„Erschreckend nett“ / “Korkunç güzel“. Almanca ve Türkçede pekiştirme edatları olarak kullanılan sözcükler
Öz
Almanca dil bilgisinin temel tartışmalı konularından biri sözcük türlerinin tanımlanması ve hangi ilkeler doğrultusunda tasnif edilmesi mevzudur. Bilhassa ‘edatlar’ ve edatların içinde yer alan ‘pekiştirme edatların’ tanımlanması hakkında farklı görüşler bulunmaktadır. Bu bağlamda dilbilim araştırmalarının en ilginç araştırma konularından birisi gerçek anlamlarını kısmen veya tamamen yitirmiş, farklı bir dilbilimsel işlev kazanarak ‘pekiştirme edatı’ özelliği taşıyamaya başlayan sözcüklerdir.
Bu makalenin ilk bölümünde ‘edat’ ve ‘pekiştirme edatı’ kavramlarının tanımlanması ve sınıflandırılması hakkında genel bilgi verilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde Alman dil dilbilimci Hentschel’in (1998) ‘pekiştirme edatları’ (Intensivpartikel) olarak ele aldığı, kısmen birer metaforik özellik taşıyan sözcükler irdelenmiştir. Söz konusu sözcüklerin belli alanlardaki kullanımı Almanca ve Türkçe örneklerle incelenmiş, iki dil arasındaki farklılıklar ve benzerlikler ortaya konmuştur.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Achilles, Ilse und Pighin, Gerda (2008): Vernäht und zugeflixt! Von Versprechern, Flüchen, Dialekten & Co. Mannheim: Duden. Altmann, Hans (1976): Die Gradpartikeln im Deutschen. Untersuchungen zu ihrer Syntax, Semantik und Pragmatik. Tübingen: Niemeyer. Bußmann, Hadumod (1990): Lexikon der Sprachwissenschaft. Zweite, völlig neu bearbeitete Auflage. Stuttgart: Alfred Kröner Verlag. Duden (2016): Die Grammatik. Unentbehrlich für richtiges Deutsch. Hg. von Angelika Wöllstein und der Dudenredaktion. 9., vollständig überarbeitete und aktualisierte Auflage. Berlin: Dudenverlag. Duden (1995): Grammatik der deutschen Gegenwartssprache. 5. völlig neu bearbeitete und erweiterte Auflage. Hg.von Günther Drosdowski. Mannheim; Leipzig; Wien; Zürich: Dudenverlag. Duden (1985): Bedeutungswörterbuch. Wortbildung und Wortschatz. Hg. von Wolfgang Müller. Zweite, völlig neu bearbeitete Auflage. Stuttgart: Alfred Kröner Verlag. Engel, Ulrich (1988): Deutsche Grammatik. 1. Auflage. Heidelberg: Groos. Eisenberg, Peter (1989): Grundriss der deutschen Grammatik. Stuttgart: Metzler. Helbig, Gerhard und Buscha Joachim (2001): Deutsche Grammatik. Thüringen: Druckhaus „Thomas Müntzer“ GmbH Bad Langensalza/Thüringen. Helbig, Gerhard und Buscha Joachim (1984): Deutsche Grammatik. Ein Handbuch für den Ausländerunterricht. 8. Aufl. Leipzig. Hentschel, Elke (1998): „Die Emphase des Schreckens: furchtbar nett und schrecklich freundlich“ .In: Harden, Theo und Hentschel, Elke (Hg.). Particulaeparticularum. Festschrift zum 60. Geburtstag von Harald Weydt, 119 -132. Tübingen: Narr. Hentschel, Elke (2010):Deutsche Grammatik. Berlin/New York: Walter de Gruyter GmbH & Co.KG. Hentschel, Elke und Weydt, Harald (1994): Handbuch der deutschen Grammatik. 2. Auflage. Berlin: Walter de Gruyter. Lakoff, G. und Johnson, M. (1980): Metaphors We Live By. Chicago and London: The University of Chicago Press. Nübling, Damaris et. al. (2010): Historische Sprachwissenschaft des Deutschen. Eine Einführung in die Prinzipien des Sprachwandels. 3. Aufl., Tübingen: Narr. Os, Charles van (1989): Aspekte der Intensivierung im Deutschen. Tübingen. Studler, Rebekka (2017): „Räume und Grenzen in der Laienmetasprache. Eine Metaphernanalyse zu Sprache und Sprecher“. In: Linguistik online 85, 6/17, 279-307. Türk Dil Kurumu (1988): Türkçe Sözlük, Cilt: 1 A -J. Hazırlayan: Eren, Hasan; Gözaydın, Nevzat; Parlatır, İsmail; Tekin, Talat; Zülfikar, Hamza. Ankara: Tarih Tarih Kurumu. Werner, Martina (2012): Genus, Derivation und Quantifikation: Zur Funktion der Suffigierung und verwandter Phänomene im Deutschen. Göttingen: de Gruyter. Zifonun, Gisela; Hoffmann, Ludger und Strecker, Bruno (1997): Grammatik der deutschen Sprache. Band 1. Berlin/New York: Walter de Gruyter.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Almanca
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Funda Ülken
*
0000-0003-3859-2593
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
1 Temmuz 2019
Gönderilme Tarihi
3 Mart 2019
Kabul Tarihi
30 Haziran 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 7 Sayı: 1