N11 Ülkelerinde Ekonomik Karmaşıklık Endeksi Ve Doğrudan Yabancı Yatırımlar Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Yıl 2025, Cilt: 3 Sayı: 2, 1 - 10, 31.12.2025

Fehime Günbegi

Öz

Bu çalışmada, doğrudan yabancı yatırımların ekonomik karmaşıklık üzerindeki etkileri incelenmektedir. Analiz 1998-2023 yıllarını kapsamakta olup, örneklem kümesi olarak Dünya Bankası’nın veri tabanında yer alan ve N11 olarak adlandırılan ülkelerden oluşmaktadır. Araştırmada kullanılan temel değişkenler; Ekonomik Karmaşıklık Endeksi (ECI) ve Doğrudan Yabancı Yatırımlardır (FDI). Kişi Başına Düşen Milli Gelir (GDP) ise kontrol değişkeni olarak araştırmaya dahil edilmiştir. Regresyon analizine geçmeden önce, değişkenler arasındaki ilişkiyi değerlendirmek amacıyla korelasyon analizi yapılmış ve bu analiz sonucunda değişkenlerin birbirleriyle pozitif yönde ilişkili olduğu belirlenmiştir. Bu durum, söz konusu değişkenlerin birbirini destekleyici nitelikte hareket ettiğini göstermektedir. Ardından panel veri seti kullanılarak panel regresyon analizi uygulanmış ve oluşturulan model aracılığıyla değişkenlerin Ekonomik Karmaşıklık Endeksi üzerindeki etkileri ölçülmüştür. Panel regresyon analizinin sonuçlarına göre, Doğrudan Yabancı Yatırımlar ile Kişi Başına Düşen Milli Gelirin Ekonomik Karmaşıklık Endeksi (ECI) üzerinde anlamlı etkisi olduğu tespit edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, hem Doğrudan Yabancı Yatırımların hem de Kişi Başına Düşen Milli Gelirin ekonomik karmaşıklık üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif etkisi olduğu ortaya konmuştur. Bu sonuç, yabancı yatırımların gelişmekte olan ülkelerde teknoloji ve bilgi transferi yoluyla üretim yapısını daha sofistike hale getirdiğini ve bunun da ekonomik karmaşıklığı artırdığını göstermektedir. Aynı şekilde, kişi başına gelirdeki artışın, ülkelerin daha karmaşık ürünler üretme ve ihraç etme kapasitesini desteklediği anlaşılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Ekonomik Karmaşıklık Endeksi , Doğrudan Yabancı Yatırımlar , Kişi başına Düşen Milli Gelir , Panel Veri Analizi

Examining the Relationship Between the Economic Complexity Index and Foreign Direct Investment in N 11 Countries

Öz

This study examines the effects of foreign direct investment (FDI) on economic complexity. The analysis covers the period from 1998 to 2023 and focuses on a sample of countries referred to as the N11, as listed in the World Bank database. The main variables used in the research are the Economic Complexity Index (ECI) and Foreign Direct Investment (FDI), while Gross Domestic Product per Capita (GDP) is included as a control variable. Before conducting the regression analysis, a correlation analysis was performed to assess the relationships between the variables. The results of this analysis revealed that the variables are positively correlated, indicating that they tend to move in a mutually supportive manner. Subsequently, a panel regression analysis was carried out using a panel dataset to measure the effects of the variables on the Economic Complexity Index. According to the results of the panel regression analysis, both Foreign Direct Investment and Gross Domestic Product per Capita have a significant impact on the Economic Complexity Index (ECI). The findings indicate that both FDI and GDP per capita have a statistically significant and positive effect on economic complexity. This result suggests that foreign investments contribute to a more sophisticated production structure in developing countries through technology and knowledge transfer, thereby enhancing economic complexity. Similarly, increases in per capita income appear to support countries' capacity to produce and export more complex products.

Anahtar Kelimeler

Economic Complexity Index , Foreign Direct Investment , Per Capita Income , Panel Data Analysis

Kaynakça

• Abbasi, K. R., Lu, K., Radulescu, M., & Shaikh, P. A. (2021). Economic Complexity, Tourism, Energy Prices and Environmental Degredation in the Top Economic Complexity Countries, Fresh Panel Evidence. Environmental Science and Pollution Research(28), 68717-68731. doi:10.1007/s11356-021-15312-4
• Akar, T. (2023). Ekonomik Karmaşıklık, AR-GE Harcamaları ve Ekonomik Büyüme İlişkisi. Pamukkale Sosyal Bilimler Enstitüsü(55), 315-328. doi:10.30794/pausbed.1117645
• Alfaro, L. (2017). Gains from Foreign Direct Investment: Macro and Micro Approaches. The World Bank Economic Review(30), 2-13.
• Antonietti, R., & Franco, C. (2021). From FDI to Economic Complexity a Panel Granger Causality Analysis. Structural Change and Economic Dynamics, 56, 225-239.
• Balac, M. (2015). Foreign Direct Investment and Economic Complexity in Developing Countries: A Panel-Data Analysis. SSRN Electronic Journal. doi:10.2139/ssrn.2770054
• Bayar, İ. (2022). Ekonomik Karmaşıklık İndeksi ve Ekonomik Büyüme: CIVETS Ülkelerinden Ampirik Kanıtlar. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler(36), 237-251. doi:10.18092/ulikidince.1052678
• Çeştepe, H., & Çağlar, O. (2017). Ürün Sofistikasyonu ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Panel Veri Analizi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme, 13(13), 992-1000.
• Doru, Ö. (2022). Türkiye'de Ekonomik Karmaşıklık İndeksi (ECI) ve Doğrudan Yabancı Yatırım İlişkisi. Artuklu Kaime Uluslararası İktisadi ve İdari Araştırmalar, 5(2), 235-251. doi:10.55119/artuklu.1200656
• Doyar, B. V., & Yaman, H. (2020). Ekonomik Karmaşıklık Endeksi, Gelir ve Yüksek Teknoloji İhracatı Arasındaki Karşılıklı İlişkilerin Analizi: Türkiye Örneği. Pearson Journal of Social Sciences and Humanities, 5(8). doi:10.46872/pj.141
• Felipe, J., Kumar, U., Abdon, A., & Bacate, M. (2012). Product Complexity and Economic Development. Structural Change and Economic Dynamics(23), 36-68.
• Hidalgo, C. A., & Hausmann, R. (2009). The Building Blocks of Economic Complexity. Proceeding of the National Academy of Sciences, 106(26), 10570-5. doi:10.1073/pnas.0900943106
• İspiroğlu, F. (2021). Yükselen Piyasa Ekonomilerinde Ekonomik Karmaşıklık ve Ticari Dışa Açıklık İlişkisi. bmij, 9(3), 1021-1031. doi:10.15295/bmij.v9i3.1869
• Karabıyık, C. (2021). Ekonomik Kompleksite ve Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımları İlşikisi: BRICS-T Ülkeleri Üzerine Bir Panel Veri Analizi. Journal of Yasar University, 16(63), 1131-1149.
• Mealy, P., Farmer, J. D., & Teytelboym, A. (2019). Interpreting Economic Complexity. Science Advences, 1(5). doi:10.1126/sciadv.aau1705
• Nışancı, M., Uçar, M., & Soyyiğit, S. (2019). Ülkelerin İktisadi Gelişmişlik ve İktisadi Karmaşıklık Düzeyleri Arasındaki İlişki: G8 Ülkeleri Örneği. C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 20(1), 138-148. doi:https://doi.org/10.37880/cumuiibf.524670
• Soyyiğit, S. (2018). OECD Kurucu Ülkelerinde Ekonomik Kompleksite Düzeyi ile Kişi Başına Düşen GSYH Arasındaki İlşki: Panel Eşbütünleşme Analizi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu, 21(2), 374-392. doi:doi.org/10.29249/selcuksbmyd.452901
• Soyyiğit, S., Topuz, H., & Özekicioğlu, H. (2019). Ekonomik Kompleksite, İhracat ve Sabit Sermaye Yatırımlarının Kişi Başına Düşen Gelir Üzerindeki Etkisi: G-20 Ülkeleri Örneği. Journal of Mehmet Akif Ersoy University Economics and Administrative Sciences Fakulty, 2(6), 393-407. doi:doi.org/10.30798/makuiibf.518334
• Şeker, A. (2019). Teknolojik Gelişme ve Yüksek Teknoloji İhracatının Ekonomik Karmaşıklık Endeksi Üzerindeki Etkisi: Türkiye Örneği. Journal of Management and Economics, 26(2), 377-395. doi:10.18657/yonveek.581397
• Wooldridge, J. M. (2022). Econometric Analysis of Cross Section and Panel Data. London: The MIT Press.
• Yavuz, R. A., & Bektaş, S. (2024). Türk Devletleri Teşkilatı Ülkelerinde Küreselleşme İle Ekonomik Karmaşıklığın Ekonomik Büyüme Üzerine Etkisi. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 68, 127-135. doi:10.18070/erciyesiibd.1355872
• Yıldız, G., & Yıldız, B. (2019). Ekonomik Karmaşıklık ile Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişki: Panel Bootstrap Granger Nedensellik Analizi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme, 15(2), 329-340. doi:10.17130/ijmeb.2019252097.