Olgu Sunumu

İki Dilli Çocuklarda Dil ve Erken Okuryazarlık Becerilerinin Değerlendirilmesi: Vaka Çalışması

Sayı: 1 7 Mayıs 2026
PDF İndir
TR EN

İki Dilli Çocuklarda Dil ve Erken Okuryazarlık Becerilerinin Değerlendirilmesi: Vaka Çalışması

Öz

Amaç: İki dilli çocuklar; dil ve konuşma terapistlerinin (DKT) iki dilli çocukların dil gelişimi süreçlerine hakim olmaması, çocukların konuştukları dilleri konuşamıyor olması, iki dilli dil gelişimi değerlendirmesinde ve sonuçların yorumlanmasında yanlış stratejilerin izlenmesi gibi çeşitli nedenlere bağlı olarak yanlış tanılanabilmektedirler. Ayırıcı tanının konamaması sonucunda, aslında gelişimsel dil bozukluğu (GDB) olmayan çocukların GDB ile tanılanması “aşırı tanılama”, GDB varlığı olan çocukların gözden kaçırılması ise “eksik tanılanma” ile sonuçlanabilmektedir. Bu durumda, GDB için aşırı tanılamaya maruz kalan çocuklar için kaynaklar boşa harcanmakta, ihtiyacı olan ve GDB için eksik tanılama yapılan çocuklar ise almaları gereken destekten mahrum kalmaktadırlar. Bu vaka çalışmasının amacı, DKT’lerin iki dilli dil ve erken okuryazarlık becerilerini değerlendirirken dikkat etmeleri gereken hususları, tek bir vaka üzerinden örneklendirmektir.

 

Yöntem: 5 yaş 7 ay kronolojik yaşa sahip Türkçe-Almanca konuşan iki dilli bir erkek çocuğun dil ve erken okuryazarlık becerileri çeşitli araçlar ile değerlendirilmiştir. Ebeveyn görüşmesi, ebeveyn bilgi formu, öğretmen raporu, gelişimsel testler ve bu testlerin uygulanması esnasındaki araştırmacı gözlemlerinin bütüncül yorumlanmasıyla değerlendirilmiştir.

 

Bulgular: Çoklu değerlendirme araçlarının kullanılması ve her iki dilde kapsamlı değerlendirme yapılmasıyla çocuğun GDB tanısının olmadığı görülmüştür. Nitekim, ikinci dilde yetersiz dil deneyimi nedeniyle dil desteğine (dil kursu, dili destekleyen etkinlikler, kulüpler vs.) ihtiyacı olduğu tespit edilmiştir. Elde edilen verileri, mevcut literatür ışığında yorumlanarak iki dilli çocukların iletişim, dil ve konuşma becerilerini değerlendirecek DKT’lere yol gösterici öneriler sunmuştur.

 

Sonuç: İki dilli çocuklarda iletişim, dil ve erken okuryazarlık becerileri değerlendirilmesinin, tek dilli çocuklardaki süreçler izlenerek yapılması uygun değildir. DKT’lerin, iki dilli çocukların becerileri ile ilgili birden fazla bakım verenden dil çevresine ilişkin kapsamlı bilgiler almaları ve çeşitli değerlendirme araçlarının sonuçlarıyla birlikte harmanlayarak sonuca varmaları gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler

değerlendirme, dil gelişimi, dil ve konuşma terapisi, erken okuryazarlık, iki dillilik

Kaynakça

  1. Aksu-Koç, A., Acarlar, F., Küntay, A., Maviş, İ., Sofu, H., Topbaş, S., Turan, F., & Aktürk-Arı, B. (2019). Türkçe İletişim Gelişimi Envanteri (TİGE). Detay Yayıncılık.
  2. Albudoor, N., & Peña, E. D. (2022). Identifying language disorder in bilingual children using automatic speech recognition. Journal of Speech, Language, and Hearing Research, 65(7), 2648-2661. https://doi.org/10.1044/2022_JSLHR-21-00667
  3. Armon-Lotem, S., Rose, K., & Altman, C. (2021). The development of English as a heritage language: The role of chronological age and age of onset of bilingualism. First Language, 41(1), 67-89. https://doi.org/10.1177/0142723720929810
  4. ASHA. (2023). Competencies, expectations, and recommendations for multilingual service delivery. https://www.asha.org/siteassets/reports/ahc-bilingual-service-delivery-final-report.pdf
  5. ASHA. (2025a, Haziran 25). International Classification of Functioning, Disability, and Health (ICF). https://www.asha.org/slp/icf/
  6. ASHA. (2025b, Haziran 24). Multilingual service delivery in audiology and speech-language pathology. https://www.asha.org/practice-portal/professional-issues/multilingual-service-delivery/#collapse_3
  7. Barth, K., & Gomm, B. (2014). Gruppentest zur Früherkennung von Lese- und Rechtschreibschwierigkeiten: Phonologische Bewusstheit bei Kindergartenkindern und Schulanfängern (PB-LRS) (3. baskı). Hogrefe Testzentrale.
  8. Bengochea, A., Justice, L. M., & Hijlkema, M. J. (2015). Print knowledge in Yucatec Maya-Spanish bilingual children: An initial inquiry. International Journal of Bilingual Education and Bilingualism. https://doi.org/10.1080/13670050.2015.1103699
  9. Bishop, D. V. M., Snowling, M. J., Thompson, P. A., Greenhalgh, T., & Consortium, C. (2016). CATALISE: A multinational and multidisciplinary Delphi consensus study. Identifying language impairments in children. PLOS ONE, 11(7), e0158753. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0158753
  10. Boerma, T., Chiat, S., Leseman, P., Timmermeister, M., Wijnen, F., & Blom, E. (2015). A quasi-universal nonword repetition task as a diagnostic tool for bilingual children learning Dutch as a second language. Journal of Speech, Language, and Hearing Research, 58(6), 1747-1760. https://doi.org/10.1044/2015_JSLHR-L-15-0058

Kaynak Göster

APA
Saban Dülger, N. S., Noyan Erbaş, A., & Kulak Kayıkcı, M. E. (2026). İki Dilli Çocuklarda Dil ve Erken Okuryazarlık Becerilerinin Değerlendirilmesi: Vaka Çalışması. Dil Konuşma ve Yutma Araştırmaları Dergisi, 1, 115-146. https://doi.org/10.58563/dkyad-2026.96
AMA
1.Saban Dülger NS, Noyan Erbaş A, Kulak Kayıkcı ME. İki Dilli Çocuklarda Dil ve Erken Okuryazarlık Becerilerinin Değerlendirilmesi: Vaka Çalışması. DKYAD. 2026;(1):115-146. doi:10.58563/dkyad-2026.96
Chicago
Saban Dülger, Nur Seda, Ayşın Noyan Erbaş, ve Maviş Emel Kulak Kayıkcı. 2026. “İki Dilli Çocuklarda Dil ve Erken Okuryazarlık Becerilerinin Değerlendirilmesi: Vaka Çalışması”. Dil Konuşma ve Yutma Araştırmaları Dergisi, sy 1: 115-46. https://doi.org/10.58563/dkyad-2026.96.
EndNote
Saban Dülger NS, Noyan Erbaş A, Kulak Kayıkcı ME (01 Mayıs 2026) İki Dilli Çocuklarda Dil ve Erken Okuryazarlık Becerilerinin Değerlendirilmesi: Vaka Çalışması. Dil Konuşma ve Yutma Araştırmaları Dergisi 1 115–146.
IEEE
[1]N. S. Saban Dülger, A. Noyan Erbaş, ve M. E. Kulak Kayıkcı, “İki Dilli Çocuklarda Dil ve Erken Okuryazarlık Becerilerinin Değerlendirilmesi: Vaka Çalışması”, DKYAD, sy 1, ss. 115–146, May. 2026, doi: 10.58563/dkyad-2026.96.
ISNAD
Saban Dülger, Nur Seda - Noyan Erbaş, Ayşın - Kulak Kayıkcı, Maviş Emel. “İki Dilli Çocuklarda Dil ve Erken Okuryazarlık Becerilerinin Değerlendirilmesi: Vaka Çalışması”. Dil Konuşma ve Yutma Araştırmaları Dergisi. 1 (01 Mayıs 2026): 115-146. https://doi.org/10.58563/dkyad-2026.96.
JAMA
1.Saban Dülger NS, Noyan Erbaş A, Kulak Kayıkcı ME. İki Dilli Çocuklarda Dil ve Erken Okuryazarlık Becerilerinin Değerlendirilmesi: Vaka Çalışması. DKYAD. 2026;:115–146.
MLA
Saban Dülger, Nur Seda, vd. “İki Dilli Çocuklarda Dil ve Erken Okuryazarlık Becerilerinin Değerlendirilmesi: Vaka Çalışması”. Dil Konuşma ve Yutma Araştırmaları Dergisi, sy 1, Mayıs 2026, ss. 115-46, doi:10.58563/dkyad-2026.96.
Vancouver
1.Nur Seda Saban Dülger, Ayşın Noyan Erbaş, Maviş Emel Kulak Kayıkcı. İki Dilli Çocuklarda Dil ve Erken Okuryazarlık Becerilerinin Değerlendirilmesi: Vaka Çalışması. DKYAD. 01 Mayıs 2026;(1):115-46. doi:10.58563/dkyad-2026.96