Çıkar Çatışması Politikası

İktisadi Araştırmalar Dergisi, bilimsel yayın sürecinin tarafsız, şeffaf ve bağımsız biçimde yürütülmesini amaçlar. Bu doğrultuda yazarların, editörlerin, hakemlerin ve yayın sürecine dâhil olan diğer kişilerin gerçek, potansiyel veya algılanan çıkar çatışmalarını beyan etmeleri gerekir.

1. Çıkar Çatışmasının Tanımı

Çıkar çatışması; bir kişinin bilimsel veya editoryal kararının, söz konusu kararla ilişkili finansal, kişisel, akademik, kurumsal veya başka bir ikincil çıkar tarafından etkilenebileceği ya da etkileniyor olarak algılanabileceği durumları ifade eder. Çıkar çatışması oluşturabilecek durumlara örnek olarak;

araştırmanın finansmanının sağlanması,
danışmanlık veya ücretli profesyonel ilişkiler,
kişisel veya ailevi ilişkiler,
akademik rekabet,
aynı kurumda veya yakın çalışma ilişkisi içinde bulunma,
araştırma sonuçlarından finansal veya mesleki yarar sağlama,
patent, ticari ortaklık veya benzeri mali çıkarlar,
editör, hakem veya yazarın çalışmayla doğrudan veya dolaylı biçimde çıkar ilişkisi içinde olması

verilebilir. Bir çıkar çatışmasının bulunması tek başına makalenin reddedilmesi anlamına gelmez. Ancak durumun uygun şekilde beyan edilmesi ve değerlendirme sürecinin tarafsızlığını koruyacak önlemlerin alınması gerekir.

2. Yazarların Sorumlulukları

Yazarlar, makale gönderimi sırasında araştırmanın yürütülmesi, verilerin elde edilmesi, makalenin hazırlanması veya yayımlanması ile ilişkili olabilecek tüm finansal ve finansal olmayan çıkar çatışmalarını editöre bildirmekle yükümlüdür. Araştırma herhangi bir kurum, kuruluş, proje veya fon tarafından desteklenmişse finansman kaynağı ve varsa destek sağlayıcının araştırmadaki rolü açıkça belirtilmelidir. Herhangi bir çıkar çatışması bulunmuyorsa makalede aşağıdaki veya anlamca eşdeğer bir ifade kullanılabilir:

“Yazarlar, bu çalışmanın yayımlanmasıyla ilgili herhangi bir çıkar çatışması bulunmadığını beyan eder.”

Çıkar çatışması beyanı, makale yayımlandıktan sonra ortaya çıkan yeni bilgiler doğrultusunda gerektiğinde düzeltilebilir.

3. Editörlerin Sorumlulukları

Editörler, çıkar çatışması bulunan veya tarafsızlıklarının makul biçimde sorgulanabileceği makalelerin değerlendirme ve karar süreçlerinde görev almamalıdır. Baş editörün, editörün (baş editör, editör ve editör yardımcıları dergiye makale gönderemezler) veya yayın kurulu üyesinin;

kendi çalışması,
ortak yazarlı olduğu çalışma,
yakın çalışma arkadaşının çalışması,
aynı kurumda görev yapan bir yazarın çalışması,
kişisel veya akademik rekabet içinde olduğu bir yazarın çalışması

söz konusu olduğunda değerlendirme sürecinden çekilmesi ve uygun bir başka editörün görevlendirilmesi sağlanır. Editör ve yayın kurulu üyeleri kendi makaleleri için derginin normal hakemlik ve değerlendirme prosedürlerinden farklı bir ayrıcalık uygulanamaz. Bu süreç içerisinde dergideki mevcut görevlerini yapamazlar.

4. Hakemlerin Sorumlulukları

Hakemler, kendilerine gönderilen bir makaleyle ilgili gerçek veya potansiyel bir çıkar çatışması bulunduğunu fark ettiklerinde durumu derhal editöre bildirmeli ve değerlendirmeden çekilmelidir. Hakemler özellikle;

yazarlarla yakın kişisel veya profesyonel ilişki,
aynı kurumda çalışma,
doğrudan akademik rekabet,
çalışmanın sonuçlarından finansal veya mesleki yarar sağlama,
makaleyle bağlantılı başka bir çıkar ilişkisi

bulunması durumunda değerlendirmeyi kabul etmemelidir. Hakemler, değerlendirme sürecinde elde ettikleri gizli bilgi ve fikirleri kendi yararları için kullanamaz.

5. Çıkar Çatışmasının Sonradan Ortaya Çıkması

Bir çıkar çatışmasının makale yayımlandıktan sonra ortaya çıkması durumunda dergi konuyu inceler. Gerekli görülmesi hâlinde ilgili makaleye çıkar çatışması açıklaması, düzeltme bildirimi veya durumun niteliğine göre başka bir editoryal işlem uygulanabilir. Dergi, çıkar çatışmasıyla ilgili konularda uluslararası yayın etiği ilkelerini ve gerektiğinde COPE rehberlerini esas alır.

Son Güncelleme Zamanı: 9 Ekim 2026