Normative Body Perception: The Film Drawers

Yıl 2026, Sayı: 88, 168 - 184, 29.01.2026

Şule Kurt

Öz

Throughout human history, political regimes, dominant ideologies, religious beliefs, and spiritual consciousness have dominated the body. These structures have legitimized their dominance by functioning as a control mechanism over the body for centuries. Today, the notion of gender, as an object of postmodern culture, is among the premises of both the body and social life. As a sociological being and a psychological subject, humans are shaped and thrive according to the social, political, and cultural conditions of their society. The feminine gender, considered secondary in society due to its anatomical characteristics, is positioned on the corporal side of the body-mind dichotomy. “Masculine domination”, a behavioral practice prone to reproduction based on the permanence and continuity of gender-based hierarchy, is subject to the natural functioning of consent in exchange for obedience. Literature research has determined that idealized body codes, based on todays modern living conditions, are the result of interventions external to the individual. These interventions have been found to shape the body in parallel with the individual’s sense of self. It has been concluded that the notion of the body, as a structure reproduced and controlled by the codes of dominant culture, is among the most important issues of the current era. Cinema serves a cultural function, conveying the ideological discourse of the ruling power by exemplifying the ideal body in various social circles. In this study, the film Çekmeceler (Drawers), released in 2015 and directed by Caner Alper and Mehmet Binay, which conveys ideal discourses regarding individuals’ body perception through cues, is examined using descriptive analysis.

Anahtar Kelimeler

Turkish Cinema , Body , Symbolic violence , Habitus , Masculine domination

Normatif Beden Algısı: Çekmeceler Filmi

Öz

İnsanlık tarihi boyunca siyasal rejimler, egemen ideolojiler, dini inanç ve manevi bilinç olgusunun beden üzerinde hükmü söz konusu olmuştur. Bu yapılar, yüzyıllar boyu beden üzerinde kontrol mekanizması işlevi görerek, egemenliklerini meşrulaştırmışlardır. Günümüzde cinsiyet nosyonu, post modern kültürün nesnesi olarak hem beden hem de toplumsal yaşamın öncülleri arasında yer almaktadır. Sosyolojik bir varlık ve psikolojik bir özne olarak insan, yaşadığı toplumun sosyal, siyasal ve kültürel koşullarına göre biçimlenip varsıllığını sürdürmektedir. Toplumsal zeminde anatomik özellikleriyle ikincil olarak değerlendirilen dişil cinsiyet, beden-akıl dikotomisinde beden tarafında konumlandırılmaktadır. Cinsiyet temelli hiyerarşinin devamlılığı ve sürekliliğine dayalı olarak yeniden üretilmeye yatkın bir davranış pratiği olan “eril tahakküm”, itaate, rızanın doğal işleyişine tabidir. Yapılan literatür araştırması bulgularında günümüz modern yaşam koşullarına bağlı olarak idealize edilen beden kodları, bireyin kendi dışındaki müdahaleler sonucunda gerçekleştiği belirlenmiştir. Söz konusu müdahalelerin, bireyin benliğinle koşut olarak bedeni biçimlendirdiği tespit edilmiştir. Beden nosyonu, egemen kültürün kodlarıyla yeniden üretilen ve denetime tabi tutulan bir yapı olarak güncelin en önemli konuları arasında yer aldığı sonucuna varılmıştır.. Bu perspektifte çalışma, kadın bedenine dair üretilen söylem ve pratikleri teorik çerçevede sunmayı amaçlamaktadır. Sinema, ideal beden olgusunu çeşitli sosyal çevreleri örneklendirerek iktidarın ideolojik söylemini aktaran kültürel bir işleve sahiptir. Çalışmada, bireylerin beden algısına ilişkin ideal söylemlerini, ipuçlarıyla aktaran yönetmenliğini Caner Alper Mehmet Binay’ın yaptığı 2015 yılında vizyona giren “Çekmeceler” filmi, betimsel analiz yöntemi ile incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Türk sineması , Beden , Sembolik şiddet , Habitus , Eril tahakküm

Kaynakça

• Ainsworth, M.S. (1989). Attachments beyond infancy. American Psychologist, 44(4), 709–716. doi: 10.1037/0003-066X.44.4.709
• Alper, C., & Binay, M. (2015). (Direktör). Çekmeceler [Film], Yapımcı: Nurhan Özenen, Bulut Reyhanoglu, Güldenay Sonumut, Caner Alper & Mehmet Binay.
• Bal, A.A. (2009). Çağdaş Türk resminde imge örüntüsü bağlamında beden temsilleri. Yedi Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Dergisi, (2), 39-45.
• Bauman, Z. (2001). Parçalanmış hayat. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
• Bilton, T., Bonnett, K., Jones, Pip., Lawson, T., Skinner, D., Stanworth, M. & Webster, A. (2008). Sosyoloji, (Çev. Ed.: K. İnal), Ankara: Siyasal Yayınevi.
• Bordwell, D. & Thompson K. (2009). Film sanatı. De-Ki Yayınevi, (Çev: E.Yılmaz & S.S.Onat), Ankara.
• Bourdieu, P. (1997). Toplumbilim sorunları. (I. Ergüden, Çev.). İstanbul: Kesit Yayıncılık.
• Bourdieu, P. (2015). Eril tahakküm. (B. Yılmaz, Çev.). İstanbul: Bağlam Yayıncılık.
• Bourdieu, P. (2015a). Ayrım: Beğeni yargısının toplumsal eleştirisi. (D. F., Şannan & A.G., Berkkurt, Çev.). Ankara: Heretik Yayıncılık.
• Bourdieu, P. ve Wacquant, L. (2003). Düşünümsel bir antropoloji için cevaplar, (N. Ökten, Çev.). İstanbul: İletişim Yayınları, 17.
• Bourdieu, P. (2018). Eril tahakküm. (B. Yılmaz Çev.). İstanbul: Bağlam Yayıncılık.
• Bowlby, J. (1973). Attachment and loss. vol. 2: Separation: anxiety and anger. New York, NY: Basic Books.
• Butler, J. (2005). İktidarın psişik yaşamı. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
• Butler J. (2014). Bela bedenler, (C. Çakırlar & Z. Talay Çev.). İstanbul: PinhanYayıncılık.
• Cevizci, A. (2003). Felsefe terimleri sözlüğü. İstanbul: Paradigma Yayınları.
• Connell R. W. (1998). Toplumsal cinsiyet ve iktidar. (C. Soydemir, Çev.). İstanbul: Ayrıntı.
• Debord, G. (2006). Gösteri Toplumu (2. Baskı). (A. Ekmekçi & O.Taşkent, Çev.). İstanbul: Ayrıntı.
• Deleuze, G. (2021). Sinema II: Zaman-imge (B. Yalım & E. Koyuncu, Çev.). İstanbul:Norgunk.
• Demir, S.T. (2016). Riyazetten Modern Diyet Toplumuna: Kutsallık ve hiçlik arasında beden, İnsan ve Toplum Dergisi. 6(1):155-173.
• Dervişcemaloğlu B. (2014). Anlatıbilime Giriş. İstanbul: Dergâh Yayınları
• Engels, F. (2008). Ailenin, özel mülkiyetin ve devletin kökeni. Ankara: Sol Yayınları
• Erden, Ö. O. (2008). Akıl/beden dikotomisinden modern eril politik uğrağa: Beden’in inşasından cinsiyetçi politika üzerine bir not, Tematik Yazılar, Toplum ve Demokrasi 2(4), 129-138.
• Farrington, B. (1951). Temporis partus masculus an untranslated writing of Francis Bacon. Centaurus, 1 (3), 193-205.
• Fiske J. (2003). İletişim çalışmalarına giriş. (S. İrfan, Çev.). Ankara: Bilim ve Sanat Yayınevi.
• Foucault, M. (1992). Hapishanenin doğuşu. (M. A. Kılıçbay, Çev.). Ankara: İmge Kitabevi.
• Foucault, M. (1993). Cinselliğin tarihi, İstanbul: Afa Yayınları
• Foucault, M. (2000). Özne ve iktidar. (I. Ergüden & O. Akınhay, Çev.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları
• Foucault, M. (2002). Toplumu savunmak gerekir, Ş. Aktaş (Çev.), İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
• Foucault, M. (2010). Cinselliğin tarihi. (H. U. Tanrıöver, Çev.). (3. Basım). İstanbul: Ayrıntı Yayınları
• Foucault, M. (2013), Cinselliğin tarihi. (H. Tufan, Çev.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
• Foucault, M. (2016). Özne ve iktidar. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
• Fromm, E. (2003). Sahip olmak ya da olmak, İstanbul: Arıtan Yayınevi.
• Grosz, E. (2007). Feminizm, Sanat, Deleuze ve Darwincilik. (K.-K. Kontturi, & M. Tiainen, Interviewers) İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
• Işık, E. (1998). Beden ve toplum kuramı. İstanbul: Bağlam, 111.
• Langdale, A. (2002). The S(t)imulation of mind: The Film theory of Hugo Münsterberg. A. Langdale. Hugo Münsterberg on film a photoplay: Psychological study and other writings içinde (ss. 1-45). New York: Routledge.
• Marglin, F. (2008). Rasyonalite ve yaşanan dünya. A.M. Chomsky, N. Ellis, K. Lubiano, W. Federique, M. Marglin, S. Ehrenreich, B. Albert ve A. Nandy, (Ed.), Bilim ve Postmodernizm tartışmaları. içinde (S. Altınçiçek & T. Doğan, Çev.). İstanbul: BGST Yayınları.
• Mauss, M. (2004). Techniques of the Body. M. Fraser ve M. Greco (Ed.), The Body: A Reader içinde (ss. 73-77.). London; New York: Routledge.
• Öğüt, H. (2008). Her erkeğin fantezisi. Radikal Kitap, Erişim Tarihi:15.07.2024, http://www.radikal.com.tr/ek_haber.php?ek=ktp&haberno=7374/
• Özdemir, M. (2010). Nitel veri analizi: sosyal bilimlerde yöntembilim sorunsalı üzerine bir çalışma. Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(1), 323-343.
• Özön, N. (2000). Sinema, televizyon, video, bilgisayarlı sinema sözlüğü. İstanbul: Kabalcı Yayınevi.
• Russel, B. (2003). Evlilik ve ahlak. İstanbul: Morpa Kültür Yayınları.
• Saygılı, A. (2005). Modern devlet’in beden ideolojisi üzerine kısa bir deneme. Aühfd, 54 (3), 325.
• Seibert, A. C., & Kerns, K. A. (2009). Attachment figures in middle childhood. International Journal of Behavioral Development, 33(4), 347- 355. doi: 10.1177/0165025409103872
• Shilling, C. (1993). The body and social theory, Londo: Sage Publications.
• Swartz, D. (2011). Kültür ve iktidar: Pierre Bourdieu’nün sosyolojisi. (E. Gen, Çev.). İstanbul: İletişim Yayınları.
• Tekin, F. (2015). Pierre Bourdieu sosyolojisinde beden ve habitus: Bedenleşmiş habitus. Sbard, 26(13), 89.
• Topçu A. D. (2004) Sinemada ve zaman: Geleneksel anlatı filmlerinde zamanın kullanımı ve anlatısal yapı ile ilişkileri. Ankara: Vadi Yayınları.
• Wellard, I. (2009). Sport, masculinities and the body. New York: Routledge.
• Wood, R. (2004), Hitchcock sineması. (E. Yılmaz, Çev.). İstanbul: Kabalcı Yayınevi