Seyitömer Höyük Orta Tunç Çağı Kapıları

Öz

Kütahya ilinin 25 km kuzeybatısında bulunan Seyitömer Höyük’te 1989 yılından itibaren kapsamlı kazılar gerçekleştirilmektedir. Günümüze kadar sürdürülen bu arkeolojik kazılar sonucunda höyükte beş mimari tabaka ve bu tabakalara ait alt evreler tespit edilmiştir. Seyitömer Höyük, Erken ve Orta Tunç Çağı’na ait önemli veriler sunar; mimarisi ve buluntularıyla hem bölge hem de dönem arkeolojisi açısından dikkat çekmektedir. Ayrıca höyüğün içerdiği mimari tabakaların yatay stratigrafide takip edilebilmesi, buluntuların konteks içinde değerlendirilmesine olanak tanımıştır. Höyükte bulunan karbonlaşmış ahşap kalıntılar, arkeolojik kayıtta nadir rastlanan bir buluntu grubuna işaret etmektedir. Anadolu arkeolojisi bağlamında değerlendirildiğinde, organik malzemelerle ilişkili buluntuların sayısı sınırlıdır. Özellikle çabuk bozulabilen malzeme olduğundan, bu çalışmada ele alınan ahşap kalıntıların önemi daha da belirginleşmektedir. Seyitömer Höyük’ün mimari stratigrafisinde, Orta Tunç Çağı’na tarihlenen IV. tabakasında yürütülen kazılar sırasında yapı tabanlarında karbonlaşmış ahşap kalıntılar açığa çıkarılmıştır. Bu kalıntılar, yapı içindeki konumları, mevcut ölçüleri ve ait oldukları yapıların kapı açıklıkları da göz önünde bulundurularak irdelenmiştir. Bununla birlikte Orta Tunç Çağı yerleşimindeki yapılarda ahşabın kullanım alanlarına da değinilerek, söz konusu bulgular arasında yer alan bir grup kalıntının ahşap kapı kanadına ait olabileceği önerilmiştir. Bu kalıntılar, yapıların kapı açıklıklarına üç boyutlu çizimler aracılığıyla yerleştirilmiş ve olası kapı kanatlarına ilişkin bir rekonstrüksiyon önerisi sunulmuştur. Araştırmaya konu olan kalıntıların bilimsel açıdan Anadolu arkeolojisine önemli bir katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Seyitömer Höyük
• Orta Tunç Çağı
• Yerleşim planı
• Mimari donanım
• Ahşap kapı

Middle Bronze Age Doors from Seyitömer Höyük

Öz

Extensive excavations have been conducted at Seyitömer Höyük, located 25 km northwest of the city of Kütahya, since 1989. As a result of these archaeological excavations, which have continued to the present day, five architectural strata and their respective sub-phases have been identified at the site. Seyitömer Höyük provides significant data from the Early and Middle Bronze Ages; its architecture and artifacts are noteworthy both for regional archaeology and for the archaeology of the period. Furthermore, the ability to trace the architectural layers within the mound’s horizontal stratigraphy has enabled the evaluation of artifacts within their original context. The carbonized wood remains found at the mound indicate a group of finds rarely encountered in the archaeological record. When evaluated within the context of Anatolian archaeology, the number of finds associated with organic materials is limited. Given that wood is a material prone to rapid decay, the significance of the wood remains examined in this study becomes even more evident. During excavations conducted in Layer IV, dated to the Middle Bronze Age, within the architectural stratigraphy of Seyitömer Höyük, carbonized wood remains were uncovered on the floors of structures. These remains were analyzed by considering their positions within the structures, their extant dimensions, and the door openings of the structures to which they belonged. Furthermore, the study also addresses the various uses of wood in the structures of the Middle Bronze Age settlement, suggesting that a group of the remains in question may belong to a wooden door leaf. Accordingly, the remains were positioned within the doorways of the structures using three-dimensional drawings, and a proposed reconstruction of the possible door leaves was presented. These remains are considered likely to make a significant scientific contribution to Anatolian archaeology.

Anahtar Kelimeler

• Seyitömer Höyük
• Middle Bronze Age
• Settlement plan
• Architectural features
• Wooden door

Kaynakça

1. Abay, E. (2014). Kazı verileri ışığında arkeolojik mekân analizleri: Beycesultan örneği. Yerleşim sistemleri ve mekân analizi, TAS, 1 içinde (ss. 175-189). İstanbul: Ege Yayınları.
2. Altınöz, M., İnce, B., Sav, A., Dinçer, A., Cengiz, S., Yazıcı, Z., Altuncul, H., ve Bilgen, A. N. (2011). Could a 3800-yrs old brain still exert traces of life? Analysis on the bases of organic lipids, DNA and trace elements. In A. N. Bilgen, R. von den Hoff, S. Sandalcı ve S. Silek (Ed.), Archaeological research in western central Anatolia: The III. international symposium of archaeology, Kütahya, 8-9 March 2010 içinde (ss. 232-248). Kütahya: Dumlupınar Üniversitesi.
3. Altınöz, M. A., İnce, B., Sav, A., Dinçer, A., Cengiz, S., Mercan, S., Yazıcı, Z., ve Bilgen, A. N. (2014). Human brains found in a fire-affected 4000-years-old Bronze Age tumulus layer rich in soil alkalines and boron in Kütahya, western Anatolia. HOMO: Journal of Comparative Human Biology, 65, 1-15.
4. Aydın, N. (1991). Seyitömer Höyük kurtarma kazısı 1989. I. Müze kurtarma kazıları sempozyumu içinde (ss. 191-204). Ankara: Kültür Bakanlığı.
5. Bilgen, A. N., Coşkun, G. ve Bilgen, Z. (2010). Seyitömer Höyüğü 2008 yılı kazısı. 31. Kazı sonuçları toplantısı içinde (C. 1, ss. 341-354). Ankara. Kültür ve Turizm Bakanlığı.
6. Bilgen, A. N., Coşkun, G., Bilgen, Z., Yüzbaşıoğlu, N. ve Kuru, A. (2011). Seyitömer Höyüğü 2009 yılı kazısı. 32. Kazı sonuçları toplantısı içinde (C. 1, ss. 367-380). Ankara. Kültür ve Turizm Bakanlığı.
7. Bilgen, A. N., Coşkun, G., Bilgen, Z., Kuru, A., Yüzbaşıoğlu, N., Özcan, F. Ç., Çırakoğlu, S. ve Silek, S. (2012). Seyitömer Höyüğü 2010 yılı kazısı. 33. Kazı sonuçları toplantısı içinde (C. 1, ss. 233-255). Ankara. Kültür ve Turizm Bakanlığı.
8. Bilgen, A. N., Coşkun, G., Bilgen, Z., Ünan, N., Silek, S., Çırakoğlu, S., Özcan, F. Ç., Kuru, A. ve Kuzu, Z. (2013). Seyitömer Höyük 2011 yılı kazısı. 34. Kazı sonuçları toplantısı içinde (C. 1, ss. 201-216). Ankara. Kültür ve Turizm Bakanlığı.

9. Bilgen, A. N., Coşkun, G., Bilgen, Z., Ünan, N., Silek, S., Çırakoğlu, S., Özcan, F. Ç., Kuru, A. ve Erdinç, Z. (2014). Seyitömer Höyüğü 2012 yılı kazısı. 35. Kazı sonuçları toplantısı içinde (C. 1, ss. 349-360). Ankara. Kültür ve Turizm Bakanlığı.
10. Bilgen, A. N., Coşkun, G., Coşkun, Ç. F., Bilgen, Z., Dökmen, B., Akalın, B., Çırakoğlu, S., Özcan, F. Ç., Kuru, A. ve Erdinç, Z. (2015). Seyitömer Höyüğü 2013 yılı kazısı. 36. Kazı sonuçları toplantısı içinde (C. 3, ss. 323-338). Ankara. Kültür ve Turizm Bakanlığı.
11. Bilgen, A. N. (2011). Seyitömer Höyük kazısı ön raporu (2006-2010). Üçmart Press.
12. Bilgen, A. N. (2013). Seyitömer Höyük kazısı ön raporu (2011-2012). Üçmart Press.
13. Bilgen, A. N. (2015). Seyitömer Höyük kazısı ön raporu (2013-2014). Üçmart Press.
14. Bilgen, A. N. ve Bilgen, Z. (2015). Orta Tunç Çağı (IV. Tabaka). A. Nejat Bilgen (Ed.), Seyitömer Höyük I içinde (ss. 61-118). İstanbul: Arkeoloji Sanat Yayınları
15. Bilgen, A. N. ve Tütüncüler, B. Ö. (2017). Seyitömer Höyük buluntularından ip/urgan ve dokuma kumaş ile deri ayakkabı numuneleri. Arkeoloji ve Sanat, 155, 23-34.
16. Demirarslan, D. (2020). Geçmişten geleceğe doğru bir geçiş: Kapılar. International Journal of Social and Humanities Sciences Research, 7(53), 1219-1243.
17. İlaslı, A. (1996). Seyitömer Höyüğü 1993 yılı kurtarma kazıları. 6. Müze Kurtarma Kazıları Sempozyumu içinde (ss. 1-15). Ankara: Kültür Bakanlığı.
18. Kaygısız, S. (2025). Seyitömer höyük orta tunç çağı mimarisi. [Yayımlanmamış doktora tezi]. Ankara Üniversitesi, Ankara.
19. Lloyd, S. & Mellaart, J. (1965). Beycesultan (Vol. 2). London: British Institute of Archaeology at Ankara.
20. MacLeod, C. A. (2025). Archaeological wood and woodworking. Cambridge University Press.
21. Naumann, R. (1998). Eski Anadolu mimarlığı. Ankara: Türk Tarih Kurumu.
22. Neve, P. (1966). Die Grabungen auf Büyükkale im Jahre 1964. Mitteilungen der Deutschen Orient-Gesellschaft, 97, 10-46.
23. Öğreten, M. T. ve Kulakoğlu, F. (2023). Kültepe-Kaniş Aşağı Şehir mimarlığında yapı teknikleri ve malzeme (Building techniques and materials in Kültepe-Kaniš Lower Town). Mimarlık: Geçmişten modernizme içinde (ss. 1-36). Lyon: Livre de Lyon.
24. Özgüç, T. ve Özgüç, N. (1953). Türk Tarih Kurumu tarafından yapılan Kültepe kazısı raporu 1949 Ausgrabungen in Kültepe: Bericht über die im Auftrage der Türkischen Historischen Gesellschaft 1949 durchgeführten Ausgrabungen. Ankara: Türk Tarih Kurumu.
25. Özgüç, T. (1953). Kültepe’de 1950 yılında TTK adına yapılan kazılar hakkında ön-rapor. Belleten, 17(65), 101-118.
26. Özgüç, T. (1959). Kültepe-Kaniş: Asur ticaret kolonilerinin merkezinde yapılan yeni araştırmalar -New researches at the center of the Assyrian trade colonies. Ankara: Türk Tarih Kurumu.
27. Özgüç, T. (2005). Kültepe-Kaniş/Neşa. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları
28. Topbaş, A. (1992). Kütahya Seyitömer Höyüğü 1991 yılı kurtarma kazısı. II. Müze Kurtarma Kazıları Sempozyumu içinde (ss. 1-30). Ankara: Kültür Bakanlığı.
29. Usta, İ. (2021). Ahşap tasvirleri: Ahşap yaşamın ruhudur. Journal of Social Sciences and Humanities, Sosyal ve Beşerî Bilimler Dergisi, 5(1), 149-158.
30. Ünan, N. (2019). Seyitömer Höyük Orta Tunç Çağı’nda tahıl üretimi ve depolama faaliyetlerinin irdelenmesi. S. Ünan (Ed.), Kütahya Müzesi 2018 Yıllığı içinde (ss. 111-126). Ankara: Bilgin Kültür Sanat Yayınları.
31. Ünan, S., Ünan, N., Bilgiç, H. ve Andaç, M. (2020). Seyitömer Kurtarma Kazısı 2019. S. Ünan (Ed.), Kütahya Araştırmaları 2019 yıllığı içinde (Sayı VII, ss.1-16). Ankara: Bilgin Kültür Sanat Yayınları.
32. Ünan, S., Ünan, N., Bilgiç, H. ve Andaç, M. (2021). Seyitömer Kurtarma Kazısı 2020 yılı çalışmaları. S. Ünan (Ed.), Kütahya Arkeoloji, Sanat Tarihi ve Tarih Araştırmaları içinde, (Sayı VIII, ss.1-19). Ankara: Bilgin Kültür Sanat Yayınları.
33. Ünan, S., ve Kaygısız, S. (2022). Seyitömer Höyük 2019-2021 yılı Orta Tunç Çağı bulguları üzerine değerlendirme. S. Ünan (Ed.), Seyitömer Höyük Kurtarma Kazısı 1989-2021 içinde (ss. 605-650). Ankara: Bilgin Kültür Sanat Yayınları.
34. Ünan, S., Ünan, N. ve Kaygısız, S. (2024). Seyitömer Höyük: Orta Tunç Çağı’na tarihlendirilen döküm kalıbına dair değerlendirmeler. MT Bilimsel, 25, 25-33.
35. Vuruşkan, O. (2024). Seyitömer Höyük 24 no.lu Orta Tunç Çağı (IV A) mekânının değerlendirilmesi. A. Kapuci, S. Kaygısız, Z. Erdinç, ve F. Çağım Özcan (Eds.), A. Nejat Bilgen’e armağan içinde (ss. 169-178). İstanbul: Arkeoloji ve Sanat Yayınları.
36. Yüzbaşıoğlu, N. (2025). Seyitömer Höyük’te ürün depolama faaliyetlerine işaret eden bir buluntu grubu: Kil tıpalar. KUBABA: Arkeoloji-Sanat Tarihi-Tarih Dergisi, 34, 23-67.