Örgüt Kültürü, Örgütsel Dayanıklılık ve Firma Performansı Algısı İlişkisi: Bankacılık Sektöründe Bir Araştırma

Öz

Bu çalışma, örgüt kültürünün firma performansı üzerindeki etkisini belirlemeyi ve bu etkide örgütsel dayanıklılığın aracı bir rol oynayıp oynamadığını araştırmayı amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında toplanan 506 katılımcıya ait verilerin analizi için SPSS programı kullanılmıştır. Verilerin dağılım özelliklerini belirlemek üzere normallik testleri uygulanmış, ölçüm araçlarının tutarlılığı ve geçerliliği güvenirlik ve geçerlilik analizleriyle incelenmiştir. Ayrıca faktör analizi ile değişkenlerin altında yatan yapılar ortaya konulmuş, korelasyon ve regresyon analizleriyle değişkenler arasındaki ilişkiler ve nedensel etkiler araştırılmıştır. Bu araştırma güçlü bir örgüt kültürünün hem örgütsel dayanıklılığı artırdığını hem de firma performansı algısını olumlu yönde etkilediğini göstermektedir. Ayrıca örgütsel dayanıklılığın, örgüt kültürü ile firma performansı algısı arasındaki ilişkide kısmı aracılık rolü gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Örgüt kültürü
• Örgütsel dayanıklılık
• Firma performansı
• Bankacılık sektörü
• İstanbul
• Türkiye

The Relationship Between Organizational Culture, Organizational Resilıence and Firm Performance Perception: A Research in the Banking Sector

Öz

This study aims to determine the effect of organizational culture on firm performance and to investigate whether organizational resilience plays a mediating role in this effect. Data collected from 506 participants within the scope of the research were analyzed using the SPSS program. Normality tests were applied to determine the distribution characteristics of the data, and the consistency and validity of the measurement instruments were examined with reliability and validity analyses. In addition, the underlying structures of the variables were revealed with factor analysis, and the relationships and causal effects between the variables were investigated with correlation and regression analyses. This study shows that a strong organizational culture both increases organizational resilience and positively affects perceived firm performance. It was also concluded that organizational resilience has a partial mediating role in the relationship between organizational culture and perceived firm performance.

Anahtar Kelimeler

• Organizational culture
• Organizational resilience
• Firm performance
• Banking sector
• Istanbul
• Türkiye

Kaynakça

1. Abubakar, A. M., Elçi, A., Elrehail, H. ve Alatailat, M. A. (2019). Knowledge management, decision-making style and organizational performance. Journal of Innovation and Knowledge, 4(2), 104-114. doi: 10.1016/j.jik.2017.07.003
2. Acar, A. Z. ve Acar, P. (2014). Organizational culture types and their effects on organizational performance in Turkish hospitals. Emerging Markets Journal, 3(3), 17-31. doi: 10.5195/emaj.2014.47
3. Akça, Y., Özer, G. ve Kırkan, H. (2018, 04). Örgüt kültürü ve liderliğin firma performansı üzerine etkileri. 6. Uluslararası Bilim, Kültür ve Spor Kongresi, Lviv-Ukrayna. Erişim adresi: http://hdl.handle.net/11772/2744.
4. Akgül, A. ve Çevik, O. (2005). İstatiksel analiz teknikleri “SPSS’te işletme yönetimi uygulamaları” (2. Baskı). Ankara: Emek Ofset.
5. Akgün, A. E. ve Keskin, H. (2014). Organisational resilience capacity and firm product innovativeness and performance. International Journal of Production Research, 52(23), 6918–6937. doi:10.1080/00207543.2014.910624
6. Arfiansyah, Z. (2021). The effect of enterprise risk management, knowledge management, and organizational culture on organizational resilience. International Journal of Contemporary Accounting, 3(2), 93-114.
7. Asare-Kyire, L., Bonsu, C. A., Appienti, W. A. ve Ackah, O. (2023). Organizational resilience, innovation and firm performance: moderating role of social ties. Open Journal of Business and Management, 11(5), 2034-2050.
8. Balak, D. (2021). Örgütsel zekâ, örgütsel dayanıklılık kapasitesi ve firma performansı ilişkisi [Doktora tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi Veri Tabanı.

9. Barney, J. B. (1986). Organizational culture: can it be a source of sustained competitive advantage? Academy of Management Review, 11(3), 656-665. doi: 10.2307/258317
10. Bhamra, R., Dani, S. ve Burnard, K. (2011). Resilience: the concept, a literature review and future directions. International Journal of Production Research, 49(18), 5375-5393. doi: 10.1080/00207543.2011.563826
11. Boin, A. ve Van Eeten, M. J. (2013). The resilient organization. Public Management Review, 15(3), 429-445. doi: 10.1080/14719037.2013.769856
12. Börekçi, D. Y. ve Gerçek, M. (2018). “Resilience” kavramının sosyal bilimlerde Türkçe kullanımları bağlamında değerlendirilmesi. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 30, 41-51.
13. Burak, M. F. ve Deniz, R. B. (2021). Kurum kültürü, sürdürülebilir rekabet avantajı, çevresel belirsizlik ve kurumsal performans ilişkisi: Türk ihracatçı firmaları. International Journal of Arts And Social Studies Dergisi, 4(6), 49-83.
14. Cameron, K. S., Quinn, R. E., DeGraff, J. ve Thakor, A. V. (2006). Competing values leadership: Creating value in organizations. Competing Values Leadership. Edward Elgar Publishing.
15. Cameron, K. S. ve Quinn, R. E. (2021). Örgüt kültürü: Örgütsel tanı ve değişim: Rekabetçi değerler modeli (M. G. Gülcan ve N. Cemaloğlu, Çev.). Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık. (Orijinal eserin yayın tarihi 2011).
16. Çağlar Çelebioğlu, H. (2024). Liderlik örgütsel dayanıklılık ilişkisinde örgüt kültürünün rolü: Havayolu işletmelerinde gerçekleştirilen bir araştırma. [Doktora tezi, Altınbaş Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi Veri Tabanı.
17. Çoban Kumbalı, H. (2018). Örgüt yapısına göre bilgi yönetimi ve örgütsel dayanıklılık ilişkisi. [Doktora tezi, Pamukkale Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi Veri Tabanı.
18. Deshpande, R. ve Webster, F. E. (1989). Organizational culture and marketing: defining the research agenda. Journal of Marketing, 53(1), 3-15. doi: 10.2307/1251521
19. Durmaz, Y. (2020). Vakıf üniversitelerinde okuyan öğrencilerin kişilik özelliklerinin içgüdüsel satın alma davranışları üzerindeki etkisinin yapısal eşitlik modeli ile belirlenmesi. [Yüksek lisans tezi, Üsküdar Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi Veri Tabanı.
20. Eren, E., Alpkan, L. ve Ergün, E. (2003). Kültürel boyutlar olarak işletmelerde içsel bütünleşme ve dışsal odaklanma düzeylerinin performansa etkileri. Doğuş Üniversitesi Dergisi 4(1), 55-70. doi: 10.31671/dogus.2019.328
21. Ergün, E. (2018). The mediating role of empowerment on the relationship between organizational culture and innovation performance. Journal of Entrepreneurship and Innovation Management, 7(1), 53-74.
22. Fani, A. A., Fard, H. D. ve Yakhkeshi, H. (2015). Organizational learning and organizational resilience. Knowledge management as a mediator in public organizations of Iran. Journal of Developing Country Studies, 5(13), 64-76.
23. Field, A. (2005). Exploring data. Discovering statistics using SPSS içinde (ss. 63-106). London: Sage Publications.
24. Fornell, C. ve Larcker, D. F. (1981). Structural equation models with unobservable variables and measurement error: Algebra and statistics. Journal of Marketing Research, 18(3), 382–388. doi: org/10.2307/3150980
25. George, D. ve Mallery, P. (2003). SPSS for Windows step by step: A simple guide and reference, (4. Baskı). Boston: Allyn & Bacon.
26. Ghasemi, A. ve Zahediasl, S. (2012). Normality tests for statistical analysis: A guide for non-statisticians. International Journal of Endocrinology and Metabolism, 10(2), 486-489.
27. Gliem, J. A. ve Gliem, R. R. (2003, Ekim). Calculating, interpreting, and reporting Cronbach’s alpha reliability coefficient for Likert-type scales. Midwest Research-to-Practice Conference in Adult, Continuing, and Community Education, Columbus, Ohio. Erişim adresi: https://hdl.handle.net/1805/344
28. Gürbüz, S. ve Bayık, M. E. (2021). Aracılık modellerinin analizinde yeni yaklaşım: Baron ve Kenny'nin yöntemi hâlâ geçerli mi?. Turkish Journal of Psychology/Türk Psikoloji Dergisi, 37(88). 1-19. doi: 10.31828/tpd1300443320191125m000031
29. Hayes, A. F. (2022). Introduction to mediation, moderation, and conditional process analysis: A regressionbased approach. (3. baskı). New York: The Guilford Publications.
30. Kantur, D. ve Say, A. I. (2015). Measuring organizational resilience: A scale development. Journal of Business Economics and Finance, 4(3). 456-472. doi: 10.17261/Pressacademia.2015313066
31. Karakılıç Yörük, N. (2019). Cameron ve Quinn örgüt kültürü ölçeğinin güvenirlik ve geçerliğinin test edilmesi. Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 21(1), 19-30.
32. Kaya, H. (2008). Kamu ve özel sektör kuruluşlarının örgütsel kültürünün analizi ve kurum kültürünün çalışanların örgütsel bağlılığına etkisi: Görgül bir araştırma. Maliye Dergisi, 155(2), 119-143. Erişim adresi: https://research.ebsco.com/linkprocessor/plink?id=a65cd045-2b41-3d09-b859-6dbdcb5b0d14
33. Keski̇n, H., Tatoğlu, E., Akgün, A. E. ve Balak, D. (2025). Unveiling the nexus of organizational intelligence, resilience capacity and financial performance. Management Decision. doi: 10.1108/MD-12-2023-2284
34. Kline, R. B. (2023). Principles and practice of structural equation modeling. (5. Baskı). New York: Guilford Publications.
35. Lawshe, C. H. (1975). A quantitative approach to content validity. Personnel Psychology, 28(4), 563-575. doi: 10.1111/j.1744-6570.1975.tb01393.x
36. Lengnick-Hall, C. A., Beck, T. E. ve Lengnick-Hall, M. L. (2011). Developing a capacity for organizational resilience through strategic human resource management. Human Resource Management Review, 21(3), 243-255. doi: 10.1016/j.hrmr.2010.07.001
37. Ma, Z., Xiao, L. ve Yin, J. (2018). Toward a dynamic model of organizational resilience. Nankai Business Review International, 9(3), 246-263. doi: 10.1108/NBRI-07-2017-0041
38. MacKinnon, D. P., Lockwood, C. M. ve Williams, J. (2004). Confidence limits for the indirect effect: Distribution of the product and resampling methods. Multivariate behavioral research, 39(1), 99-128.
39. Madni, A. M. ve Jackson, S. (2009). Towards a conceptual framework for resilience engineering. IEEE Systems Journal, 3(2), 181-191. doi: 10.1109/JSYST.2009.2017397
40. Martins, E. C. ve Terblanche, F. (2003). Building organisational culture that stimulates creativity and innovation. European Journal of Innovation Management 6(1), 64-74. doi: 10.1108/14601060310456337
41. Miller, C. C., Washburn, N. T. ve Glick, W. H. (2013). Perspective—The myth of firm performance. Organization Science, 24(3), 948-964. doi: 10.1287/orsc.1120.0762
42. Okun, O. (2022). Örgütsel dayanıklılığın geliştirilmesi süreci ile inovasyona ilişkin değişkenlerin ilişkilendirilmesi. Girişimcilik İnovasyon ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, 6(11), 1-13.
43. O’Reilly, C., Cao, X. ve Sull, D. (2024). Organizational culture archetypes and firm performance. Journal of Business Research, 182. 1-9. doi: 10.1016/j.jbusres.2024.114780
44. O’Reilly, C. A., Caldwell, D. F., Chatman, J. A. ve Doerr, B. (2014). The Promise and problems of organizational culture: CEO personality, culture, and firm performance. Group and Organization Management, 39(6), 595-625. doi: 10.1177/1059601114550713
45. Parsons, D. (2010). Organisational resilience. Australian Journal of Emergency Management, 25(2), 18-20.
46. Ruiz-Martin, C., López-Paredes, A. ve Wainer, G. (2018). What we know and do not know about organizational resilience. International Journal of Production Management and Engineering, 6(1), 11-28.
47. Santos, J. B. ve Ledur Brito, L. A. (2012). Toward a subjective measurement model for firm performance. BAR: Brazilian Administration Review, 9(2), 95-117. doi: 10.1590/S1807-76922012000500007.
48. Sapienza, H. J., Smith, K. G. ve Gannon, M. J. (1988). Using subjective evaluations of organizational performance in small business research. American Journal of Small Business, 12(3), 45-53. doi: 10.1177/104225878801200304
49. Sawalha, I. H. S. (2015). Managing adversity: Understanding some dimensions of organizational resilience. Management Research Review, 38(4), 346-366. doi: 10.1108/MRR-01-2014-0010
50. Schein, E. H. (2010). Organizational culture and leadership (4. Baskı). United States of America: Jossey-Bass.
51. Schermelleh-Engel, K., Moosbrugger, H. ve Müller, H. (2003). Evaluating the fit of structural equation models: Tests of significance and descriptive goodness-of-fit measures. Methods Of Psychological Research Online, 8(2), 23-74. Erişim adresi: doi: 10.23668/psycharchives.12784
52. Sever, E. ve Paksoy, M. (2021). Örgütsel çeviklik açısından örgüt kültürü ve firma performansı üzerine bir alan araştırması. Journal of Social Research and Behavioral Sciences, 7(13), 313-353. doi:10.52096/jsrbs.6.1.7.13.16
53. Stanisic, V., Boskovic, A. ve Primorac, D. (2017, May 18-19). Corporate culture as a prerequisite in building a resilient organization. Economic and Social Development, 21st International Scientific Conference on Economic and Social Development. Belgrade, Serbia. Erişim adresi: http://www.esd-conference.com.
54. Suryaningtyas, D., Sudiro, A., Troena, E. A. ve Irawanto, D. W. (2019, December 6-7). Organizational resilience: As mediating organizational effect of organizational performance. SU-AFBE 2018: Proceedings of the 1st Sampoerna University-AFBE International Conference, Jakarta, Indonesia. doi: 10.4108/eai.6-12-2018.2286329
55. Şanal, M. ve Öztürk, M. (2019). Örgüt kültürünün işletme performansina etkisi üzerine bir araştirma. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 28(2), 257-271.
56. Taouab, O. ve Issor, Z. (2019). Firm performance: Definition and measurement models. European Scientific Journal, 15(1), 93-106.
57. Uzkurt, C., Kumar, R., Ki̇mzan, H. S. ve Eminoğlu, G. (2013). Role of innovation in the relationship between organizational culture and firm performance: A study of the banking sector in Turkey. European Journal of Innovation Management, 16(1), 92–117. doi: 10.1108/14601061311292878
58. Van Der Vegt, G. S., Essens, P., Wahlström, M. ve George, G. (2015). Managing risk and resilience. Academy of Management Journal, 58(4), 971-980. doi: 10.5465/amj.2015.4004
59. Vidal, R., Carvalho, H. ve Cruz-Machado, V. A. (2014, July 25-27). Strategic resilience development: A study using delphi. 8th International Conference on Management Science and Engineering Management, (ICMSEM 2014). Lisbon, Portugal. doi: 10.1007/978-3-642-55122-2_107
60. Vural, Z. B. A. (2018). Kurum kültürü (6. Baskı). İstanbul: İletişim Yayınları.
61. Wicker, P., Filo, K. ve Cuskelly, G. (2013). Organizational resilience of community sport clubs impacted by natural disasters. Journal of Sport Management, 27(6), 510-525. doi: 10.1123/jsm.27.6.510
62. Yavuz, A. (2023). Örgütsel dayanıklılık. F. Korkmaz (Ed.), Dijitalleşen dünyada yönetsel yaklaşımlar içinde (ss. 431-456). Ankara: Gazi Kitabevi. Erişim adresi: https://ws1.turcademy.com/ww/webviewer.php?doc=105255
63. Yılmaz, C., Alpkan, L. ve Ergün, E. (2005). Cultural determinants of customer- and learning-oriented value systems and their joint effects on firm performance. Journal of Business Research, 58(10), 1340-1352. doi: 10.1016/j.jbusres.2004.06.002
64. Yılmaz Kozcu, G. ve Özmen, Ö. (2023). Organizational learning capability, organizational resilience, organizational performance, and market turbulence: a moderated mediation model. Yönetim Bilimleri Dergisi, 21(49), 482-503. doi:10.35408/comuybd.1252398