Karbon Sertifikasının Bankalarda Muhasebeleştirilmesi: Teminat Olarak Değerlendirilmesi Üzerine Bir Çalışma

Öz

İklim değişiminin önlenmesine yönelik gerçekleştirilen uluslararası anlaşmalar sonrası taraf olan ülkeler kota uygulaması ile emisyon salımlarını sınırlandırmaya çalışmaktadır. Kota dahilinde tahsis edilen emisyon salım haklarının kullanılmayan kısımları ticarete konu olmaktadır. Emisyon Ticaret Sistemleri-ETS üzerinden, arz talep dengesine göre oluşan karbon sertifikalarının fiyatlandırması yapılmakta, maddi enstrüman olarak değerlendirilmektedir. Çalışmada karbon sertifikalarının piyasa değerleri dikkate alınarak bankalarda kredi teminatı olarak değerlemesi ve teminat aşamasının farklı fazlarında oluşan sayısal değerlemelerin muhasebe kayıtlarına yansıtılması incelenmiştir. Böylelikle Türkiye’de kurulması planlanan ETS’nde piyasa fiyatı oluşan ve ticarete konu olan karbon sertifikalarının bankalarda kredi teminatı olarak kabul edilmesi ve sonrasında yaşanan fiyat hareketlerinin banka tarafında hesaplama ve muhasebe yansımaları örneklenerek sürece ilişkin kaydi yapı oluşturulması amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Karbon sertifikası
• Banka teminatı
• ETS-Emisyon ticaret sistemi

Accounting for Carbon Certificates in Banks: A Study on Their Evaluation as Collateral

Öz

Following international agreements aimed at preventing climate change, signatory countries are attempting to limit their emissions through quota systems. The unused portions of emission rights allocated within the quota are traded. Through Emissions Trading Systems (ETS), carbon certificates are priced according to supply and demand and are considered a financial instrument. This study examines the valuation of carbon certificates as collateral for bank loans based on their market value and the reflection of numerical valuations formed at different stages of the collateralization process in accounting records. Thus, the aim is to establish a record structure for the process by exemplifying the acceptance of carbon certificates, which are subject to market pricing and trading in the planned ETS in Türkiye, as collateral for loans in banks and the subsequent price movements in terms of calculations and accounting reflections on the part of the bank.

Anahtar Kelimeler

• Carbon certificate
• Bank guarantee
• ETS-Emissions trading system

Kaynakça

1. Altınbay, A., ve Golagan, M. (2016). Küresel ısınma sorununa muhasebecilerin bakışı: Karbon muhasebesi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 5(7), 2106-2219. doi: 10.15869/itobiad.260253
2. Bektaş, A. (2025). İklim değişikliği ve emisyon ticaret sistemine yönelik toplumsal algı: Türkiye örneğinde bir anket analizi. Çevre, Şehir ve İklim Dergisi, 4 (7), 68-101.
3. Çankaya, F., ve Şeker, Y. (2013). Karbon sertifikalarının Türkiye muhasebe standartlarına göre muhasebeleştirilmesi, Mödav, 2013/4, 105-134.
4. Durgut, M.(2015). Karbon ticaretinin uluslararası muhasebe standartlarına göre muhasebeleştirilmesi. Siyaset, Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 3(2), 23-40.
5. ekolcevre, (2025). Karbon sertifikası, Erişim adresi: https://www.ekolcevre.com/karbon-sertifikasi
6. Elitaş, C. ve Çetin, A.C. (2011). Karbon ticareti ve karbon bankacılığı, Muhasebe ve Denetime Bakış, 35, 51-78
7. Endiana, I.D.M., Dicriyani, N.L.M., Adiyadnya, S.P. and Putra, I.P.M.J.S. (2020). The effect of green accounting on corporate sustainability and financial performance. Journal of Asian Finance, Economics and Business, 7(12), 731-738.
8. Gürbüz, C., Aracı, Ö. N. K., ve Bekci, İ. (2019). Dünya’da ve Türkiye’de karbon ticareti ve karbon muhasebesi uygulamaları üzerine bir araştırma - Mehmet Akif Ersoy University Journal of Social Sciences Institute, 11(28), 424-438. doi: 10.20875/makusobed.568835

9. İklim, (2024). İklim değişikliği azaltım stratejisi ve eylem planı (2024-2030), T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, İklim Değişikliği Başkanlığı, Erişim adresi: https://iklim.gov.tr/db/turkce/icerikler/files/%C4%B0klim%20De%C4%9Fi%C5%9Fikli%C4%9Fi%20Azalt%C4%B1m%20Stratejisi%20ve%20Eylem%20Plan%C4%B1%20(2024-2030).pdf
10. Karataş, E.C. (2023). Avrupa Birliği emisyon ticaret sistemi ve sınırda karbon düzenleme mekanizması, makro boyutlarıyla çevre ekonomisi, Özgür Yayınları.
11. Karcıoğlu, R., ve Öztürk, S. (2023). İklim değişikliği muhasebesi araştırmalarının bibliyometrik analizi. Muhasebe ve Denetime Bakış Dergisi, 70, 23-44. doi: 10.55322/ mdbakis.1250638
12. Maama, H. and Gani, S. (2022). Carbon accounting, management quality, and bank performance in East Africa. Environmental Economics, 13(1), 114-125. doi:10.21511/ee.13(1).2022.10
13. Metsims (2025), Karbon sertifikası nedir?, Erişim adresi: https://metsims.com/tr/karbon-sertifikasi/
14. Nagrale, P. (2025). Carbon offset/carbon credit market overview, Erişim adresi: https://www.marketresearchfuture.com/reports/carbon-offset-carbon-credit-market-
15. Narassimhan, E., Gallagher, K. S., Koester, S. and Rivera Alejo, J. (2017). Carbon pricing in practice: A Review of the evidence. Medford, MA. Climate Policy Lab.
16. ourworldindata. (2024). Which countries have a carbon emissions trading system? Erişim adresi: https://ourworldindata.org/grapher/carbon-emissions-trading-system?time=latest
17. Özçelik Katkat, M. (2024). Karbon fiyatlandırması ve muhasebesi, Mali Çözüm Dergisi, 34(184), 973-999.
18. Özdemir, H., ve Köse, M. (2024). Karbon vergisi, emisyon ticaret sistemi ve sınırda karbon düzenlemesi: Türkiye açısından değerlendirmeler. Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 25(3), 518-541. doi: 10.53443/anadoluibfd.1464955
19. Poroy A, A., Kardeş Selimoğlu, S., ve Bora Kılınçarslan, T. (2022). Türkiye muhasebe standartları kapsamında karbon emisyonlarının muhasebeleştirilmesi. Muhasebe ve Denetime Bakış, 22(67), 73-98. doi: 10.55322/mdbakis.1084753
20. Ubay, B., ve Bilgici, Y. (2021). Karbon fiyatlandırmasında emisyon ticaret sistemi ve önemi. Kırklareli Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10(1), 47-72.
21. undp. (2025). Carbon markets, United Nations development programme, Erişim adresi: https://climatepromise.undp.org/what-we-do/areas-of-work/carbon-markets
22. Yelgen, E. (2022). Yeşil muhasebe ve uygulama örnekleri üzerine bir çalışma. Yönetim Bilimleri Dergisi(Özel Sayı), 100-126. doi: 10.35408/comuybd.1150938
23. 4en. (2025). Karbon kredisi satışı nedir, detayları nelerdir?, Erişim adresi: https://4en.com.tr/karbon-kredisi-satisi-nedir-detaylari-nelerdir