Araştırma Makalesi

19. YÜZYIL SONLARINA DOĞRU ESKİ VAN ŞEHRİNİN DEĞİŞEN YÜZÜ: BAĞLAR MEVKİİNİN YERLEŞİM DOKUSU ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

Sayı: 43 5 Kasım 2026
PDF İndir
EN TR

19. YÜZYIL SONLARINA DOĞRU ESKİ VAN ŞEHRİNİN DEĞİŞEN YÜZÜ: BAĞLAR MEVKİİNİN YERLEŞİM DOKUSU ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

Öz

Bu çalışma, XIX. yüzyılda Eski Van Şehri’nin sosyal, mimari ve idari yapısında yaşanan dönüşümü incelemektedir. Şehrin “eski” olarak nitelendirilmesindeki amaç, söz konusu şehrin 1896-1915 Ermeni olayları ve Rus saldırıları neticesinde neredeyse tamamen kullanılmaz hale gelmiş ve günümüzde de harabe kent durumda oluşunun bir izahıdır. Tanzimat (1839) ve Islahat (1856) Fermanları sonrasında Van’da modernleşme süreci hız kazanmış; şehir geleneksel Osmanlı yerleşim düzeninden uzaklaşarak yeni bir kent kimliği kazanmaya başlamıştır. Sur içi alanın yetersiz kalmasıyla birlikte Bağlar, Haçboğan ve Acem Haço gibi bölgeler yeni yerleşim merkezleri hâline gelmiştir. Bu süreçte misyoner okulları, konsolosluk binaları, kamu kurumları ve modern ulaşım hatları kent dokusuna eklemlenmiştir. II. Abdülhamid döneminde idari yapılanma güçlenmiş ancak 1915 olayları ve Rus işgali kentsel gelişimi kesintiye uğratmıştır. Elde edilen bulgular, Eski Van Şehri’nin XIX. yüzyılda geleneksel Osmanlı kent yapısından modern bir taşra merkezine evrilen çok kültürlü bir dönüşüm süreci yaşadığını ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Bu çalışmada herhangi bir kurum veya kuruluştan maddi destek alınmamıştır.

Etik Beyan

Bu çalışmada bilimsel araştırma ve yayın etiği ilkelerine uyulmuştur. Araştırma, tarihî arşiv belgeleri ve ilgili literatürün incelenmesine dayanmaktadır. İnsan katılımcılardan veri toplanmadığı ve deneysel bir araştırma yürütülmediği için çalışma etik kurul onayı gerektirmemektedir. Kullanılan kaynaklara akademik atıf kuralları çerçevesinde gerekli göndermeler yapılmıştır.

Kaynakça

  1. BOA, A. MKT.UM, 294/6
  2. BOA, A. AMD, 27/40
  3. BOA, A. MKT.MVL, 54/21
  4. BOA, A. MKT.NZD, 207/98
  5. BOA, BEO, 1331/997531; 2828/212095; 2846/213447; 3685/276318; 3066/229879; 2201/165059 BOA, C. DH, 162/8069
  6. BOA, DH. MKT, 1327/90; 1442/10; 2214/105; 1360/64; 1435/10; 2702/80
  7. BOA, DH. TMIK.S, 16/80; 25/19; 49/11
  8. BOA, DH. SYS, 100/7

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yakınçağ Kent Tarihi, Yakınçağ Osmanlı Tarihi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

5 Kasım 2026

Gönderilme Tarihi

10 Kasım 2025

Kabul Tarihi

3 Nisan 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 43

Kaynak Göster

APA
Yıldırım, N. (2026). 19. YÜZYIL SONLARINA DOĞRU ESKİ VAN ŞEHRİNİN DEĞİŞEN YÜZÜ: BAĞLAR MEVKİİNİN YERLEŞİM DOKUSU ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 43. https://doi.org/10.15182/diclesosbed.1820709
AMA
1.Yıldırım N. 19. YÜZYIL SONLARINA DOĞRU ESKİ VAN ŞEHRİNİN DEĞİŞEN YÜZÜ: BAĞLAR MEVKİİNİN YERLEŞİM DOKUSU ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ. DÜSBED. 2026;(43). doi:10.15182/diclesosbed.1820709
Chicago
Yıldırım, Nesrin. 2026. “19. YÜZYIL SONLARINA DOĞRU ESKİ VAN ŞEHRİNİN DEĞİŞEN YÜZÜ: BAĞLAR MEVKİİNİN YERLEŞİM DOKUSU ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ”. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 43. https://doi.org/10.15182/diclesosbed.1820709.
EndNote
Yıldırım N (05 Kasım 2026) 19. YÜZYIL SONLARINA DOĞRU ESKİ VAN ŞEHRİNİN DEĞİŞEN YÜZÜ: BAĞLAR MEVKİİNİN YERLEŞİM DOKUSU ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 43
IEEE
[1]N. Yıldırım, “19. YÜZYIL SONLARINA DOĞRU ESKİ VAN ŞEHRİNİN DEĞİŞEN YÜZÜ: BAĞLAR MEVKİİNİN YERLEŞİM DOKUSU ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ”, DÜSBED, sy 43, Kas. 2026, doi: 10.15182/diclesosbed.1820709.
ISNAD
Yıldırım, Nesrin. “19. YÜZYIL SONLARINA DOĞRU ESKİ VAN ŞEHRİNİN DEĞİŞEN YÜZÜ: BAĞLAR MEVKİİNİN YERLEŞİM DOKUSU ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ”. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 43 (05 Kasım 2026). https://doi.org/10.15182/diclesosbed.1820709.
JAMA
1.Yıldırım N. 19. YÜZYIL SONLARINA DOĞRU ESKİ VAN ŞEHRİNİN DEĞİŞEN YÜZÜ: BAĞLAR MEVKİİNİN YERLEŞİM DOKUSU ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ. DÜSBED. 2026. doi:10.15182/diclesosbed.1820709.
MLA
Yıldırım, Nesrin. “19. YÜZYIL SONLARINA DOĞRU ESKİ VAN ŞEHRİNİN DEĞİŞEN YÜZÜ: BAĞLAR MEVKİİNİN YERLEŞİM DOKUSU ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ”. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 43, Kasım 2026, doi:10.15182/diclesosbed.1820709.
Vancouver
1.Nesrin Yıldırım. 19. YÜZYIL SONLARINA DOĞRU ESKİ VAN ŞEHRİNİN DEĞİŞEN YÜZÜ: BAĞLAR MEVKİİNİN YERLEŞİM DOKUSU ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ. DÜSBED. 05 Kasım 2026;(43). doi:10.15182/diclesosbed.1820709