Araştırma Makalesi

Kırık Sacayağını Onarmak: Edebî Eleştiride Yazar, Metin ve Okur

Sayı: 22 20 Ekim 2020
PDF İndir
EN TR

Kırık Sacayağını Onarmak: Edebî Eleştiride Yazar, Metin ve Okur

Öz

Edebiyat incelemelerinde yazar, metin ve okur arasındaki ilişkiler sorgulanırken bu üç ögeyi birbirinden ayırmak, birini ötekine göre daha üstün tutmak sık karşılaşılan yaklaşımlardan biridir. Romantikler yazarı yüceltirken modernistler yazarı bir kenara koyup metni yüceltmişlerdir. Postmodern kuramlarda ise okurun öne çıkarıldığını, okur olmaksızın metnin bir anlam ifade etmeyeceğini savunan görüşlerin ağırlık kazandığı görülür. Metni bir kenara koyup yazarın hayatına odaklanmak ne kadar hatalıysa, metindeki biyografik ögeleri görmezden gelmek de aynı şekilde hatalı olabilir. Okura sınırsız yorum olanakları bahşedip metnin sınırlı ama anlamlı yorum olanaklarını görmezden gelmek de yetersiz bir yoruma neden olabilir. Aynı şekilde okurun yaratıcı hayal gücünü bastırıp metnin anlam olanaklarını daraltmak da kusurlu bir yaklaşım olabilir. Bu makale, yazar, metin ve okur arasındaki ilişkinin edebiyat olayının sacayakları olduğunu öne sürmektedir. Bir edebiyat eseri ancak bu üç ögenin bir arada var olmasıyla gerçeklik kazanabilir. Bu yüzden edebiyat incelemelerinde bu ögelerden birini öne çıkarıp diğerini önemsiz görmek, edebiyat olayının dinamiklerini çökertebilir. Bir metinde biyografik özellikler, bir başka metinde dil ve üslup özellikleri, bir başka metinde ise okurun yaratıcı çıkarımları ağırlık kazanabilir ama bütün bunlar yazar, metin ve okur arasındaki dinamik ilişkinin parçaları olarak değerlendirilmelidir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Ahmet Haşim. “Şiir Hakkında Bazı Mülâhazalar”. Ahmet Haşim: Bütün Eserleri. Haz. İnci Enginün ve Zeynep Kerman, İstanbul: Dergâh Yayınları, 2013.
  2. Barry, Peter. Beginning Theory: An Introduction to Literary and Cultural Theory. Manchester ve New York: Manchester University Press, 2009.
  3. Barthes, Roland. “The Death of The Author”. Image, Music and Text. Londra: Fontana Press, 1977.
  4. Belge, Murat. Şairaneden Şiirsele: Türkiye’de Modern Şiir. İstanbul: İletişim Yayınları, 2018.
  5. Berk, İlhan. “Ölü Bir Ozanın Sevgili Karısını Görmeye Gitmek”. Toplu Şiirler. Haz. Mehmet Taner, Fahri Güllüoğlu. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2008.
  6. Berk, İlhan. “Ölü Bir Ozanın Sevgili Karısını Görmeye Gitmek”. Yazarın Kuramı. Der. İshak Reyna, İstanbul: İletişim Yayınları, 2012.
  7. Beum, Robert ve Karl Shapiro. The Prosody Handbook: A Guide to Poetic Form. Mineola, New York: Dover Publications, INC., 2006.
  8. Boym, Svetlana. Tırnak İçinde Ölüm: Modern Şairle İlgili Kültürel Mitler. Çev. Emine Ayhan, İstanbul: Metis Yayınları, 2010.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

20 Ekim 2020

Gönderilme Tarihi

7 Temmuz 2020

Kabul Tarihi

11 Ağustos 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Sayı: 22

Kaynak Göster

APA
Akgül, A. (2020). Kırık Sacayağını Onarmak: Edebî Eleştiride Yazar, Metin ve Okur. Dil ve Edebiyat Araştırmaları, 22, 53-94. https://doi.org/10.30767/diledeara.810233

Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi Creative Commons Atıf-GayrıTicari-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY-NC-ND 4.0) ile lisanslanmıştır.