter, J. (2004). Applied linear regression models (4th ed.). McGraw-Hill/Irwin.
25. Ojo, O. O. (2024). Bayesian estimation of simultaneous equation models with outliers and multicollinearity problem. Zimbabwe Journal of Science and Technology, 18(1), 34–42. https://journals.nust.ac.zw/index.php/zjst/article/view/197
26. Olcay, C., & Genç, Ö. (2024). Schumpeter’in yaratıcı yıkım teorisi bağlamında dijital dönüşüm ve Avrupa Birliği. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 15(2), 128-138. https://doi.org/10.33537/sobild.2024.15.2.2
27. Özkurt, İ. C. (2024). Türkiye’de inovasyon faaliyetleri ve ekonomik büyüme ilişkisi: Nedensellik analizi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 26(1), 164-176. https://doi.org/10.32709/akusosbil.1103377
28. Sayar Özkan, G., & Çelik, H. (2018). Bilgi iletişim teknolojileri ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki: Türkiye için bir uygulama. Uluslararası Ticaret ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 2(1), 1-15. https://doi.org/10.30711/utead.405474
29. Sánchez-Caballé, A., Gisbert Cervera, M., & Esteve-Mon, F. (2020). The digital competence of üniversity students: A systematic literature review. Aloma: Revista de Psicologia, Ciències de l'Educació i de l'Esport, 38(1), 63-74. https://doi.org/10.51698/aloma.2020.38.1.63-74
30. Tatlı, H. & Barak, D. (2021). Elektriğe erişimin ekonomik büyüme üzerindeki etkisi: Türkiye’deki kanıtlar. Social Science Congresses. 345-356. https://www.bingol.edu.tr/documents/%C4%B0lk%20sayfa%20SOS-CON%20tam-metin(345-696-794).pdf
31. Teichert, R. (2019). Digital transformation maturity: A systematic review of literature. Acta Universitatis Agriculturae Et Silviculturae Mendelianae Brunensis, 67(6), 1673-1687. https://doi.org/10.11118/actaun201967061673
32. The World Bank. (2025). World development indicators. https://databank.worldbank.org/source/world-development-indicators (Erişim Tarihi:11.06.2025)
33. Yılmaz, D., & Özen, E. (2021). Dijital dönüşümün makro ekonomik faktörler üzerindeki etkileri: Türkiye ekonomisi örneği. Ekonomi Maliye İşletme Dergisi, 4(2), 183-192. https://doi.org/10.46737/emid.1020245
34. Yıldırım, D. Ç., & Kantarcı, T. (2018). Araştırma geliştirme harcamaları ve ekonomik büyüme ilişkisi üzerine bir panel veri analizi. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(5), 661-670. https://doi.org/10.18506/anemon.396601
35. Yüksel, B., & Artar, O. K. (2022). Türkiye’de dijitalleşme ve ülke ekonomisi üzerindeki olası etkilerinin değerlendirilmesi. Working Paper Series, 3(2), 99-116. https://doi.org/10.5281/zenodo.6652464