Ekonomik Belirsizliğin Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkisi: Türkiye’den Ampirik Bulgular

Öz

Bu çalışmanın temel amacı, ekonomik belirsizliğin ekonomik büyüme üzerindeki etkilerini Türkiye ekonomisi özelinde 2006-2024 dönemi için Yöntemsel olarak Tam Düzeltilmiş En Küçük Kareler (FMOLS) ve Kanonik Korelasyon Regresyonu (CCR) metotları kullanılarak analiz etmektir. Ekonomik belirsizliğin ölçümünde, Kilic ve Balli (2024) tarafından geliştirilen Ülkeye Özgü Ekonomik Belirsizlik Endeksi kullanılmıştır. Bu endeksin Türkiye özelinde bu konuda yapılan bir araştırmada ilk kez kullanılıyor olması, çalışmanın literatüre önemli bir katkı sunduğunu göstermektedir. Ayrıca makroekonomik dengeyi yansıtan enflasyon ve işsizlik değişkenleri de kontrol değişkenleri olarak modele dahil edilmiştir. Analizlerden elde edilen bulgular şu şekilde özetlenebilir: i) Genişletilmiş Dickey–Fuller (ADF) ve Genelleştirilmiş En Küçük Kareler ile Genişletilmiş Dickey–Fuller (DF-GLS) birim kök testleri, tüm değişkenlerin seviyede durağan olmadığını; ancak birinci farkları alındığında durağan hale geldiklerini [I(1)] göstermiştir. ii) Johansen–Juselius eşbütünleşme testi, değişkenler arasında uzun dönemli bir ilişkinin varlığını ortaya koymuştur. iii) FMOLS tahmin sonuçlarına göre ekonomik belirsizlik, Türkiye’nin ekonomik büyümesini olumsuz etkilemektedir. Kontrol değişkenleri olan enflasyon büyümeyi pozitif, işsizlik ise negatif yönde etkilemektedir. iv) Sonuçların güvenilirliğini test etmek amacıyla uygulanan CCR yöntemi ile elde edilen bulgular, FMOLS sonuçlarını doğrulamaktadır. Elde edilen bulgular çerçevesinde, ekonomik belirsizliği azaltmaya yönelik politika önerileri sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Ekonomik belirsizlik
• Ekonomik büyüme
• Ülkeye özgü ekonomik belirsizlik endeksi

Impact of Economic Uncertainty on Economic Growth: Empirical Evidence from Türkiye

Öz

The main purpose of this study is to analyze the effects of economic uncertainty on economic growth for the period 2006–2024 for the Turkish economy by using the Fully Modified Ordinary Least Squares (FMOLS) and Canonical Cointegration Regression (CCR) methods. In measuring economic uncertainty, the Country-Specific Economic Uncertainty Index developed by Kilic and Balli (2024) is used. The fact that this index is used for the first time in a study on Türkiye in this context shows that the study makes an important contribution to the literature. In addition, the variables of inflation, which reflects macroeconomic balance, and unemployment are included in the model as control variables. The findings can be summarized as follows: (i) The Augmented Dickey–Fuller (ADF) and the Generalized Least Squares Augmented Dickey–Fuller (DF-GLS) unit root tests show that all variables are not stationary at level, but become stationary when their first differences are taken [I(1)]. (ii) The Johansen–Juselius cointegration test reveals the existence of a long-term relationship among the variables. (iii) According to the FMOLS estimation results, economic uncertainty negatively affects Türkiye’s economic growth. The control variables inflation and unemployment affect growth positively and negatively, respectively. (iv) The findings obtained through the CCR method applied to test the reliability of the results confirm the FMOLS results. Within the framework of the findings obtained, policy recommendations aimed at reducing economic uncertainty are presented.

Anahtar Kelimeler

• Economic uncertainty
• Economic growth
• Country-Specific economic uncertainty index

Kaynakça

1. Akkuş, Ö. (2017). Ekonomik politika belirsizliği ve politik istikrarsızlığın büyüme üzerindeki etkisi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(3), 27–42.
2. Aksu, L. (2018). İktisadi büyüme, iktisat okullarının bakış açısı ve Türkiye. İksad Yayınevi.
3. Alancıoğlu, Ö. G. E. ve Utlu, S. (2012). İstihdam ve ekonomik büyüme: Türkiye örneği. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(2), 189–206.
4. Aslan, A. ve Topcu, E. (2018). İhracata dayalı büyüme hipotezine yeni bir yaklaşım: Türkiye ekonomisi üzerine sektörel bir uygulama. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 20, 119–134.
5. Bachmann, R., Elstner, S. ve Sims, E. R. (2013). Uncertainty and economic activity: Evidence from business survey data. American Economic Journal: Macroeconomics, 5(2), 217–249.
6. Baker, S. R., Bloom, N. ve Davis, S. J. (2016). Measuring economic policy uncertainty. The Quarterly Journal of Economics, 131(4), 1593–1636.
7. Bal, O. (2017). Sürdürülebilir ekonomik büyüme kavramına teorik bakış. Uluslararası Avrasya Ekonomileri Konferansı Bildiriler Kitabı içinde (ss. 348-355). İstanbul.
8. Barış, S. ve Şeker, H. (2023). Yüksek gelirli ülkelerde ekonomik politika belirsizliği ve ekonomik büyüme ilişkisi. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(3), 1202–1220.

9. Basile, R. ve Girardi, A. (2017). Uncertainty and business cycle: A review of the literature and some evidence from the Spanish economy. Estudios de Economía Aplicada, 36(1), 235–250.
10. Bayar, G. ve Tokpunar, S. (2014). Türkiye imalat sanayi sektörlerinin ihracatı: Zaman serisi analizi. Sosyoekonomi, 21(21), 139–168.
11. Bilgili, F. (1998). Stationarity and cointegration tests: Comparison of Engle-Granger and Johansen methodologies. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13, 131–141.
12. Bloom, N. (2014). Fluctuations in uncertainty. Journal of Economic Perspectives, 28(2), 153–176.
13. Bobasu, A., Geis, A., Quaglietti, L. ve Ricci, M. (2020). Tracking global economic uncertainty: Implications for global investment and trade. Economic Bulletin Boxes, European Central Bank, 1.
14. Cerda, R., Silva, Á. ve Valente, J. T. (2018). Impact of economic uncertainty in a small open economy: The case of Chile. Applied Economics, 50(26), 2894–2908.
15. Colombo, V. (2013). Economic policy uncertainty in the US: Does it matter for the Euro Area? Economics Letters, 121, 39–42.
16. Demircan Siverekli, E. (2003). Vergilendirmenin ekonomik büyüme ve kalkınmaya etkileri. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 21, 97–116.
17. Dickey, D. A. ve Fuller, W. A. (1981). Likelihood ratio statistics for autoregressive time series with a unit root. Econometrica, 49(4), 1057–1072.
18. Dinh, D. V. (2020). Impulse response of inflation to economic growth dynamics: VAR model analysis. Journal of Asian Finance, Economics and Business, 7(9), 219–228.
19. Elliott, G., Rothenberg, T. J. ve Stock, J. H. (1996). Efficient tests for an autoregressive unit root. Econometrica, 64(4), 813–836.
20. Ghosh, A. ve Phillips, S. (1998). Warning: Inflation may be harmful to your growth. IMF Staff Papers, 45(4), 672–710.
21. Gomado, K. M. (2025). Impact of uncertainty on economic growth: The role of pro‐market institutions in developing countries. Kyklos, 78(1), 3–44.
22. Gökçeli, E. (2025). The role of energy poverty in gender inequality across health, employment, and education: A case study of ASEAN countries. Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 27(1), 154–164.
23. Gu, X., Cheng, X., Zhu, Z. ve Deng, X. (2021). Economic policy uncertainty and China’s growth-at-risk. Economic Analysis and Policy, 70, 452–467.
24. Gujarati, D. N. (2004). Basic econometrics (4th ed.). McGraw-Hill Companies.
25. Gürgün, G. (2020). Belirsizlik kavramı, belirsizlik ölçütleri ve belirsizliğin makroekonomik etkileri üzerine bir inceleme. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 34(1), 21–38.
26. Hodge, D. (2006). Inflation and growth in South Africa. Cambridge Journal of Economics, 30(2), 163–180.
27. Kapçak, S. ve Özdemir, İ. (2023). Gelişmekte olan ülkelerde dış ticaret, işsizlik ve enflasyonun ekonomik büyüme üzerindeki etkisi: Panel veri analizi. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 24(2), 243–254.
28. Kaya, S. (2018). Türkiye’nin tüketim fonksiyonu: Yapısal kırılmalı zaman serisi analizi (1998–2016). İktisat Politikası Araştırmaları Dergisi, 5(1), 1–34.
29. Keynes, J. M. (1937). The general theory of employment. The Quarterly Journal of Economics, 51(2), 209–223.
30. Kilic, I. ve Balli, F. (2024). Measuring economic country-specific uncertainty in Türkiye. Empirical Economics, 67(4), 1649–1689.
31. Knight, F. H. (1921). Risk, uncertainty, and profit. Boston, MA: Hart, Schaffner and Marx; Houghton Mifflin.
32. Mahmoud, L. O. M. (2015). Consumer price index and economic growth: A case study of Mauritania 1990–2013. Asian Journal of Empirical Research, 5(2), 16–23.
33. Manteu, C. ve Serra, S. (2017). Impact of uncertainty measures on the Portuguese economy. Economic Bulletin and Financial Stability Report Articles and Banco de Portugal Economic Studies, 29–51.
34. Myles, G. D. (2000). Taxation and economic growth. Fiscal Studies, 21(1), 141–168.
35. Nguyen, T. C. (2022). Economic policy uncertainty: The probability and duration of economic recessions in major European Union countries. Research in International Business and Finance, 62, 1–18.
36. Phillips, P. C. ve Hansen, B. E. (1990). Statistical inference in instrumental variables regression with I(1) processes. The Review of Economic Studies, 57(1), 99–125.
37. Romer, P. M. (1986). Increasing returns and long-run growth. Journal of Political Economy, 94(5), 1002–1037.
38. Savrul, B. ve Çolak, B. (2020). Effect of direct foreign capital investments on some selected macro-economic variables: Time series analysis for Turkey. Eurasian Academy of Sciences Social Sciences Journal, 31(31), 1–29.
39. Sertçelik, Ş. (2021). Kadınların işgücüne katılım oranının belirleyicileri: Türkiye için yapısal kırılmalı zaman serisi analizi. R&S – Research Studies Anatolia Journal, 4(2), 91–102.
40. Siraj, S. ve Bengali, K. (2007). Estimation of the Harrod-Domar growth equation: Pakistan’s case. JISR Management and Social Sciences and Economics, 5(2), 45–51.
41. Solow, R. M. (1956). A contribution to the theory of economic growth. The Quarterly Journal of Economics, 70(1), 65–94.
42. Songur, M. ve Sertkaya, B. (2023). Döviz kuru ile ekonomik politika belirsizlik endeksi arasındaki ilişkinin Fourier yaklaşımı ile analizi: BRIC ülkeleri örneği. Journal of Academic Opinion, 3(1), 11–15.
43. Swan, T. W. (1956). Economic growth and capital accumulation. Economic Record, 32(2), 334–361.
44. Şahinöz, S. ve Coşar, E. E. (2018). Economic policy uncertainty and economic activity in Turkey. Applied Economics Letters, 25(21), 1517–1520.
45. Taban, S. (2008). Türkiye’de enflasyon–ekonomik büyüme ilişkisi: Sınır testi yaklaşımı. TİSK Akademi, 3(5), 144–167.
46. Uğurlu Yıldırım, E. (2021). Ekonomik büyüme ve finansal kalkınma seviyesine göre belirsizliğin etkisi: Türkiye örneği. OPUS International Journal of Society Researches, 17(37), 4429–4449.
47. Usta, C. ve Mete, E. (2022). Ekonomik politika belirsizliğinin makroekonomik göstergeler üzerine etkisi: Avrupa Birliği ülkeleri örneği. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 14(27), 644–659.
48. Yalçınkaya, Ö. ve Aydın, H. İ. (2017). Ekonomik ve politik belirsizliğin ekonomik büyüme üzerindeki etkileri: G-7+BRC ülkeleri üzerine bir panel veri analizi (1997–2015). Ege Akademik Bakış, 17(3), 419–429.