THE EFFECTS OF EPIDEMIC DISEASES ORIGINED CRISES ON THE TOURISM INDUSTRY; A RESEARCH SPECIFIC TO COVID-19

Öz

Tourism, which is one of the most important industries that brings benefits to the country's economies; It provides many important contributions in economic fields such as providing foreign exchange inflow, creating employment, closing the foreign trade deficit. On the other hand, due to the flexible nature of demand in the tourism industry, epidemics and crises occuring at national or international level can directly affect tourism activities and stakeholders. The global Coronavirus Pandemic (Covid-19), which emerged in Turkey as of March 2020, worldwide, at the end of 2019, had a significant impact on the tourism industry. From this point of view, in the study, the effect of the Covid-19 epidemic on the tourism industry; tourism revenues, the number of tourists, the share of tourism in the Gross Domestic Product (GDP) and the number of employment in tourism. In the study, in which the qualitative research method was adopted, literature review and document review techniques were used for data collection. In line with the data obtained, the effects of the epidemic diseases and crises experienced in the past on tourism and the effects of the Covid-19 epidemic on tourism were compared. As a result of the study; after the epidemics and crises experienced in the previous years, it has been determined that the tourism industry can catch the average data in two years. It is predicted that the effect of the current Covid-19 epidemic process will last longer, and the process will cause more permanent damage to the tourism industry, tourism activities and stakeholders.

Anahtar Kelimeler

• Crisis
• Tourism Industry
• Covid-19.

SALGIN HASTALIK KAYNAKLI KRİZLERİN TURİZM ENDÜSTRİSİNE ETKİLERİ; COVID-19 ÖZELİNDE BİR ARAŞTIRMA

Öz

Ülke ekonomilerine fayda getiren en önemli endüstrilerden birisi olan turizm; döviz girişi sağlama, istihdam oluşturma, dış ticaret açığının kapatılması gibi iktisadi alanlarda birçok önemli katkı sağlamaktadır. Diğer yandan, turizm endüstrisinde talebin esnek bir yapıya sahip olması, ulusal ya da uluslararası düzeyde meydana gelen salgın hastalık ve krizlerin, turizm faaliyetlerini ve paydaşlarını doğrudan etkileyebilmektedir. 2019 yılı sonlarında dünya genelinde, 2020 yılı Mart ayı itibariyle Türkiye’de ortaya çıkan küresel Koronavirüs Pandemisi (Covid-19) turizm endüstrisini önemli ölçüde etkisi altına almıştır. Bu noktadan hareketle çalışmada, Covid-19 salgınının turizm endüstrisi üzerindeki etkisi; turizm gelirleri, turist sayıları, turizmin Gayri Safi Yurt İçi Hâsıla (GSYİH) içerisindeki payı ve turizmde istihdam sayıları kapsamında incelenmiştir. Nitel araştırma yönteminin benimsendiği çalışmada veri toplama amacıyla literatür taraması ve doküman inceleme tekniklerinden yararlanılmıştır. Elde edilen veriler doğrultusunda, geçmiş dönemlerde yaşanan salgın hastalıklar ve krizlerin turizme etkileri ile Covid-19 salgınının turizm üzerindeki etkileri karşılaştırılmıştır. Çalışma neticesinde; önceki yıllarda yaşanan salgın hastalık ve krizler sonrasında turizm endüstrisinin ortalama verileri iki yılda yakalayabildiği tespit edilmiştir. Günümüzde yaşanan Covid-19 salgın sürecinin etkisinin ise daha uzun süreceği, sürecin turizm endüstrisine, turizm faaliyetlerine ve paydaşlarına daha kalıcı zararlar bırakacağı öngörülmektedir. Bu noktadan hareketle çalışmada, Covid-19 salgınının turizm endüstrisi üzerindeki etkisi; turizm gelirleri, turist sayıları, turizmin Gayri Safi Yurt İçi Hâsıla (GSYİH) içerisindeki payı ve turizmde istihdam sayıları kapsamında incelenmiştir. Nitel araştırma yönteminin benimsendiği çalışmada veri toplama amacıyla literatür taraması ve doküman inceleme tekniklerinden yararlanılmıştır. Elde edilen veriler doğrultusunda, geçmiş dönemlerde yaşanan salgın hastalıklar ve krizlerin turizme etkileri ile Covid-19 salgınının turizm üzerindeki etkileri karşılaştırılmıştır. Çalışma neticesinde; önceki yıllarda yaşanan salgın hastalık ve krizler sonrasında turizm endüstrisinin ortalama verileri 2 yılda yakalayabildiği tespit edilmiştir. Günümüzde yaşanan Covid-19 salgın sürecinin etkisinin ise daha uzun süreceği, sürecin turizm endüstrisine, turizm faaliyetlerine ve paydaşlarına daha kalıcı yaralar bırakacağı öngörülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• kriz
• turizm endüstrisi
• Covid-19

Kaynakça

1. Akıncı, Z. (2010). Konaklama işletmelerinde kriz yönetimi: Alanya bölgesindeki konaklama işletmelerinde kriz sürecinde karşılaşılan sorunların tespit ve çözümüne yönelik bir araştırma. (Yayımlanmamış doktora tezi). Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Isparta.
2. Bahar, O. ve İlal, Ç. N. (2020). Coronavirüsün (Covid-19) turizm sektörü üzerindeki ekonomik etkileri. International Journal of Social Sciences and Education Research, 6(1), 125-139.
3. Bakar, N. A. ve Rosbi, S. (2020). Effect of coronavirus disease (COVID-19) to tourism industry. International Journal of Advanced Engineering Research and Science, 7(4), 189-193.
4. Boyacıoğlu, E. Z. (2021). Covid 19 pandemisi sonrası turizmde inovatif gelişmeler. İçinde Ş. Karabulut (Edt.), İktisadi, sosyal ve kültürel yönleriyle turizm (277-290. ss.). Ankara: Gazi Kitabevi.
5. Carroll, C. (2009). Defying a reputational crisis - Cadbury’s Salmonella scare: Why are customers willing to forgive and forget? Corporate Reputation Review, 12(1), 64-82.
6. Coombs, W. (2007). Protecting organization reputations during a crisis: The development and application of situational crisis communication theory. Corporate Reputation Review, 10(3), 163-176.
7. Coşkun, R., Altunışık, R. ve Yıldırım, E. (2017). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri SPSS Uygulamalı (9. Baskı). Sakarya: Sakarya Kitabevi.
8. Çakmak, T. F. (2018). Turizm endüstrisinde kriz yönetimi: Turist rehberleri üzerine bir alan araştırması. (Yayımlanmamış doktora tezi). İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

9. Çeti, B. ve Ünlüönen, K. (2019). Salgın hastalıklar sebebiyle oluşan krizlerin turizm sektörü üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Turizm Fakültesi Dergisi, 22(2), 109-128.
10. Delice, G. (2003). Finansal krizler: Teorik ve tarihsel bir perspektif. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 20, 57-81.
11. Demir, M., Günaydın, Y. ve Demir, S. Ş. (2020). Koronavirüs (Covid-19) salgınının Türkiye'de turizm üzerindeki öncülleri, etkileri ve sonuçlarının değerlendirilmesi. International Journal of Social Sciences and Education Research, 6(1), 80-107.
12. Doğan, M. (2013). Bir kriz faktörü olarak taşıma kapasitesi aşımı ve Bozcaada örneği. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 15(1), 85-108.
13. Farzanegan, M. R., Gholipour, H. F., Feizi, M., Nunkoo, R. ve Andargoli, A. E. (2021). International tourism and outbreak of coronavirus (COVID-19): A cross-country analysis. Journal of Travel Research, 60(3), 687-692.
14. Glaesser, D. (2006). Crisis management in the tourism industry. London: Routledge.
15. Güneş, M. ve Beyazıt, E. (2010). Özel işletmelerde kriz yönetimi üzerine genel bir değerlendirme. Aksaray Üniversitesi İİBF Dergisi, 2(2), 15-33.
16. Gür, C. (2019). Dünyada ve Türkiye’de yaşanan krizlerin turizm sektörüne etkileri ve çözümleri. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Beykent Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
17. Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü (2021). Avian İnfluenza (Kuş Gribi). Erişim adresi https://sagligim.gov.tr/bulasici-hastaliklar/liste/686-avian-influenza-ku %C5%9F-.
18. Worldometer (2021). Covid-19 Coronavirus Pandemic. Erişim adresi https://www.worldometers.info/coronavirus/
19. İbiş, S. (2020). Covid-19 Salgınının Seyahat Acentaları Üzerine Etkisi. Safran Kültür ve Turizm Araştırmaları Dergisi, 3(1), 85-98.
20. Keown-Mcmullan, C. (1997). Crisis: When does a molehill become a mountain? Disaster Prevention and Management, 6(1), 4-10.
21. Keown-McMullan, C. (1997). Crisis: When does a molehill become a mountain? Disaster Prevention and Management, 6(1), 4-10.
22. Khan, A. A. (2020). Covid-19 salgınının turizm üzerindeki etkileri: Safranbolu Miras kenti örneği. İşletme ve İktisat Çalışmaları Dergisi, 8(2), 28-37.
23. Kiper, V. O., Saraç, Ö., Çolak, O. ve Batman, O. (2020). Covid-19 salgınıyla oluşan krizlerin turizm faaliyetleri üzerindeki etkilerinin turizm akademisyenleri tarafından değerlendirilmesi. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23(43), 527-551.
24. Köşker, H. (2017). Krizlerin turizm sektörüne etkileri üzerine bir araştırma: 2016 yılı Türkiye örneği. Akademik Bakış Dergisi, 62, 216-230.
25. Küçükaltan, D., Tükeltürk, A. Ş. ve Çiftçi, G. (2015). Otel işletmelerinde kriz yönetimi. Ankara: Detay Yayıncılık.
26. Laws, E. ve Prideaux, B. (2005). Crisis management: A suggested typology. Journal of Travel & Tourism Marketing, 19(2-3), 1-8.
27. Manap Davras, G. ve Aktel, M. (2018). 2015-2016 krizinin türkiye turizmine yansımaları. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 9(21), 27-38.
28. Oduncuoğlu, F. (2021). Covid 19 salgınının turizm sektörüne etkisinin hizmet pazarlama karması. İçinde Ş. Karabulut (Edt.), Turizm işletmeciliği, pazarlaması ve ekonomisi (309-333. ss.). Ankara: Gazi Kitabevi.
29. Özkoçak, V., Koç, F. ve Gültekin, T. (2020). Pandemilere Antropolojik Bakış: Koronavirüs (Covid-19) Örneği. Turkish Studies, 15(2), 1183-1195.
30. Pedraza, J. M. (2010). Elements for effective management of a business corporation crisis situation. In H. Eder ve P. Alvintzi (Eds.), Crisis management (1-46. ss.). New York: Nova Science Publishers.
31. Raoult, D., Mouffok, N., Bitam, I., Piarroux, R. ve Drancourt, M. (2013). Plague: History and contemporary analysis. Journal of Infection, 66, 18-26.
32. Ritchie, B. (2004). Chaos, crises and disasters: A strategic approach to crisis management in the tourism industry. Tourism Management, 25(6), 669-683.
33. Scott, N. ve Laws, E. (2005). Tourism crises and disasters: Enhancing understanding of system effects. Journal of Travel & Tourism Marketing, 2-3, 149-158.
34. Tuğsal, T. (2016). Kriz dönemlerinde uygulanan insan kaynakları politikalarının örgütsel bağlılıkla ilişkisi. İşletme ve İktisat Çalışmaları Dergisi, 4(2), 57-69.
35. Turizm Data Bank. (2021). Güncel turizm haberleri. Erişim adresi https://www. turizmdatabank.com/turkiye-turizm-calisani-sayisi-ne-kadar-geriledi/
36. Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı. (2020). Türkiye günlük Koronavirüs tablosu. Erişim adresi https://covid19.saglik.gov.tr/.
37. Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanlığı. (2021). Turizm İstatistikleri. Erişim adresi https://yigm.ktb.gov.tr/TR-201116/turizm-gelirleri-ve-giderleri.html.
38. Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanlığı. (2021). Turizm İstatistikleri. Erişim adresi https://yigm.ktb.gov.tr/TR-9851/turizm-istatistikleri.html.
39. Türkiye İstatistik Kurumu. (2021). İstatistik veri portalı. Erişim adresi https://data. tuik.gov.tr/Kategori/GetKategori?p=Egitim,-Kultur,-Spor-ve-Turizm-105.
40. Türkiye Seyahat Acentaları Birliği. (2020). COVID-19 sürecinde Türkiye ve Dünya turizmi değerlendirmesi. Erişim adresi https://www.tursab.org.tr/e-dergi? pdf=/assets/assets/uploads/arastirmalar/covid-19-surecinde-turkiye-ve-dunya-turizmi.pdf.
41. Vergiliel Tüz, M. (2014). Kriz yönetimi (5. basım). Ankara: Nobel Yayıncılık.
42. Vural, G. ve Uçar, H. İ. (2017). Krizlerin türk turizm sektörünün finansal durumuna ve piyasa duyarlılığına etkisi: 1999-2015 dönemi üzerine bir uygulama. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 26(3), 257-271.
43. World Travel and Tourism Council (2020). WTTC outlines what “The new normal” will look like as we start to travel. Erişim adresi https://wttc.org/News-Article/WTTC-outlines-what-the-newnormal-will-look-like-as-we-start-to-travel.
44. Zerenler, M. (2004). Kriz dönemlerinde üretim süreci esnekliğinin işletme performansına etkileri. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 3(6), 99-132.
45. Zeydan, İ. ve Gürbüz, A. (2020). 21. Yüzyıldaki pandemiler ve turizm sektörüne etkileri. 3. International Economics, Business and Social Sciences Congress içinde (126-132 ss.). Kahramanmaraş: Kahramanmaraş Sütçüimam Üniversitesi.