TAKİBE DÜŞEN KREDİLERİN BANKA KARLILIĞINA ETKİSİ: PANEL VERİ ANALİZİ İLE BİR İNCELEME

Öz

Bu çalışma, gelişmekte olan piyasalardaki bankaların finansal sağlığını ve operasyonel verimliliğini anlamada büyük önem taşıyan bir konu olan Türk bankacılık sektöründeki takipteki krediler ile banka kârlılığı arasındaki iç içe geçmiş dinamikleri incelemektedir. Analiz, takipteki krediler üzerindeki çok yönlü etkileri incelemek için GSYH büyümesi ve işsizlik oranları gibi makroekonomik göstergelerin yanı sıra sermaye yeterliliği ve likidite yeterlilik oranları gibi bankaya özgü faktörleri de içeren bir dizi değişkeni bir araya getirmiştir. Bulgular çok yönlü bir tablo ortaya koymaktadır: faiz oranları ve makroekonomik koşullar gibi bazı geleneksel belirleyiciler takipteki krediler ve kârlılık üzerinde beklenen etkilerini sürdürürken, çalışma bazı bankacılık segmentlerinde takipteki krediler ile özkaynak kârlılığı arasında beklenenin aksine pozitif bir korelasyon olduğunu ortaya çıkarmıştır. Özellikle, bu etki Türkiye'de faaliyet gösteren yabancı bankalar arasında belirgin olup, bu ilişkiye aracılık eden temel stratejik veya operasyonel faktörlerin varlığına işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Banka Kârlılığı
• Kredi Riski
• Takipteki Kredi

THE IMPACT OF NON-PERFORMING LOANS ON BANK PROFITABILITY: A REVIEW WITH PANEL DATA ANALYSIS

Öz

This study analyses the intertwined dynamics between non-performing loans (NPLs) and bank profitability in the Turkish banking sector, an issue of great importance for understanding the financial health and operational efficiency of banks in emerging markets. The analysis combines a number of variables, including macroeconomic indicators such as GDP growth and unemployment rates, as well as bank-specific factors such as capital adequacy and liquidity ratios, to examine the multifaceted effects on NPLs. The results show a mixed picture: while some traditional determinants such as interest rates and macroeconomic conditions maintain their expected impact on NPLs and profitability, the study reveals an inverse positive correlation between NPLs and return on equity in some banking segments. This effect is particularly pronounced for foreign banks operating in Turkey, suggesting the existence of key strategic or operational factors that mediate this relationship.

Anahtar Kelimeler

• Bank Profitability
• Credit Risk
• Non-Performing Loan.

Kaynakça

1. Akbaş, F. (2022). Katılım bankalarında denetim kalitesi ve kârlılık ilişkisi üzerine bir uygulama. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 12(3), 1997-2012.
2. Akbaş, F. (2023a). Kurumsal yönetim, bankaya özgü ve makro değişkenlerin karlılık üzerindeki etkisi: BİST’te işlem gören bankalar üzerine bir uygulama. Dumlupınar Üniversitesi İİBF Dergisi, (11), 63-74.
3. Akbaş, F. (2023b). Katılım bankalarının kârlılığı üzerinde sürdürülebilirlik performanslarının etkisi: panel veri ile Türkiye üzerine bir uygulama. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 26(1), 83-94.
4. Annas, M., Humairoh, H., & Endri, E.(2024). Macroeconomic and bank-specific factors on nonperforming loan: evidence from an emerging economy. Calitatea, 25(199), 155-161.
5. Çiftçi, C. ve Çiftçi, D. D. (2019). Güçlü ekonomiye geçiş programı sonrası Türkiye’de banka kârlılığının belirleyicileri. Sosyoekonomi, 27(39), 111-131.
6. Espinoza, M. R. A., & Prasad, A. (2010, 3 June). Nonperforming loans in the GCC banking system and their macroeconomic effects. Retrieved from: https://www.researchgate.net/publication/228201846_Nonperforming_Loans_in_the_GCC_Banking_System_and_Their_Macroeconomic_Effects
7. Hahn, J., Ham, J. C., & Moon, H. R. (2011). The Hausman test and weak instruments. Journal of Econometrics, 160(2), 289-299.
8. Hakim, L., & Sugianto, S. (2018). Determinant profitability and implications on the value of the company: Empirical study on banking industry in IDX. International Journal of Economics and Financial Issues, 8(1), 205-216.

9. Hu, J. L., Li, Y., & Chiu, Y. H. (2004). Ownership and nonperforming loans: Evidence from Taiwan's banks. The Developing Economies, 42(3), 405-420.
10. Işık, Ö., Noyan Yalman, İ. ve Koşaroğlu, Ş.M. (2017). Türkiye’de mevduat bankalarının kârlılığını etkileyen faktörler. İşletme Araştırmaları Dergisi, 9(1), 362-380.
11. Jušcáková, Z., & Gorska, R. (2007). TPS test development and application into research on spatial abilities. Journal for Geometry and Graphics, 11(2), 223-236.
12. Kurt, D. (2023). Türkiye’de bankacılık sektöründe kârlılığı belirleyen faktörlerin panel veri analizi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
13. Le, T. D., & Ngo, T. (2020). The determinants of bank profitability: A crosscountry analysis, Central Bank Review, 20(2), 65-73.
14. Nargelecekenler, M. (2011). Hisse senedi fiyatları ve fiyat/kazanç oranı ilişkisi: Panel verilerle sektörel bir analiz. Business and Economics Research Journal, 2(2), 165-184.
15. Olson, D., & Zoubi, T. A. (2011). Efficiency and bank profitability in MENA countries, Emerging Markets Review, 12(2), 94-110.
16. Oktar, S., & Yüksel, S. (2015). Bankacılık krizlerinin erken uyarı sinyalleri: Türkiye üzerine bir uygulama. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14(28), 37-53.
17. Pesaran, M. H. (2021). General diagnostic tests for cross-sectional dependence in panels. Empirical Economics, 60(1), 13-50.
18. Petria, N., Capraru, B., & Ihnatov, I. (2015). Determinants of banks profitability: Evidence from EU 27 banking systems. Procedia Economics and Finance, 20, 518-524.
19. Rahman, H., Yousaf, M. W., & Tabassum, N. (2020). Bank-specific and macroeconomic determinants of profitability: A revisit of Pakistani Banking sector under dynamic panel data approach. International Journal Financial Studies, 8(42), 2-19.
20. Ranjan, R., & Dhal, S. C., (2003). Non-performing loans and terms of credit of public sector banks in India: An empirical assessment. Occasional Papers, 24(3), 81-121.
21. Saka, B. (2010). Takipteki kredilerin makroekonomik göstergeler üzerine etkisi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kütahya.
22. Sarıay, H.S.N. (2022) Türkiye ekonomisinde finansal açıklığın bankacılık sektörü takipteki krediler oranına etkisi. Sakarya İktisat Dergisi, 11(1), 104-124.
23. Serrano, A. S. (2001). The impact of non-performing loans on bank lending in Europe: An empirical analysis. North American Journal of Economics and Finance, 55, 1-12.
24. Siddique, A., Masood, O., Javaria, K., & Huy, D. T. N. (2020). A comparative study of performance of commercial banks in ASIAN developing and developed countries. Insights into Regional Development, 2(2), 580-591.
25. Şenol, Z., Öncül, M. ve Alıcı, M.S. (2019). Bankalara özgü finansal risklerin banka kârlılığına etkisi. Journal of International Management, Educational and Economics Perspectives, 7(2), 101–109.
26. Tabar, Ç., & Karaş, G. (2021). The effect of taxes on democracy: The case of OECD countries. International Journal of Social Inquiry, 14(1), 255-275.
27. Topak, M. S., & Talu, N. H. (2017). Bank specific and macroeconomic determinants of bank profitability: Evidence from Turkey. International Journal of Economics and Financial Issues, 7(2), 574-584.
28. Tunay, K. B. ve Tunay, N. (2024) Takipteki kredilerin durgunluklarla ve makroekonomik şoklarla etkileşimleri: Türkiye üzerine Bayesyen bir analiz. Eurasian Business & Economics Journal, 35, 36-60.
29. Wooldridge, J. M. (2002). Econometric analysis of cross section and panel data (1st ed.). London: TheMit Press. Wu, M. L. (2020). Examining the ınternal determinants of profitability of commercial banks in China: A Panel data modeling based empirical study, International Journal of Managerial Studies and Research, 8(3), 1-12.
30. Yağcılar, G. G. ve Demir, S. (2015). Türk bankacılık sektöründe takipteki kredi oranları üzerinde etkili olan faktörlerin belirlenmesi. Uluslararası Alanya İşletme Fakültesi Dergisi, 7(1), 221-229.
31. Yerdelen Tatoğlu, F. (2021). Panel Veri Ekonometrisi, Stata Uygulamalı (6.baskı). İstanbul: Beta Basım Yayım Dağıtım A.Ş.