Almancanın Ortaöğretim Seviyesinde Seçmeli İkinci Yabancı Dil Konumuna Düşürülmesinin Öğrenci Motivasyonuna Etkisi

Yıl 2025, Cilt: 13 Sayı: 2, 688 - 710, 15.12.2025

Fatma Karaman

https://doi.org/10.37583/diyalog.1827993

Öz

Millî Eğitim Bakanlığının 2023 Ağustos Tebliğler dergisinde zorunlu ikinci yabancı dil Almanca dersinin 2023-2024 eğitim öğretim yılından itibaren 9. sınıftan başlamak suretiyle zorunlu dersler arasından çıkarılacağı belirtilmiştir. Bu kararla ortaöğretimde zorunlu ikinci yabancı dil Almanca dersi seçmeli hale getirilip Almanca dersine olumsuz girişimde bulunulmuştur. Bu durum öğrencilerin Almanca dersine karşı algı ve tutumlarını birçok yönden etkileyeceği düşünülmektedir. Bunlardan biri de öğrencilerin Almanca dersine karşı motivasyonlarıdır. Bu bağlamda çalışmanın amacı, ortaöğretim kademesinde zorunlu ikinci yabancı dil olan Almanca derslerinin Millî Eğitim Bakanlığı’nın almış olduğu karar doğrultusunda seçmeli ikinci yabancı dil konumuna düşürülmesinin Almanca dersine ilişkin öğrenci motivasyonunu ne yönde etkilediğinin ortaöğretim öğrencilerinin görüşleri doğrultusunda araştırmaktır. Bu amaca ulaşmak için çalışmada nitel araştırma desenlerinden olgubilim yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın örneklemi amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme yöntemiyle belirlenmiştir. Çalışmanın araştırma grubunu ortaöğretim 9., 11. ve 12. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Çalışmanın verileri yarı yapılandırılmış görüşme tekniğiyle elde edilmiştir. Görüşme tekniğiyle elde edilen veriler betimsel analiz yöntemiyle analiz edilmiştir. Katılımcıların büyük bir bölümü Almanca dersinin zorunlu dersler arasında olması gerektiğine yönelik görüş bildirmişlerdir. Genel olarak Millî Eğitim Bakanlığı’nın Almanca dersine yönelik aldığı kararın ikinci yabancı dil öğretim sürecini olumsuz etkilediği, Almanca dersinin seçmeli olmasının katılımcıların ikinci yabancı dil öğrenmeye yönelik inançlarını olumsuz etkilediği ve öğrencilerin motivasyonlarını düşürdüğü sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Almanca dersi , Ortaöğretim , Seçmeli İkinci Yabancı Dil , Zorunlu İkinci Yabancı Dil , Yabancı Dil Politikaları

The Effect of Relegation of German to the Position of an Elective Second Foreign Language at Secondary Education Level on Student Motivation

Öz

In the August 2023 Communiqués of the Ministry of National Education, it was stated that the compulsory second foreign language course in German will be removed from the compulsory courses starting from the 9th grade as of the 2023-2024 academic year. With this decision, the compulsory second foreign language German course was made optional and a negative attempt was made towards the German course. This situation will affect students’ perceptions and attitudes towards the German course in many ways. One of these is the students’ motivation towards the German course. In this context, the study aims to investigate how the reduction of German, which is a compulsory second foreign language course at secondary education level, to the status of an elective second foreign language course in accordance with the decision taken by the Ministry of National Education, affects students’ motivation regarding German course, in line with the opinions of secondary school students. To achieve this aim, the phenomenological method, which is one of the qualitative research designs, was employed. The study sample was determined by the criterion sampling method, which is one of the purposive sampling methods. The study’s research group consists of 9th, 11th and 12th grade secondary school students . The data of this study was obtained by semi-structured interview technique. The data obtained through the interview technique was analysed using the descriptive analysis method. The majority of participants expressed their opinion that German language courses should be among the compulsory courses. In general, it was concluded that the decision taken by the Ministry of National Education regarding the German course negatively affected the second foreign language teaching process, that the German course being elective negatively affected the participants’ beliefs about learning a second foreign language and reduced the students’ motivation.

Anahtar Kelimeler

German course , Secondary Education , Elective Second Foreign Language , Compulsory Second Foreign Language , Foreign language policies

Kaynakça

• Akgüneş, Serap Gül / Sabuncuoğlu, Osman (2020): Anadolu Lisesi Öğrencilerinin 2.Yabancı Dil Olarak Almanca Öğrenmelerinde Motivasyon Düzeylerini Etkileyen Faktörler. İstanbul Aydın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 6 (2), 193-209.
• Akıllılar, Tevhide (2013): İkinci Yabancı Dil Olarak Almanca Öğreniminde Üstbilişsel Farkındalık. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 6, 275-285.
• Aksöz, Münise / Balcı, Tahir (2018): Deutsch als Zweite Fremdsprache an Anadolugymnasien. Kompetenzerwartungen und Kompetenzniveaus. In: Schriften zur Sprache und Literatur II, London: Ijopec Publication, 104-111.
• Arak, Hüseyin (2016): İngilizceden Sonra İkinci Yabancı Dil Olarak Almanca. The Journal of Academic Social Science Studies. 48, 15-25.
• Apeltauer, Ernst (1997): Grundlagen des Erst-und Fremdsprachenerwerbs. Eine Einführung, Fernstudieneinheit 15. Kassel: Langenscheidt Verlag.
• Balcı, Tahir (2022): Almanca Öğretmenliği Lisans Programlarına İlişkin Düşünceler. In Balcı vd. (Hrsg) Schriften zur Sprache und Literatur VI. İstanbul: Çizgi Kitabevi Yayınları, 5-13.
• Balcı, Umut (2016): Anadolu Liselerinde İkinci Yabancı Dil Olarak Almanca Eğitimi: Batman İli Örneği. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi. 29, 346-355.
• Bozavlı, Ebubekir (2013): Erken Yaşta Yabancı Dil Öğretiminin Tarihsel Süreci ve Amaçları. Kastamonu Eğitim Dergisi. 21(4), 1561-1574.
• Bozlar Balcı, İpek / Serindağ Ergün / Balcı Umut (2017): Yapılandırmacı Öğrenme Kuramına Göre Almanca Derslerinde Materyal Hazırlanması. Batman Üniversitesi Yaşam Bilimleri Dergisi. 7 (1), 123-135.
• Çetin, Servet / Tuğlu, Yıldırım (2022): Twitter im Fremdsprachenunterricht–Motivierung der Lernenden durch Microblogging-Aufgaben. In H. Köksal vd. (Hrsg) Digitalisierung im Kontext von Sprache und Literatur in der Türkei: Potenziale, Herausforderungen und Prognosen, Berlin: Logos Verlag, 9-31.
• Creswell, John W. (2021): Nitel Araştırma Yöntemleri. (Çev. Ed. Selçuk Beşir Demir, Mesut Bütün), 6. Baskı, Ankara: Siyasal Kitabevi.
• Çelikkaya, Şerife (2013): Ortaöğretim Öğrencilerinin İkinci Yabancı Dil Almanca Dersine Yönelik Tutumları. Middle Eastern & African Journal of Educational Research. 5, 96-110.
• Gardner, R.C. (2001). Language learning motivation: The student, the teacher, and the researcher. Texas Papers in Foreign Language Education. 6(1), 1-18.
• Güler, Ahmet / Halıcıoğlu, Serkan / Taşğın, Serkan (2015): Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
• Gür, Sertan (2018): Langfristige Bewertung der schriftlichen Fertigkeit im DaF-Unterricht. Diyalog Interkulturelle Zeitschrift Für Germanistik. 6 (2), 192-200.
• Haznedar, Belma (2010): Türkiye’de Yabancı Dil Eğitimi: Reformlar, Yönelimler ve Öğretmenlerimiz. International Conference on New Trends in Education and Their Implications, 11-13 November Antalya, 747-755.
• Huneke, H. W. (2010): Taschenbuch des Deutschunterrichts. Band 1, Hohengehren: Schneider Verlag.
• Jantzen, C. / Merklinger D. (2012): Lesen und Schreiben, Lernerperspektiven und Könnenerfahrungen, Freiburg: Fillibach Verlag.
• Karaman, Fatma (2017): Temel Eğitimde İkinci Yabancı Dil Olarak Almanca Öğretimi. Batman Üniversitesi Yaşam Bilimleri Dergisi. 7, 2/1, 104-110.
• Küzeci, Deniz (2015): Yabancı Dil Seçimi ve Yabancı Dil Politikaları. Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi. 30, 13-26.
• Milli Eğitim Bakanlığı (2017): Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği, erişim: https://ogm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2018_02/21094122_yYnetmelik.docx. erişim tarihi: 02.09.2024.
• Milli Eğitim Bakanlığı (2023): Tebliğler Dergisi, cilt: 86, sayı: 2789-EK 2, 1318-1436.
• Neuland, Eva / Peschel, Corinna (2013): Einführung in die Sprachdidaktik, Stuttgart: Metzler Verlag.
• Ömür, Faik / Tanrıkulu, Lokman (2024): Almanca Öğretmenliği Öğrencileri Gözünden Almanca Dersinin Türk Eğitim Sistemindeki Yeri ve Güncel Düzenlemelere İlişkin Görüşleri. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi. (Ö15), 717-732.
• Özbaşı, Durmuş (2019): Örneklem Belirleme. In Yılmaz vd. (Hrsg). Eğitimde Araştırma DesenleriAnkara: Pegem Akademi, 102–126.
• Peirce, William (2003): Metacognition: Study Strategies, Monitoring and Motivation‚ http://http://academic.pg.cc.md.us/~wpeirce/MCCCTR/metacognition.htm (Erişim tarihi: 06. 09.2024).
• Schlag, B. (2006): Lern- und Leistungspsychologie. Verlag für Sozialwissenschaften.
• Tok, Hidayet / Arıbaş, Sebahattin (2008): Avrupa Birliğine Uyum Sürecinde Yabancı Dil Öğretimi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 15, 205-227.
• Tuğlu, Yıldırım / Bakır, Nevzat (2024): MEB kararı sonrası zorunlu Almanca dersinin kaldırılmasının üniversite etkileri. Humanıtas-Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi. 12(23), 359-376.
• Uslu, Zeki / Uyanık Ayşe (2017): Alman Dili ve Edebiyatı Bölümlerinde Öğrenci Motivasyonu. SEFAD. (37): 407-418.
• Ünal, Kerami (2023): Yabancı dil öğrenimi ve öğretiminde motivasyon ve motivasyonu etkileyen yöntem ve sistem sorunları (Türkiye örneği). Turkish Studies – Language. 18(3), 2043-2064. https://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.68553.
• Wicke, Rainer (2004): Aktiv und Kreativ Lernen. Projektorientierte Spracharbeit im Unterricht Deutsch als Fremdsprache. Hueber Verlag.
• Wypusz, Joanna (2015): Konzept Deutsch als Fremdsprache nach Englisch (dafne) – Notwendigkeit oder Wunschvorstellung? Empirische Untersuchung in Grundschulen in Großpolen, Glottodidactica XLII/1, 81-91, Adam Mickiewicz University Press Poznan.
• Yıldırım, Ali / Şimşek, Hasan (2008): Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.