Analiz öncesi (preanalitik) hata kaynakları ve eğitimin hata önlemedeki rolü

Cilt: 39 Sayı: 4 1 Aralık 2012
  • Oğuzhan Özcan
  • Ayşe Semra Güreser
PDF İndir
EN TR

Analiz öncesi (preanalitik) hata kaynakları ve eğitimin hata önlemedeki rolü

Öz

Amaç: Bu çalışmada, biyokimya ve mikrobiyoloji laboratuarlarına gönderilen örneklerde preanalitik hataların analizi ve eğitimin hata önlemedeki rolü incelenmiştir. Gereç ve yöntem: Sekiz aylık dönem boyunca merkez laboratuarına kabul edilen tüm örnekler retrospektif olarak incelendi. Reddedilen örneklerin dağılımı, preanalitik hata kategorileri (yanlış örnek, uygunsuz tüp, hatalı barkod, fazla örnek, eksik örnek, pıhtılı örnek, hemolizli/lipemik örnek, kontaminasyon ve diğer sebepler) ve çalışma gruplarına göre sınıflandırıldı. Laboratuar çalışma gruplarındaki hata tipi ve sıklığı örnek sayısına ve total hataya oranlanarak yüzde olarak gösterildi. Ayrıca kan ve idrar kültür örneklerindeki kontaminasyon sıklığı ve kontaminasyonun idrar kültürlerinde yaş ve cinsiyete göre dağılımı incelendi. Ayrıca, preanalitik süreçler hakkında verilen her eğitim öncesi ve eğitim sonrası dönemdeki hata oranları karşılaştırıldı. Bulgular: Preanalitik hata sıklığı % 0.77 olarak bulundu. En sık ilk üç hata nedeni sırasıyla, kontaminasyon (%30.4), pıhtılı örnek (%19.4) ve eksik örnek alımı (%15.6) olarak gözlendi. İdrar kültürlerindeki kontaminasyon yüzdesi (% 88.2) kan kültürlerinde gözlenenden (% 11.2) yüksekti. İdrar kültürlerinde en sık hata ise, kadın ve 18 yaş altı hastalarda gözlendi (sırasıyla %59 ve %88.6). Eğitimden sonraki aylarda hata oranları düşük olarak bulundu. Bu düşüş istatistiksel olarak anlamlı idi (p< 0.05). Sonuç: Laboratuar iş akışı içerisinde preanalitik hataların azaltılabilmesi için laboratuar ve kan alma personelinin sürekli eğitimi sağlanmalıdır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Romero A, Cobos A, López-León A, Ortega G, Munoz M. Preanalytical mistakes in samples from primary care pa- tients. ClinChem Lab Med 2009; 47(12):1549-52.
  2. Lippi G, Guidi GC, Mattiuzzi C, Plebani M. Preanalytical variability: the dark side of the moon in laboratory testing. ClinChem Lab Med 2006; 44(4):358-65.
  3. Lippi G, Guidi GC. Risk management in the preanalytical phase of laboratory testing. ClinChem Lab Med 2007; 45(6):720-7.
  4. Plebani M. Errors in clinical laboratories or errors in labora- tory medicine? Clin Chem Lab Med 2006; 44(6):750-9.
  5. Stankovic AK. The laboratory is a key partner in assuring patient safety. Clin Lab Med 2004; 24(4):1023-35.
  6. Güler H, Öztürk A, Kapan SH, ve ark. T.C Sağlık Bakan- lığı Hizmet Kalite Standartları Rehberi. Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğü Performans Yönetimi ve Kalite Geliştir- me Daire Başkanlığı. Ankara, 2011:74-84. Ulaşılabileceği adres: http://www.performans.saglik.gov.tr/content/files/ hizmet_kalite_standartlari_2011/hastane_hks/hkskitap.pdf
  7. Plebani M, Carraro P. Mistakes in a stat laboratory: types and frequency. Clin Chem 1997; 43(8):1348-51.
  8. Wiwanitkit V. Types and frequency of preanalytical mistakes in the first Thai ISO 9002: 1994 certified clinical laboratory, a 6-month monitoring. BMC Clin Pathol 2001; 1(1):55-9.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

-

Yazarlar

Oğuzhan Özcan Bu kişi benim

Ayşe Semra Güreser Bu kişi benim

Yayımlanma Tarihi

1 Aralık 2012

Gönderilme Tarihi

2 Mart 2015

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2012 Cilt: 39 Sayı: 4

Kaynak Göster

APA
Özcan, O., & Güreser, A. S. (2012). Analiz öncesi (preanalitik) hata kaynakları ve eğitimin hata önlemedeki rolü. Dicle Medical Journal, 39(4), 524-530. https://doi.org/10.5798/diclemedj.0921.2012.04.0194
AMA
1.Özcan O, Güreser AS. Analiz öncesi (preanalitik) hata kaynakları ve eğitimin hata önlemedeki rolü. diclemedj. 2012;39(4):524-530. doi:10.5798/diclemedj.0921.2012.04.0194
Chicago
Özcan, Oğuzhan, ve Ayşe Semra Güreser. 2012. “Analiz öncesi (preanalitik) hata kaynakları ve eğitimin hata önlemedeki rolü”. Dicle Medical Journal 39 (4): 524-30. https://doi.org/10.5798/diclemedj.0921.2012.04.0194.
EndNote
Özcan O, Güreser AS (01 Aralık 2012) Analiz öncesi (preanalitik) hata kaynakları ve eğitimin hata önlemedeki rolü. Dicle Medical Journal 39 4 524–530.
IEEE
[1]O. Özcan ve A. S. Güreser, “Analiz öncesi (preanalitik) hata kaynakları ve eğitimin hata önlemedeki rolü”, diclemedj, c. 39, sy 4, ss. 524–530, Ara. 2012, doi: 10.5798/diclemedj.0921.2012.04.0194.
ISNAD
Özcan, Oğuzhan - Güreser, Ayşe Semra. “Analiz öncesi (preanalitik) hata kaynakları ve eğitimin hata önlemedeki rolü”. Dicle Medical Journal 39/4 (01 Aralık 2012): 524-530. https://doi.org/10.5798/diclemedj.0921.2012.04.0194.
JAMA
1.Özcan O, Güreser AS. Analiz öncesi (preanalitik) hata kaynakları ve eğitimin hata önlemedeki rolü. diclemedj. 2012;39:524–530.
MLA
Özcan, Oğuzhan, ve Ayşe Semra Güreser. “Analiz öncesi (preanalitik) hata kaynakları ve eğitimin hata önlemedeki rolü”. Dicle Medical Journal, c. 39, sy 4, Aralık 2012, ss. 524-30, doi:10.5798/diclemedj.0921.2012.04.0194.
Vancouver
1.Oğuzhan Özcan, Ayşe Semra Güreser. Analiz öncesi (preanalitik) hata kaynakları ve eğitimin hata önlemedeki rolü. diclemedj. 01 Aralık 2012;39(4):524-30. doi:10.5798/diclemedj.0921.2012.04.0194

Cited By