Ulusal Mevzuatta Çocuk Haklarının Gündemleştirilmesi

Öz

Bu çalışma, Türkiye’nin çocuk hakları gündeminin stratejik belgeler ve ulusal mevzuat aracılığıyla nasıl şekillendiğini tartışmayı amaçlamaktadır. Çalışmanın temelinde, Türkiye’nin 2023–2028 Çocuk Hakları Strateji Belgesi ve Eylem Planı ile çocuk haklarıyla ilişkilendirilen 27 ulusal yasal düzenlemenin içerik analizi yer almaktadır. Türkiye'nin çocuk hakları politikalarının evrensel normlarla nasıl örtüştüğü ve yerel dinamikler ışığında nasıl şekillendiği değerlendirilmiştir. Çocuk hakları, yalnızca hukuki normlarla değil, kültürel, sosyal ve ekonomik bağlamda da yeniden ele alınmış, yerel ihtiyaçlara göre esnek bir çocuk hakları politikası gerekliliği vurgulanmıştır. Ayrıca, Türkiye'deki toplumsal normların, çocukların hak temelli bir özne olarak kabul edilmesini sınırladığı ve bunun çocuk hakları politikalarını nasıl etkilediği tartışılmıştır. Çalışma, çocuk hakları söyleminin Türk hukuk sistemine ne ölçüde dahil edilebileceğini ve sivil toplumun bu alandaki rolünü ele almıştır.

Anahtar Kelimeler

• ulusal mevzuat
• stratejik belgeler
• içerik analizi.
• Çocuk hakları

Agenda Setting of Children's Rights in National Legislation

Öz

This study aims to explore how Turkey’s child rights agenda has been shaped through strategic documents and national legislation. The core of the study involves a content analysis of Turkey’s 2023–2028 Child Rights Strategy Document and Action Plan, alongside 27 national legal regulations related to child rights. The study evaluates how Turkey’s child rights policies align with universal norms and how they are shaped in light of local dynamics. Child rights have been re-examined not only through legal norms but also within cultural, social, and economic contexts, emphasizing the need for a flexible child rights policy that addresses local needs. Additionally, the study discusses how societal norms in Turkey limit the recognition of children as rights-bearing subjects, and how this affects child rights policies. The study also addresses the extent to which child rights discourse can be incorporated into the Turkish legal system and the role of civil society in this area.

Anahtar Kelimeler

• Child rights
• national legislation
• strategic documents
• content analysis.

Kaynakça

1. Akco, S., Dagli, T., Inanici, M. A., Ulukol, B. (2013). Child abuse and neglect in Turkey: Professional, governmental and nongovernmental achievements in improving the national child protection system. Paediatrics and International Child Health.
2. Akyüz, E. (2000). Çocuk hakları ve Türkiye. Anı Yayıncılık.
3. Ataol, Ö., Krishnamurthy, S., Druta, O., & van Wesemael, P. (2022). The inability of Turkey and Istanbul in institutionalisation of children's participation in urban planning: A policy analysis study. Children & Society, 36(3), 319–335.
4. Aydın, M. (2021). Anayasa Mahkemesi Kararlarında Çocuğun Üstün Yararı İlkesi. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 70(3), 1157–1182.
5. Bacchi, C. (2009). Analysing policy: What’s the problem represented to be? Pearson Education.
6. Bakhtiar, M., Rutanen, N., &Paananen, M. (2023). Participation in research with children: A systematic literatüre review. Review of Education, 11(1), e3384.
7. Batur Musaoğlu, E., & Haktanır, G. (2012). Investigation of MONE Preschool Program for 36-72 Months Old Children. Kuram ve Uygulamada Egitim Bilimleri.
8. Berman, G., &Albright, K. (2017). Children and the data cycle: Rights and ethics in a big data world. UNICEF Office of Research-Innocenti.

9. Bilgin, N. (2007). İçerik analizi: Sosyal bilimlerde yöntem ve uygulamalar. Siyasal Kitabevi.
10. Birleşmiş Milletler. (1989). Convention on the rights of thechild. Birleşmiş Milletler.
11. Bowen, G. A. 2009. Document Analysis as a Qualitative Research Method. Qualitative Research Journal.
12. Cole-Albäck, A. (2020). Implementing a rights-based pedagogy in early childhood: A comparative case study from England and Finland. Birmingham City University Open Access
13. Corradi, G., &Desmet, E. (2015). A relational approach to children’s rights and its implications for the legal status of children. The International Journal of Children’s Rights, 23(1), 248–265.
14. Çelik, C. (2012). Çocukluk ve çocuk politikaları: Türkiye’de çocukların durumu üzerine bir değerlendirme. Toplum ve Demokrasi, 6(13), 91–109.
15. Çelik, K. (2022). Türkiye’de Sivil Toplum ve Çocuk Hakları: Hak Temelli Bir Alanın İmkânları ve Sınırları. Toplum ve Demokrasi Dergisi.
16. Çiçek, N. (2014). Mapping the Turkish Republican Notion of Childhood and Juvenile Delinquency. Palgrave Studies in the History of Childhood.
17. Ekinci, A. (2020). Türkiye’de çocuk hakları ve ulusal mevzuatın değerlendirilmesi. Ankara Barosu Dergisi, 78(1), 55–74.
18. Ennew, J. (2002). Outside Childhood: Street Children’sRights. Children’s Rights Series.
19. Erdoğan, E. (2021). Türkiye’de çocuk yoksulluğu: Eşitsizliklerin derinleşen yüzü. Toplum ve Sosyal Hizmet Dergisi.
20. Fairclough, N. (2003). Analysing discourse: Textual analysis for social research. Routledge.
21. Gökcan, H. T. (2019). Çocuk Hakları ve Çocuk Koruma Hukuku. Adalet Yayınevi.
22. Gökçe, B. (2006). Toplumsal araştırmalarda içerik çözümlemesi. Siyasal Kitabevi.
23. Gözler, K. (2022). Türk Anayasa Hukuku. Ekin Yayınevi.
24. Hürman, H. (2021). Penalisation of Kurdish children under the Turkish Anti-Terror Law. Kurdish Studies.
25. Kaboğlu, İ. (2022). Anayasa Hukuku Dersleri. İmge Kitabevi.
26. Karademir, A., & Şen, M. (2021). Türkiye'de eğitim alanında çocuk hakları ile ilgili yapılan lisansüstü tezlerin incelenmesi. Eğitim ve Yaşam Bilimleri Dergisi, 7(2), 1–22.
27. Kılıç, A., & Öztürk, A. (2018). Children’s right to participation at primary schools in Turkey: A case study. Qualitative Research in Education.
28. Koçer, N. (2018). Türkiye’de çocuk hakları ve çocuk politikaları üzerine bir değerlendirme. Toplum ve Sosyal Hizmet, 29(1), 125–144.
29. Krippendorff, K. 2018. Content Analysis: An Introduction to Its Methodology. Sage.
30. Lansdown, G. (2011). Every child’s right to be heard: A resourceguide on the UN Committee on the Rights of the Child General Comment No.12. Save the Children/UNICEF.
31. Lui, S. (2021). Working children’s rights in the Global South: A review of the literature. NTNU Open
32. Lundy, L. (2007). ‘Voice’ is not enough: Conceptualising Article 12 of the United Nations Convention on the Rights of the Child. British Educational Research Journal, 33(6), 927–942.
33. James, A., &Prout, A. (1997). Constructing and reconstructing childhood: Contemporary issues in the sociological study of childhood. Routledge.
34. Jayati, Y. T. (2020). The effectiveness of child protection law to realize children's rights in Indonesia. In Proceedings of the International Conference on Education and Technology (ICET 2020) (pp. 170–174). Atlantis Press.
35. Özbay, C. (2019). Türkiye’de Aile ve İktidar: Siyasetin Çekirdeği. İletişim Yayınları.
36. Öztürk, A. (2017). Çocuk Adalet Sistemi ve Çocuk Koruma Hukuku. Seçkin Yayıncılık.
37. Panagiotopoulos, C., Plevri, A., & Katsounari, I. (2024). Interdisciplinary approaches to children’s best interests. International Journal of Children’s Rights.
38. Reynaert, D., Bouverne-De Bie, M., &Vandevelde, S. (2009). A review of children’s rights literature since the adoption of the United Nations Convention on the Rights of the Child. Childhood, 16(4), 518–534.
39. Riddell, S., & Tisdall, K. (2021). Children’s Rights in Education: A Multidisciplinary Perspective. Children & Society.
40. Schelenz, L., Stapf, I., &Heesen, J. (2023). Data ethics and children’s rights in the digital age: A human rights-based approach. arXiv.
41. Tanör, B., & Yüzbaşıoğlu, N. (2019). 1982 Anayasasına Göre Türk Anayasa Hukuku. Beta Yayınları.
42. Taşkın, P. (2014). Effects of disciplinary regulations on freedom of thought and expression. Eurasian Journal of Educational Research.
43. TÜİK (2022). Türkiye Çocuk Araştırması. Türkiye İstatistik Kurumu. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Turkiye-%20Cocuk-Arastirmasi-2022-49744
44. Türkiye Cumhuriyeti. (2023). 2023–2028 Türkiye Çocuk Hakları Strateji Belgesi ve Eylem Planı. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. https://www.aile.gov.tr
45. UNICEF (2007). Implementation Handbook for the Convention on the Rights of the Child. United Nations Children's Fund.
46. vanDijk, T. A. (1993). Principles of critical discourse analysis. Discourse&Society, 4(2), 249–283.
47. Veerman, P. E. (2010). Theageing of the UN Convention on theRights of the Child. The International Journal of Children’sRights, 18(4), 585–618.
48. Wodak, R., & Meyer, M. (2015). Methods of critical discourse studies. Sage.
49. Yalçın-Heckmann, L. (2008). Kürt çocuklar ve haklar: Türkiye’de eşit yurttaşlık ve etnisite. New Perspectives on Turkey, 38.
50. Yanow, D. 2000. Conducting Interpretive Policy Analysis.
51. Yardımcı-Geyikçi, Ş. (2021). Sivil Toplumun Politikaya Katılımı: Türkiye’de STK'ların Etki Mekanizmaları. İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
52. Yılmaz Bolat, M., Şahin, H., & Erdal, E. (2024). Teacher perspectives on child rights. Eğitim ve Bilim.
53. Yigitbas, C., & Top, F. U. (2020). The implementation of child rights in healthcare services. Nursing Ethics.
54. Ziyalar, N., & Çalici, C. (2016). Turkey. International Handbook of Juvenile Justice.