Araştırma Makalesi
PDF Mendeley EndNote BibTex Kaynak Göster

Nevâdirü’t Tevâriḫ Adlı Eserde Geçen Kahramanlık Temalı Atasözlerindeki Metaforların İncelenmesi

Yıl 2022, Cilt 16, Sayı 30, 39 - 52, 31.05.2022
https://doi.org/10.54316/dilarastirmalari.1079666

Öz

Bu çalışmada, 16. yüzyılda Mısır sahasında ‘Abdussamed Diyarbekrī tarafından yazılan “Nevâdirü’t-Tevâriḫ’’ adlı eserde (1-226 varak arası) geçen atasözlerinin kahramanlık temalı metaforlar açısından incelenmesini amaçlanmıştır. Eserin 1. ve 226. varakları arasında geçen 240 atasözü tespit edilip bunların içinde kahramanlık temalı metafor içeren 23 atasözü belirlenmiştir. Bununla birlikte, zengin bir söz varlığına sahip olan Nevâdirü’t-Tevârih adlı eserde geçen atasözlerinde metafor kullanımının oldukça yaygın olduğu ortaya konulmuştur.

Kaynakça

  • Akın, C. (2015). Dede Korkut’ta Yer Alan Atasözlerinde Metaforların İşleyişi. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, 15(2), 105-109.
  • Aksan, D. (2000). Türkçenin Sözvarlığı. Ankara: Engin Yayınevi.
  • Aksoy, Ö. A. (1997). Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü. İstanbul: İnkılâp Kitabevi.
  • Clauson, S.G (1972). An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth-Century Turkish. Oxford: At The Clarendon Press
  • Çakır, M. Y. (2020). Yeni Uygur Atasözlerinin Yönelim Metaforları Açısından İncelenmesi, Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, 2020(15), 126-140.
  • Çiçekler, A. N., & Aydin, T. (2019). Kavramsal metafor kuramı ve belagat: karşılaştırmalı bir inceleme. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (16), 14-26.
  • Debreli, Z. G. (2020). Dîvânu Lugâti’t-Türk ve Kutadgu Bilig’de Hidrografik Terimler ve Metaforik Kullanımları. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İnsan Bilimleri Dergisi (İBD), 1(2), 139-167.
  • Düşmez, Ö. A. ve Özyetgin, A. M. (2021). 16. yüzyıla ait Nevādirü’t-Tevārįħ’te geçen deyimler üzerine. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 10(1), 64-83.
  • Erdem, S. (2010). Atasözlerinde metaforların işleyişi. Millî Folklor, 22(88), 33-37.
  • Gül, Y. E., & Alimbekov, A. (2020). Anadolu ve Kırgız Türklerinin Atasözlerindeki “Çalışkanlık” Değerinin Ortak Özellikleri. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (Teke) Dergisi, 9(2), 692-705.
  • İçel, H. (2014). Niğde atasözlerinde metafor ve kullanımı. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 1(36), 75-83.
  • Kaçalin, M. S. (1999). Mária Ivanıcs: A Krími Kánság a tizenöt éves háborúban : Akadémiai Kiadó, Budapest, 1994. Körösi Csoma Kiskönyvtár 22. 235 sf. [=İVANİÇ, Mâria : On beş yıllık savaşta Kırım Hanlığı: Akademi Yayını, Budapest, 1994. Kööröşlü Çoma Cep Kitaplığı 22. 235 sf.] [Kitap Tanıtımı]. Belleten, LXIII, 935-946.
  • Kekli̇k, S. (2015). Atasözlerinin öğretimine ilişkin bir öneri: atasözlerinin anlamlarına göre derecelendirilmesi. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 7(12), 32-48.
  • Koptak, P. (2014). Proverbs: From Biblical Text to Contemporary Life. The NIV Application Commentary. Grand Rapids, MI: Zondervan
  • Kovecses, Z. (2010). Metaphor: A practical introduction. Oxford University Press.
  • Lakoff, G. (1993). The contemporary theory of metaphor. In A. Ortony (Ed.), Metaphor and thought (2nd ed.). Cambridge: Cambridge Univ. Press
  • Lakoff, G., & Johnson, M. (2003). Metaphors we live by. University of Chicago press
  • Lakoff, G., & Turner, M. (1989). More than cool reason: A field guide to poetic metaphor. University of Chicago press.
  • Lellouch, B. (2005, Ağustos). Abdussamed Diyarbekri. Historians of the Ottoman Empire. https://ottomanhistorians.uchicago.edu/tr/historian/abdussamed-diyarbekri.
  • Lellouch, B. (1999). L’Égypte d’un chroniqueur turc du milieu du XVI. siècle: La culture historique d’Abdussamad Diyârbekrî et le tournant de la conquête ottomane. (Doktora Tezi), École Des Hautes Études En Sciences Sociales (EHESS), Paris.
  • Mieder, W. (2004). Proverbs: A handbook. Greenwood Publishing Group
  • Norrick, N. R. (2014). Subject Area, Terminology, Proverb Definitions, Proverb Features. In Introduction to Paremiology (pp. 7-27). De Gruyter Open Poland.
  • Speake, J. (Ed.). (2015). Oxford dictionary of proverbs. Oxford, United Kingdom: Oxford University Press.
  • Tokay, Y. (2018). Kitâbu Gülistân Bi't‐Türkî'de Hayvan Adlarının Metaforik Kullanımları. Bartın Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 3(1), 31-52.
  • Toparlı R, Vural H ve Karaatlı R. (2007). Kıpçak Türkçesi Sözlüğü. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları
  • Türk Dil Kurumu. (1988). Türkçe Sözlük. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  • Uçan Eke, N. (2016). Mihrî Hatun’un Gazellerinde “Güzellik” Kavramı ile İlgili Metaforlar. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD), (25), 217-228.
  • Yaylagul, Ö. (2010). Divânu Lugâti't-Türk'te yer alan atasözlerindeki metaforlar. Millî Folklor, 22(85), 112-121.
  • Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
  • Yıldızlı, M. E. (2020). Atebetü’l-Hakâyık’ta Ontolojik Metaforlar. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 1(50), 97-118.

EXAMINING HEROISM-THEMED METAPHORS IN PROVERBS OF NEVÂDIRÜ’T-TEVÂRIḪ

Yıl 2022, Cilt 16, Sayı 30, 39 - 52, 31.05.2022
https://doi.org/10.54316/dilarastirmalari.1079666

Öz

The present study aimed to examine heroism-themed metaphors in the proverbs of the "Nevâdirü't-Tevâriḫ" (between 1-226 pages) written by 'Abdussamed Diyarbekrī in Egypt region in the 16th century. In the research, 240 proverbs between the 1st and 226th pages of the work were analyzed. As a result of the research, a total of 23 proverbs containing heroism-themed metaphors were determined. In addition, the use of metaphors was quite common in the proverbs of the Nevâdirü't-Tevârih which has a rich vocabulary.

Kaynakça

  • Akın, C. (2015). Dede Korkut’ta Yer Alan Atasözlerinde Metaforların İşleyişi. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, 15(2), 105-109.
  • Aksan, D. (2000). Türkçenin Sözvarlığı. Ankara: Engin Yayınevi.
  • Aksoy, Ö. A. (1997). Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü. İstanbul: İnkılâp Kitabevi.
  • Clauson, S.G (1972). An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth-Century Turkish. Oxford: At The Clarendon Press
  • Çakır, M. Y. (2020). Yeni Uygur Atasözlerinin Yönelim Metaforları Açısından İncelenmesi, Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, 2020(15), 126-140.
  • Çiçekler, A. N., & Aydin, T. (2019). Kavramsal metafor kuramı ve belagat: karşılaştırmalı bir inceleme. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (16), 14-26.
  • Debreli, Z. G. (2020). Dîvânu Lugâti’t-Türk ve Kutadgu Bilig’de Hidrografik Terimler ve Metaforik Kullanımları. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İnsan Bilimleri Dergisi (İBD), 1(2), 139-167.
  • Düşmez, Ö. A. ve Özyetgin, A. M. (2021). 16. yüzyıla ait Nevādirü’t-Tevārįħ’te geçen deyimler üzerine. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 10(1), 64-83.
  • Erdem, S. (2010). Atasözlerinde metaforların işleyişi. Millî Folklor, 22(88), 33-37.
  • Gül, Y. E., & Alimbekov, A. (2020). Anadolu ve Kırgız Türklerinin Atasözlerindeki “Çalışkanlık” Değerinin Ortak Özellikleri. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (Teke) Dergisi, 9(2), 692-705.
  • İçel, H. (2014). Niğde atasözlerinde metafor ve kullanımı. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 1(36), 75-83.
  • Kaçalin, M. S. (1999). Mária Ivanıcs: A Krími Kánság a tizenöt éves háborúban : Akadémiai Kiadó, Budapest, 1994. Körösi Csoma Kiskönyvtár 22. 235 sf. [=İVANİÇ, Mâria : On beş yıllık savaşta Kırım Hanlığı: Akademi Yayını, Budapest, 1994. Kööröşlü Çoma Cep Kitaplığı 22. 235 sf.] [Kitap Tanıtımı]. Belleten, LXIII, 935-946.
  • Kekli̇k, S. (2015). Atasözlerinin öğretimine ilişkin bir öneri: atasözlerinin anlamlarına göre derecelendirilmesi. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 7(12), 32-48.
  • Koptak, P. (2014). Proverbs: From Biblical Text to Contemporary Life. The NIV Application Commentary. Grand Rapids, MI: Zondervan
  • Kovecses, Z. (2010). Metaphor: A practical introduction. Oxford University Press.
  • Lakoff, G. (1993). The contemporary theory of metaphor. In A. Ortony (Ed.), Metaphor and thought (2nd ed.). Cambridge: Cambridge Univ. Press
  • Lakoff, G., & Johnson, M. (2003). Metaphors we live by. University of Chicago press
  • Lakoff, G., & Turner, M. (1989). More than cool reason: A field guide to poetic metaphor. University of Chicago press.
  • Lellouch, B. (2005, Ağustos). Abdussamed Diyarbekri. Historians of the Ottoman Empire. https://ottomanhistorians.uchicago.edu/tr/historian/abdussamed-diyarbekri.
  • Lellouch, B. (1999). L’Égypte d’un chroniqueur turc du milieu du XVI. siècle: La culture historique d’Abdussamad Diyârbekrî et le tournant de la conquête ottomane. (Doktora Tezi), École Des Hautes Études En Sciences Sociales (EHESS), Paris.
  • Mieder, W. (2004). Proverbs: A handbook. Greenwood Publishing Group
  • Norrick, N. R. (2014). Subject Area, Terminology, Proverb Definitions, Proverb Features. In Introduction to Paremiology (pp. 7-27). De Gruyter Open Poland.
  • Speake, J. (Ed.). (2015). Oxford dictionary of proverbs. Oxford, United Kingdom: Oxford University Press.
  • Tokay, Y. (2018). Kitâbu Gülistân Bi't‐Türkî'de Hayvan Adlarının Metaforik Kullanımları. Bartın Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 3(1), 31-52.
  • Toparlı R, Vural H ve Karaatlı R. (2007). Kıpçak Türkçesi Sözlüğü. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları
  • Türk Dil Kurumu. (1988). Türkçe Sözlük. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  • Uçan Eke, N. (2016). Mihrî Hatun’un Gazellerinde “Güzellik” Kavramı ile İlgili Metaforlar. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD), (25), 217-228.
  • Yaylagul, Ö. (2010). Divânu Lugâti't-Türk'te yer alan atasözlerindeki metaforlar. Millî Folklor, 22(85), 112-121.
  • Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
  • Yıldızlı, M. E. (2020). Atebetü’l-Hakâyık’ta Ontolojik Metaforlar. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 1(50), 97-118.

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Konular Dil Bilim
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Ayşe Melek ÖZYETGİN
Yıldız Teknik Üniversitesi
0000-0002-0547-1069
Türkiye


Berna GÖKPINAR (Sorumlu Yazar)
0000-0002-8122-326X
Türkiye

Yayımlanma Tarihi 31 Mayıs 2022
Yayınlandığı Sayı Yıl 2022, Cilt 16, Sayı 30

Kaynak Göster

Bibtex @araştırma makalesi { dilarastirmalari1079666, journal = {Dil Araştırmaları}, issn = {1307-7821}, eissn = {2757-8003}, address = {}, publisher = {Avrasya Yazarlar Birliği}, year = {2022}, volume = {16}, number = {30}, pages = {39 - 52}, doi = {10.54316/dilarastirmalari.1079666}, title = {Nevâdirü’t Tevâriḫ Adlı Eserde Geçen Kahramanlık Temalı Atasözlerindeki Metaforların İncelenmesi}, key = {cite}, author = {Özyetgin, Ayşe Melek and Gökpınar, Berna} }
APA Özyetgin, A. M. & Gökpınar, B. (2022). Nevâdirü’t Tevâriḫ Adlı Eserde Geçen Kahramanlık Temalı Atasözlerindeki Metaforların İncelenmesi . Dil Araştırmaları , 16 (30) , 39-52 . DOI: 10.54316/dilarastirmalari.1079666
MLA Özyetgin, A. M. , Gökpınar, B. "Nevâdirü’t Tevâriḫ Adlı Eserde Geçen Kahramanlık Temalı Atasözlerindeki Metaforların İncelenmesi" . Dil Araştırmaları 16 (2022 ): 39-52 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/dilarastirmalari/issue/70113/1079666>
Chicago Özyetgin, A. M. , Gökpınar, B. "Nevâdirü’t Tevâriḫ Adlı Eserde Geçen Kahramanlık Temalı Atasözlerindeki Metaforların İncelenmesi". Dil Araştırmaları 16 (2022 ): 39-52
RIS TY - JOUR T1 - Nevâdirü’t Tevâriḫ Adlı Eserde Geçen Kahramanlık Temalı Atasözlerindeki Metaforların İncelenmesi AU - Ayşe Melek Özyetgin , Berna Gökpınar Y1 - 2022 PY - 2022 N1 - doi: 10.54316/dilarastirmalari.1079666 DO - 10.54316/dilarastirmalari.1079666 T2 - Dil Araştırmaları JF - Journal JO - JOR SP - 39 EP - 52 VL - 16 IS - 30 SN - 1307-7821-2757-8003 M3 - doi: 10.54316/dilarastirmalari.1079666 UR - https://doi.org/10.54316/dilarastirmalari.1079666 Y2 - 2022 ER -
EndNote %0 Dil Araştırmaları Nevâdirü’t Tevâriḫ Adlı Eserde Geçen Kahramanlık Temalı Atasözlerindeki Metaforların İncelenmesi %A Ayşe Melek Özyetgin , Berna Gökpınar %T Nevâdirü’t Tevâriḫ Adlı Eserde Geçen Kahramanlık Temalı Atasözlerindeki Metaforların İncelenmesi %D 2022 %J Dil Araştırmaları %P 1307-7821-2757-8003 %V 16 %N 30 %R doi: 10.54316/dilarastirmalari.1079666 %U 10.54316/dilarastirmalari.1079666
ISNAD Özyetgin, Ayşe Melek , Gökpınar, Berna . "Nevâdirü’t Tevâriḫ Adlı Eserde Geçen Kahramanlık Temalı Atasözlerindeki Metaforların İncelenmesi". Dil Araştırmaları 16 / 30 (Mayıs 2022): 39-52 . https://doi.org/10.54316/dilarastirmalari.1079666
AMA Özyetgin A. M. , Gökpınar B. Nevâdirü’t Tevâriḫ Adlı Eserde Geçen Kahramanlık Temalı Atasözlerindeki Metaforların İncelenmesi. Dil Araştırmaları. 2022; 16(30): 39-52.
Vancouver Özyetgin A. M. , Gökpınar B. Nevâdirü’t Tevâriḫ Adlı Eserde Geçen Kahramanlık Temalı Atasözlerindeki Metaforların İncelenmesi. Dil Araştırmaları. 2022; 16(30): 39-52.
IEEE A. M. Özyetgin ve B. Gökpınar , "Nevâdirü’t Tevâriḫ Adlı Eserde Geçen Kahramanlık Temalı Atasözlerindeki Metaforların İncelenmesi", Dil Araştırmaları, c. 16, sayı. 30, ss. 39-52, May. 2022, doi:10.54316/dilarastirmalari.1079666