Yayın Etiği Beyanı

Diyanet İlmî Dergi, Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından yayınlanan Uluslararası Etik Yayıncılık İlkeleri’ni benimsemiştir. 

1. Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Genel Eylemler:
a) İntihal: Başkalarının özgün fikirlerini, metotlarını, verilerini veya eserlerini bilimsel kurallara uygun biçimde atıf yapmadan kısmen veya tamamen kendi eseri gibi göstermek,
b) Sahtecilik: Bilimsel araştırmalarda gerçekte var olmayan veya tahrif edilmiş verileri kullanmak,
c) Çarpıtma: Araştırma kayıtları veya elde edilen verileri tahrif etmek, araştırmada kullanılmayan cihaz veya materyalleri kullanılmış gibi göstermek, destek alınan kişi ve kuruluşların çıkarları doğrultusunda araştırma sonuçlarını tahrif etmek veya şekillendirmek,
d) Tekrar yayım: Mükerrer yayınlarını akademik atama ve yükselmelerde ayrı yayınlar olarak sunmak,
e) Dilimleme: Bir araştırmanın sonuçlarını, araştırmanın bütünlüğünü bozacak şekilde ve uygun olmayan biçimde parçalara ayırıp birden fazla sayıda yayımlayarak bu yayınları akademik atama ve yükselmelerde ayrı yayınlar olarak sunmak,
f) Haksız yazarlık: Aktif katkısı olmayan kişileri yazarlar arasına dâhil etmek veya olan kişileri dâhil etmemek, yazar sıralamasını gerekçesiz ve uygun olmayan bir biçimde değiştirmek, aktif katkısı olanların isimlerini sonraki baskılarda eserden çıkartmak, aktif katkısı olmadığı halde nüfuzunu kullanarak ismini yazarlar arasına dâhil ettirmek,

2.Diğer etik ihlal türleri şunlardır:
a) Destek alınarak yürütülen araştırmalar sonucu yapılan yayınlarda destek veren kişi, kurum veya kuruluşlar ile bunların katkılarını belirtmemek,
b) Henüz sunulmamış veya savunularak kabul edilmemiş tez veya çalışmaları, sahibinin izni olmadan kaynak olarak kullanmak,
c) İncelemek üzere görevlendirildiği bir eserde yer alan bilgileri eser sahibinin açık izni olmaksızın yayımlanmadan önce başkalarıyla paylaşmak,
ç) Bilimsel araştırma için sağlanan veya ayrılan kaynakları, mekânları, imkânları ve cihazları amaç dışı kullanmak,
d) Dayanaksız, yersiz ve kasıtlı olarak etik ihlal isnadında bulunmak,
e) Bilimsel bir çalışma kapsamında yapılan anket ve tutum araştırmalarında katılımcıların açık rızasını almadan ya da araştırma bir kurumda yapılacaksa ayrıca kurumun iznini almadan elde edilen verileri yayımlamak,
f) Araştırmacılar ve yetkililerce, yapılan bilimsel araştırma ile ilgili olarak muhtemel zararlı uygulamalar konusunda ilgilileri bilgilendirme ve uyarma yükümlüğüne uymamak,
g) Bilimsel çalışmalarda, diğer kişi ve kurumlardan temin edilen veri ve bilgileri, izin verildiği ölçüde ve şekilde kullanmamak, bu bilgilerin gizliliğine riayet etmemek ve korunmasını sağlamamak,
h) Akademik atama ve yükseltmelerde bilimsel araştırma ve yayınlara ilişkin yanlış veya yanıltıcı beyanda bulunmak,

Yazarların Etik Sorumlulukları
Yazarlar doktora öğrencisi ve üstü akademik ünvana sahip olmalıdır. Gönderilen makalenin akademik alanlara katkı sunacak nitelikte olması yazarın sorumluluğundadır. Çalışmaların özgün olması ve araştırmaya dayalı olması gerekmektedir. Benzerlik sonuçları aittir. Makale aynı anda farklı dergilere gönderilmemelidir ve daha önce başka bir dergiye gönderilmiş olmamalıdır.
Makalede ismi yer alacak diğer yazarlar araştırmaya katkı sağlamış olmalıdır. Akademik katkısı bulunmayan kişilerin ilave yazar olarak gösterilmesi veya katkı sırası gözetilmeksizin, unvan, yaş ve cinsiyet gibi bilimdışı ölçütlerle yazar sıralaması yapılması bilim etiğine aykırıdır.
Dergiye makale gönderen yazarların derginin yayım ve yazım ilkelerini okuduğu ve kabul ettiği varsayılır ve yazarlar bu ilkelerde kendinden beklenenleri taahhüt etmiş kabul edilir.
Atıflar ve kaynakça gösterimi eksiksiz olmalıdır. Yazarlar, Yükseköğretim Kurulu’nca da belirtilen Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi’ni dikkate almalıdır.

Hakemlerin Etik Sorumlulukları
Hakemler, dergide yayımlanacak makalenin akademik kalitesinin en temel tespit edicisi olduklarının bilinciyle davranmalı ve akademik kaliteyi arttırma sorumluluğuyla değerlendirme yapmalıdır.
Hakemler, yalnızca uygun bir değerlendirmeyi yapmak için gereken uzmanlığa sahip oldukları, çift kör hakemlik gizliliğine riayet edebilecekleri ve makaleye dair detayları her şekilde gizli tutabilecekleri makalelerin hakemliğini kabul etmelidirler. Makale inceleme süreci sonrasında da incelenen makaleye dair herhangi bir bilgi hiçbir şekilde başkalarıyla paylaşılmamalıdır. Hakemler, yalnızca makalelerin içeriğinin doğruluğunu ve akademik ölçütlere uygunluğunu değerlendirmelidir. Makalede ortaya konan düşüncelerin hakemin düşüncelerinden farklı olması değerlendirmeyi etkilememelidir. Hakem raporları objektif ve ölçülü olmalıdır. Hakaret içeren, küçümseyici ve itham edici ifadelerden kesinlikle kaçınılmalıdır. Hakemler, değerlendirme raporlarında yüzeysel ve muğlak ifadelerden kaçınmalıdır. Sonucu olumsuz olan değerlendirmelerde sonucun dayandığı eksik ve kusurlu hususlar somut bir şekilde gösterilmelidir. Hakemler, kendilerine tanınan süre içerisinde makaleleri değerlendirmelidir. Şayet değerlendirme yapmayacaklarsa, makul bir süre içerisinde dergiye bildirmelidirler.

Editörlerin Etik Sorumlulukları
Editörler, dergi politikasında belirtilen ilgili alanlara katkı sağlayacak makaleleri değerlendirme sürecine kabul etmelidir. Editörler, kabul veya ret edilen makale yazarları ile herhangi bir çıkar çatışması/ilişkisi içinde olmamalıdır. Hakemlerin ve yazarların isimlerinin karşılıklı olarak gizli tutulması editörlerin sorumluluğudur. Yayınlanmak üzere gönderilen makalelerin intihal tarama raporunun tetkik edilmesi ve böylece akademik onursuzluğun önüne geçilmesi için editörler gerekli çabayı göstermelidir. Dergiye gönderilen makalelerin ön inceleme, hakemlik, düzenleme ve yayınlama süreçlerinin vaktinde ve sağlıklı bir şekilde tamamlanması editörlerin görevidir. Editörler dergiye makale kabul ederken akademik kaygı ve ölçütleri öncelemelidir.

Araştırma Etiği İlkeleri
• Araştırma süreçlerinin tasarlanması, yöntemsel çerçevenin oluşturulması, etik değerlendirmelerin yapılması ve uygulamaların yürütülmesi aşamalarında; bilimsel dürüstlük, bütüncül yaklaşım, kalite ve şeffaflık temel alınmalıdır. Araştırmanın tüm aşamaları sistematik biçimde kayıt altına alınmalı ve gerektiğinde denetime açık tutulmalıdır.
• Araştırma ekibi ve çalışmaya katılan bireyler, araştırmanın amacı, kapsamı, yöntemi, veri toplama teknikleri, analiz süreçleri ve elde edilecek bulguların kullanım alanları hakkında açık, anlaşılır ve eksiksiz şekilde bilgilendirilmelidir. Katılımcılara, araştırmaya dahil olmanın getireceği sorumluluklar, olası riskler ve beklenen katkılar net biçimde açıklanmalıdır.
• Katılımcılardan elde edilen tüm verilerin gizliliği korunmalı; kimlik bilgilerinin açığa çıkmasını engelleyecek gerekli teknik ve idari önlemler alınmalıdır. Anonimlik ve mahremiyet ilkeleri gözetilmeli, veri işleme süreçlerinde yürürlükteki veri koruma mevzuatına uygun hareket edilmelidir. Araştırma tasarımı, bireylerin özerkliğini, insan onurunu ve temel haklarını güvence altına alacak şekilde oluşturulmalıdır.
• Araştırmalara katılım tamamen gönüllülük esasına dayanmalı; katılımcılar hiçbir şekilde baskı, yönlendirme veya çıkar beklentisi altında bırakılmamalıdır. Katılımcıların, istedikleri aşamada herhangi bir yaptırım veya olumsuzlukla karşılaşmadan araştırmadan çekilme hakları olduğu açıkça belirtilmelidir.
• Araştırma sürecinde katılımcıların fiziksel, psikolojik, sosyal ya da ekonomik açıdan zarar görmemesi için gerekli tüm tedbirler alınmalıdır. Bu kapsamda önceden risk değerlendirmesi yapılmalı ve olası zararlar en aza indirilecek şekilde araştırma planlanmalıdır. Özellikle çocuklar, kısıtlı bireyler veya karar verme yetisi sınırlı kişiler söz konusu olduğunda, yasal temsilcilerden izin alınmalı ve ilgili etik kurul onayları sağlanmalıdır.
• Araştırmacılar, bilimsel bağımsızlıklarını korumakla yükümlüdür. Çalışmanın tasarımını, veri analizini veya sonuçlarını etkileyebilecek her türlü çıkar çatışması açık ve şeffaf biçimde beyan edilmelidir. Ayrıca, araştırmaya sağlanan finansal destekler, sponsorluklar ve kurumsal ilişkiler açıkça belirtilmelidir.
• Araştırmanın bir kamu kurumu, özel kuruluş veya üniversite bünyesinde yürütülmesi durumunda, ilgili kurumlardan gerekli resmi izinler alınmalı; gerekli görülen hallerde etik kurul onayı temin edilerek süreç bu çerçevede yürütülmelidir. 

Dergi Sahibi ve Yayıncı ile İlişkiler
Editör ile yayıncı arasındaki ilişki, editoryal bağımsızlık ilkesine dayanmaktadır. Taraflar arasında yapılan resmi sözleşme uyarınca editör, değerlendirme ve yayın süreçlerine ilişkin tüm kararlarını herhangi bir dış etki altında kalmaksızın, bağımsız biçimde alır. Yayıncı veya dergi sahibi, editoryal kararlara müdahil olamaz.

Düzeltme, Geri Çekme ve Endişe Bildirimi
Yayımlanan çalışmalarda tespit edilen hataların niteliğine göre farklı uygulamalar söz konusu olabilir. Araştırmanın temel bulgularını ve sonuçlarını etkilemeyen küçük ölçekli hatalarda düzeltme yayımlanabilir. Buna karşılık, çalışmanın bilimsel geçerliliğini ortadan kaldıran ciddi hata veya etik ihlallerin varlığı halinde makalenin geri çekilmesi gündeme gelir.
Şüphe uyandıran ancak kesinleşmemiş durumlarda ise “endişe ifadesi” yayımlanabilir.

Fikri Mülkiyet Haklarının Korunması
Dergimiz, yayımlanan tüm çalışmaların fikri mülkiyet haklarının korunmasını güvence altına alır. Olası ihlal durumlarında hem derginin hem de yazarların haklarının korunması amacıyla gerekli idari ve hukuki süreçler işletilir.

Kişisel Verilerin Korunması
Dergiye iletilen tüm kişisel veriler, ilgili mevzuata ve etik standartlara uygun şekilde işlenir ve korunur. Veri güvenliği ve gizliliği temel öncelikler arasında yer alır.

Etik İhlal Bildirimleri
Dergi kapsamında editörler, hakemler veya yazarlarla ilgili etik ilkelere aykırı bir durumun tespit edilmesi ya da değerlendirme sürecinde, erken görünümde veya yayımlanmış bir makaleye ilişkin etik bir sorunla karşılaşılması halinde, ilmidergi@diyanet.gov.tr adresine e-posta göndererek bildirimde bulunabilir.

Yazar Değişiklikleri
Yazar listesindeki değişiklik talepleri, yalnızca makalenin kabul edilmesinden önce değerlendirmeye alınır. Yazarlar, makaleyi göndermeden önce yazar listesini ve sırasını dikkatlice belirlemeli ve son halini sisteme yüklemelidir.

Çıkar Çatışmaları
Yazarlar, makale gönderimi sırasında kurumsal, mali, kişisel veya akademik nitelikte olabilecek tüm çıkar çatışmalarını açık ve şeffaf biçimde beyan etmekle yükümlüdür.
Hakemler, değerlendirme sürecinde çıkar çatışmasına yol açabilecek herhangi bir durum (kurumsal, mali, kişisel veya akademik) tespit etmeleri halinde durumu editöre bildirmeli ve ilgili makalenin değerlendirme sürecinden çekilmelidir.
Olası çıkar çatışmalarını önlemek amacıyla dergi, hakemler ile yazarların aynı kurumda görev yapmamasına özen gösterir.
Dergi editör kurulu üyeleri tarafından gönderilen makalelerde çıkar çatışmasının önlenmesi amacıyla, ilgili makalenin değerlendirme süreci tamamlanıncaya kadar söz konusu üyelerin dergi editoryal süreçlerine erişimi ve görevleri geçici olarak askıya alınır.
Editörler, kendileri veya birinci derece yakınları tarafından hazırlanan çalışmalarla ilgili editoryal karar süreçlerinde yer almaz; bu tür durumlarda değerlendirme süreci bağımsız editörler tarafından yürütülür.

Yapay Zekâ (AI) Kullanımı
Dergimiz, bilimsel yayın süreçlerinde yapay zekâ (AI) ve otomatik içerik üretim araçlarının kullanımına ilişkin şeffaflık, hesap verebilirlik ve akademik dürüstlük ilkelerini esas alır. Bu kapsamda, dergiye gönderilen çalışmalarda yapay zekâ kullanımına ilişkin aşağıdaki kurallar geçerlidir:
Yapay zekâ araçları yalnızca destekleyici nitelikte kullanılabilir. Bu araçlar, araştırmanın tasarımında, veri üretiminde, analizinde veya yorumlanmasında insan araştırmacının yerini alacak şekilde kullanılamaz.
Yapay zekâ sistemleri yazar olarak gösterilemez. Yazarlık, yalnızca çalışmaya entelektüel katkı sağlayan gerçek kişilere aittir. Çalışmanın tüm içeriğinden doğan etik, bilimsel ve hukuki sorumluluk yazarlara aittir. Yapay zekâ tarafından oluşturulan metinlerde intihal, yanlış bilgi veya yanıltıcı içerik bulunmaması için gerekli kontroller yapılmalıdır.
Yazarlar, çalışmalarında yapay zekâ araçlarından yararlanmışlarsa, bu durumu açık ve şeffaf bir biçimde beyan etmek zorundadır.
Hakemler ve editörler, değerlendirme sürecinde kendilerine iletilen çalışmaların gizliliğini korumakla yükümlüdür. Bu nedenle, inceleme sürecindeki makaleler yapay zekâ araçlarına yüklenemez veya üçüncü taraf sistemlerle paylaşılamaz.

Etik Kurul İzni
Dergimizde, etik kurul izni gerektiren tüm araştırmalar için ilgili kuruldan onay alınmış olması zorunludur. Etik kurul izni bulunmayan çalışmalar değerlendirmeye alınmamaktadır. Bu kapsamda; anket, mülakat, odak grup çalışması, gözlem ve benzeri yöntemlerle veri toplanan tüm nitel ve nicel araştırmalar ile Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında yürütülen retrospektif çalışmalar etik kurul iznine tabidir. İlgili izinlerin alınmış olması ve makale içerisinde açık şekilde beyan edilmesi, değerlendirme sürecine kabul için temel koşuldur.

COPE İlkelerine Uyum
Diyanet İlmî Dergi, yayın süreçlerinde karşılaşılabilecek tüm etik ihlalleri COPE akış şemaları doğrultusunda ele almayı taahhüt eder.
Bu kapsamda:
İntihal: Gönderilen veya yayımlanan çalışmalarda intihal tespit edilmesi durumunda COPE’un ilgili intihal akış şemaları (1–2) uygulanır.
Düzeltme/Geri Çekme/Endişe Bildirimi: Bilimsel hatalar veya etik ihlal şüphesi halinde düzeltme, geri çekme veya endişe bildirimi süreçleri COPE ilkelerine göre yürütülür (1–2–3–4–5–6).
Etik Bildirimler: Tüm etik ihlal bildirimleri COPE şikâyet ve etik değerlendirme süreçleri çerçevesinde incelenir (1–2).
Çıkar Çatışmaları: Olası çıkar çatışmaları, şeffaflığı kılavuz ilke olarak benimseyen COPE ilkeleri uyarınca değerlendirilir (1–2).
Yazar Değişiklikleri: Yazarlık değişiklikleri, yalnızca COPE’nin yazarlık iş akış şemaları uyarınca ve gerekli onaylar alındıktan sonra yapılır (1-2-3-4-5).

Yayın İlkeleri
1. Diyanet İlmî Dergi; dinî, sosyal alanlarda yapılan araştırma ve derleme makalelere yer veren, Diyanet İşleri Başkanlığı’na ait bilimsel ve hakemli bir dergidir. Dergimiz; Mart, Haziran, Eylül ve Aralık dönemlerinde yılda dört sayı olarak yayımlanır.
2. Diyanet İlmî Dergi; Diyanet İşleri Başkanlığı’nın, “Toplumu din konusunda aydınlatma” amacına mutabık, dinî ilimlere katkı sağlayıcı vasıfta, özgün, ilmî standartlara uygun ve daha önce herhangi bir yerde yayımlanmamış ilmî çalışmalara yer verir. Belirtilen bu hususlar dışındaki araştırmaların yayımlanmasına ise Yayın Kurulu karar verir.
3. Diyanet İlmî Dergi’ye gönderilen makaleler, Editör Kurulu tarafından ön incelemeye alınır. Ön inceleme neticesinde “hakem değerlendirmesine gidebilir” kararı verilen makalelere çift taraflı kör hakem sistemi uygulanır.
4. Makaleler en az iki hakem tarafından bilimsel yöntemlerle incelenir. Makalenin yayımlanabilmesi için iki hakemden de “yayımlanabilir” görüşü alınması gerekmektedir. İki hakemden de “yayımlanamaz” mütalaası alan makaleler yayımlanmaz. İki hakemden birinin olumsuz kanaat belirmesi halinde çalışma, üçüncü bir hakeme gönderilir.
5. Hakem süreci tamamlanmış makalelerin hakem düzeltme talepleri doğrultusunda revize edilip edilmediği; dil ve Dini Yayınlar Genel Müdürlüğü yayın ilkelerine uygunluğu İnceleme Komisyonu tarafından kontrol edilir. Makalelerin bilimsel incelemesinin olumlu olması durumunda yayın önceliği ve planlamasına Yayın Kurulu karar verir.
6. Bilimsel araştırma ve yayın etiğine aykırı eylemler, intihal, sahtecilik, çarpıtma, tekrar yayım, dilimleme, haksız yazarlık gibi fiiller suç unsuru sayılmaktadır. Bu tür durumlarda yazıların bilimsel ve yasal sorumluluğu yazarlarına aittir. Dergimiz herhangi bir mesuliyet kabul etmemektedir
7. Derginin yayın dili Türkçe, desteklediği diller ise Arapça ve İngilizcedir. Yabancı dillerdeki çalışmaların değerlendirme süreçlerine alınmasına ve süreci olumlu tamamlananların yayımlanması Yayın Kurulu kararıyla mümkün olur.
8. Dergimize makale gönderen yazarlar, doktora öğrencisi ve üstü akademik unvana sahip olmalıdırlar. Makalede ismi yazılacak olan diğer yazarların araştırmaya katkı sağladığından emin olunmalıdır. Akademik katkısı olmayan kişilerin ilave yazar olarak gösterilmesi veya katkı sırası gözetilmeksizin, unvan, yaş ve cinsiyet gibi bilim dışı ölçütlerle yazar sıralaması yapılması bilim etiğine aykırıdır.
9. Dergiye gönderilen yazıların daha önce başka bir yayın organında yayımlanmamış olması veya yayımı için değerlendirme aşamasında bulunmaması gerekir.
10. Dergimizde yayımlanmak üzere gönderilen makalelerin benzerlik raporlarının PDF formatında DergiPark sistemiyle dergimize iletilmesi gerekmektedir. iThenticate ve Turnitin ile yapılan benzerlik taramalarında “Exclude Small Sources(optional)/ Word count” tercihi “9 kelime” ve “alıntı ve kaynakça çıkart” şeklinde ayarlanmalıdır. İntihal raporlarında kabul edilebilir benzerlik oranı %15’tir.
11. Makalelerin yayınlanmamış tebliğ metni ile yüksek lisans veya doktora tezinden üretilmeleri durumunda çalışmanın ilk sayfasında bu husus belirtilmelidir.
12. Gönderilecek makalelerde yazı türlerine (derleme/araştırma/yorum) vb. ilk sayfada yer verilmelidir.
13. Makaleler, https://dergipark.org.tr/tr/pub/did DergiPark makale takip sistemine gönderilir. Makale yazarının adı, unvanı, kurum bilgisi (ROR ID) yanında telefon numarası, mail adresi ve ORCID numarasına da ilk sayfada yer verilmelidir.
14. Bilimsel bir çalışma kapsamında yapılan anket ve tutum araştırmalarında katılımcıların açık rızası ya da araştırma bir kurumda yapılacaksa ayrıca kurumun izni alınmalı ve bu izinler ilk sayfada yer verilmelidir.
15. Diyanet İlmî Dergi’de makale yazarlarının yılda sadece bir makalesi yayımlanabilir.
16. Birden çok yazarlı makalelerde yazarlar katkı oranı ve çıkar çatışması beyanında bulunmalıdırlar. 

Dergimize ait ek yayın politikalarına aşağıdaki bağlantılar üzerinden ulaşabilirsiniz:
• Açık Erişim Politikası: Detaylı bilgi için tıklayınız. 
• Arşiv Politikası: Detaylı bilgi için tıklayınız. 
• Telif Hakkı Politikası: Detaylı bilgi için tıklayınız. 
• Makale Değerlendirme Süreci: Detaylı bilgi için tıklayınız. 
• Ücret Politikası: Detaylı bilgi için tıklayınız.