İbn Hazm’a Göre Nasslarda Lafza Bağlı Kalma Zorunluluğu ve Gerekçeleri
Öz
Dînî
hükümler yaşanmak için vahyedilmiştir ve bu sebeple inananlar için
bağlayıcıdır. Toplumsal değişim de inkâr edilemez bir realitedir. Kur’ân ve
Sünnet nasslarının sınırlı, hadiselerin sınırsız olması ise, Kur’ân ve Sünnet
nasslarında lafzî olarak her konunun hükmünün bulunmadığı anlamına gelir. Bu
hakikat, Kur'ân ve Sünnet naslarıyla birlikte ittifakla kabul edilen icmâ ve
kıyas gibi kaynaklara müracaat etmeyi de gerekli kılar. İslâm Hukukçularının
hemen tamamı bu hususta ortak görüş bildirmesine rağmen, Zâhirî âlim İbn Hazm
kıyasa şiddetle karşı çıkar ve müminlerin ihtiyaç duydukları ve duyacakları her
hükmün nasslarda zikredildiğini iddia eder. Ona göre, nasslar her şeyin hükmünü
açıklamıştır, çünkü din tamamlanmıştır. Kur’ân ve Sünnet nassları lafzen açık
ve anlaşılır bir mahiyet arz ederler. Nassların beyan ettiği anlamın
dolayısıyla hükmün belirlenememesi, lafzın kendisinden değil, muhatabın
eksikliğinden kaynaklanır. Bu nedenle, nassların lafızlarına kesinlikle bağlı
kalmak gerekir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- el-Bâcî, Ebu’l-Velîd Süleyman b. Halef el-Endelûsî (v.474/1086), İhkâmu’l-Fusûl fî Ahkâmi’l-Usûl, Thk. Abdullah Muhammed el-Cebbârî, Müessesetu’r-Risâle, Beyrut 1410/1089.
- el- Bağdâdî , Ebû Bekr, Ahmed b. Hatîb (v.463/1070), Târîhu Bağdâd, Dâru’l-Fikr (b.y.)(t.y.)
- el-Cevheri, Ebû Nasr İsmâil b. Hammâd (v.400/1009), es-Sıhah Tâcu’l-Lüğa ve Sıhahi’l-Arabiyye, Thk. Ahmed Abdulgafur Attâr,Dâru’l- Kütübi’l-Arabiyye Mısır (t.y.).
- ed-Dabbî, Ahmed b. Yahya (v.599/1202), Buğyetü’l- Mültebis fî Târîhi Ricâl-i Ehli’l-Endülüs,Dârü’l-Kütübi’l-Arabî (b.y.)1388/1968.
- Ebû Dâvud, Süleyman b. Eş’as es-Sicistânî (v. 275/888), es-Sünen, Dâru’l-Cinân, Beyrut 1409/1988.
- Ebû Zehra, Muhammed (v.1394/1974), Usûlü’l-Fıkh, Dâru Fikri’l-Arabî (y.y.)(t.y.).
- Gül, Şirin, “İbn Hazm’ın Kıyası Reddi”, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, (Danışman Doç. Dr. Osman Taştan), Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara 2001.
- Hallâf, Abdulvehhâb, İlmu Usûli’l-Fıkh, Matbaatu Mısır 1366/1947.
- el-Humeydî, Ebû Abdillah Muhammed b. Fetûh (v.488/1095), Cezvetü’l- Muktebis fî Zikri Vülâti’l- Endülüs, Mektebetü Neşri’s-Sekâfi’l-İslâmiyye, Kahire 1373/1953.
- İbn Hallikân, Ebu’-l Abbas Şemsuddîn b.Ebî Bekr (v.681/1282), Vefeyâtu’l-A’yân ve Enbâu Ebnâi’z-Zaman, Dâru Sadr, Beyrut 1399/1978.