Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Tanılı Çocukların Ebeveynlerinde Riskli İnternet Kullanımı ve Dürtüsellik

Elif Manğal; Gonca Karakuş; Lut Tamam; Zeynep Namlı; Mehmet Emin Demirkol; Perihan Çam Ray

doi:10.5798/dicletip.1086320

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Tanılı Çocukların Ebeveynlerinde Riskli İnternet Kullanımı ve Dürtüsellik

Öz

Amaç: Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) genetik yatkınlık gösteren nörogelişimsel bir bozukluktur. DEHB tanılı çocukların ailelerinde ruhsal hastalıkların görülme sıklığının arttığı belirlenmiştir ancak davranışsal bağımlılıklara yönelik yeterli veri bulunmamaktadır. Bu çalışmada DEHB tanılı çocukların ebeveynlerinde riskli internet kullanımı ve internet aracılığıyla ulaşılan davranışsal bağımlılıklar ile dürtüsellik ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Yöntemler: Çalışmaya Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı’nda DEHB tanısıyla tedavi gören 65 çocuğun ebeveyni ve herhangi bir ruhsal hastalık tanısı bulunmayan 64 çocuğun ebeveyni kontrol grubu olarak dahil edildi. Katılımcılara Wender Utah Derecelendirme Ölçegi, Barratt Dürtüsellik Ölçeği-11 (BDÖ), Young İnternet Bağımlılığı Testi kısa formu, Akıllı Telefon Bağımlılığı Ölçeği kısa formu, İnternet Oyun Oynama Bozukluğu Ölçeği (İOOB-Ö) uygulandı. Bulgular: DEHB tanılı çocuğu olan ebeveynler ve kontrol grubu sosyodemografik özellikler açısından benzerdi. Gruplar karşılaştırıldığında, DEHB tanılı çocuğu olan ebeveynlerin İOOB-Ö duygudurum değişimi, çatışma, nüks, çekilme alt grup ve toplam puan ortalamaları kontrol grubundan yüksekti (sırasıyla; p=0.02, p=0.03, p=0.03, p=0.03, p=0.02). DEHB tanılı çocuğu olan ebeveynlerde İOOB-Ö ile BDÖ arasında pozitif bir korelasyon belirlendi (rb=0.33; p<0.001). Sonuç: Çalışmamızda internette oyun oynama alışkanlıklarının DEHB tanılı çocuğu olan ebeveynlerde yüksek olduğu ve bu alışkanlıkların dürtüsellikle ilişkili olduğu belirlenmiştir. DEHB tanılı çocukların ailelerinde dürtüsellik, davranışsal bağımlıklar gibi ruhsal hastalıkların tanınıp, tedavi edilmesi çocukların tedavisine de katkı sağlayabilecektir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

1.American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders-5 (DSM-5).Washington: American Psychiatric Association,2013.
2.Polanczyk GV, Salum GA, Sugaya LS, Caye A, RohdeLA. Annual Research Review: A meta-analysis of the worldwide prevalence of mental disorders in children and adolescents. J Child Psychol Psychiatry. 2015; 56: 345–65.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sağlık Kurumları Yönetimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Elif Manğal Bu kişi benim
Türkiye

Gonca Karakuş Bu kişi benim
Türkiye

Lut Tamam Bu kişi benim
Türkiye

Zeynep Namlı ^* Bu kişi benim
Türkiye

Mehmet Emin Demirkol Bu kişi benim
Türkiye

Perihan Çam Ray Bu kişi benim
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

11 Mart 2022

Gönderilme Tarihi

23 Aralık 2021

Kabul Tarihi

16 Şubat 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 49 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.5798/dicletip.1086320

IZ

https://izlik.org/JA77GC34AX

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Manğal, E., Karakuş, G., Tamam, L., Namlı, Z., Demirkol, M. E., & Çam Ray, P. (2022). Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Tanılı Çocukların Ebeveynlerinde Riskli İnternet Kullanımı ve Dürtüsellik. Dicle Medical Journal, 49(1), 131-141. https://doi.org/10.5798/dicletip.1086320

AMA

1.Manğal E, Karakuş G, Tamam L, Namlı Z, Demirkol ME, Çam Ray P. Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Tanılı Çocukların Ebeveynlerinde Riskli İnternet Kullanımı ve Dürtüsellik. diclemedj. 2022;49(1):131-141. doi:10.5798/dicletip.1086320

Chicago

Manğal, Elif, Gonca Karakuş, Lut Tamam, Zeynep Namlı, Mehmet Emin Demirkol, ve Perihan Çam Ray. 2022. “Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Tanılı Çocukların Ebeveynlerinde Riskli İnternet Kullanımı ve Dürtüsellik”. Dicle Medical Journal 49 (1): 131-41. https://doi.org/10.5798/dicletip.1086320.

EndNote

Manğal E, Karakuş G, Tamam L, Namlı Z, Demirkol ME, Çam Ray P (01 Mart 2022) Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Tanılı Çocukların Ebeveynlerinde Riskli İnternet Kullanımı ve Dürtüsellik. Dicle Medical Journal 49 1 131–141.

IEEE

[1]E. Manğal, G. Karakuş, L. Tamam, Z. Namlı, M. E. Demirkol, ve P. Çam Ray, “Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Tanılı Çocukların Ebeveynlerinde Riskli İnternet Kullanımı ve Dürtüsellik”, diclemedj, c. 49, sy 1, ss. 131–141, Mar. 2022, doi: 10.5798/dicletip.1086320.

ISNAD

Manğal, Elif - Karakuş, Gonca - Tamam, Lut - Namlı, Zeynep - Demirkol, Mehmet Emin - Çam Ray, Perihan. “Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Tanılı Çocukların Ebeveynlerinde Riskli İnternet Kullanımı ve Dürtüsellik”. Dicle Medical Journal 49/1 (01 Mart 2022): 131-141. https://doi.org/10.5798/dicletip.1086320.

JAMA

1.Manğal E, Karakuş G, Tamam L, Namlı Z, Demirkol ME, Çam Ray P. Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Tanılı Çocukların Ebeveynlerinde Riskli İnternet Kullanımı ve Dürtüsellik. diclemedj. 2022;49:131–141.

MLA

Manğal, Elif, vd. “Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Tanılı Çocukların Ebeveynlerinde Riskli İnternet Kullanımı ve Dürtüsellik”. Dicle Medical Journal, c. 49, sy 1, Mart 2022, ss. 131-4, doi:10.5798/dicletip.1086320.

Vancouver

1.Elif Manğal, Gonca Karakuş, Lut Tamam, Zeynep Namlı, Mehmet Emin Demirkol, Perihan Çam Ray. Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Tanılı Çocukların Ebeveynlerinde Riskli İnternet Kullanımı ve Dürtüsellik. diclemedj. 01 Mart 2022;49(1):131-4. doi:10.5798/dicletip.1086320