Kültür Nohut (Cicer arietinum) ve Yabani Nohut (C. reticulatum) Melezlerinin İleri Jenerasyonlarında Bazı Tohum Kabuk Özelliklerinin Tanımlanması
Öz
Bu çalışma Gökçe kültür nohutu ile bazı yabani nohut genotiplerinden elde edilen ileri jenerasyon melez hatların tohum kabuk özelliklerinin tanımlanması amacıyla 2021-2022 yetiştirme sezonunda Dicle Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri araştırma alanında yürütülmüştür. Çalışmada Gökçe × Cicer reticulatum melezinden elde edilen F7-8 jenerasyonlarındaki (Gökçe × Cudi_152 (85 hat), Gökçe × Egil_073 (82 hat), Gökçe × Sirna _060 (84 hat) ve Gökçe × Savur_063 (34 hat)) popülasyonlar kullanılmıştır. Deneme Augmented desende 2 tekrarlamalı olarak, sıra uzunluğu 0,5 m ve sıra arası mesafe 50 cm olan parsellerden oluşmuştur. Çalışmada tohum kabuğu rengi, tohum şekli, tohum kabuk yüzeyi ve tohum kabuğu üzerinde renk ve şekil oluşumları özellikleri tanımlanmıştır. F7-F8 kuşaklarındaki melez hatlarda tohum kabuk rengi siyahtan açık kreme kadar değişmiş kahverengi ve tonları ağırlıklı renkler olmuştur. Hatlara ait tohum şekilleri tüm popülasyonlarda yüksek oranda bezelyemsi tiptedir. Tohum kabuğunun yüzeyinde ve embriyoda değişik renklenmeler belirlenmiş bunlar dantel şekli, leopar desen, kemik görünümlü tohum kabuk yüzeyleri olarak tanımlanmıştır.
Anahtar Kelimeler
Nohut, Cicer arietinum, Cicer reticulatum, Tohum şekli, Tohum kabuk yüzeyi, Tohum rengi
Kaynakça
- P. Smýkal, C. J. Coyne, M. J. Ambrose, N. Maxted, H. Schaefer, M. W. Blair, J. Berger, S. L. Greene, M. N. Nelson, N. Besharat, T. Vymyslický, C. Toker, R. K.Saxena, M. Roorkiwal, M. K. Pandey, J. Hu, Y. H. Li, L. X. Wang, Y. Guo, L. J. Qiu, R. J. Redden and R. K. Varshney, “Legume crops phylogeny and genetic diversity for science and breeding”. Critical Reviews in Plant Sciences, vol.34, no. 1-3, pp. 43-104, 2015.
- Anonymous, (2023). Faostat. Accessed: March 16, 2023. [Online]. http://www.fao.org/faostat/en/#data
- D. Zohary, and M. Hopf, “Domestication of plants in the Old World: The origin and spread of cultivated plants in West Asia, Europe and the Nil eValley” (No. Ed. 3). Oxford university press, 2000.
- G. Ladizinsky and A. Adler. “Genetic relationships among the annual species of Cicer L.” Theoretical and Applied Genetics, vol. 48, no. 4, pp.197-203, 1976.
- C. Toker, J. Berger, A. Kahraman, A. Aydogan, C. Can, B. Bukun, R. V. Penmetsa, E. J. von Wettberg and D. R. Cook.“ Cicer reticulatum Ladizinsky, progenitor of the cultivated chickpea (C. arietinum L.)”. Legume Perspect, vol. 5,pp. 26–27, 2014.
- L. J. G. Van der Maesen. “Origin, history and taxonomy of chickpea”, In The chickpea, pp.11-34, 1987.
- Y. Anbessa, T. Warkentin, R. Bueckert and A.Vandenberg. “Short internode, double podding and early flowering effects on maturity and other agronomic characters in chickpea”. Field Crops Research, vol. 102, pp. 43-50, 2007.
- F. K. Kupicha. “The delimitation of tribeViceae (Leguminosae) and the relationship of CicerL.”Botanical Journal of the Linnean Society, vol. 4, pp. 131–162, 1977.
- G. Ladizinsky. “A new Cicer from Tukey. Notes from the Royal Botanical Garden Edinburgh” vol. 34, pp. 201-202, 1975.
- L. D. Robertson, B. Ocampo and K. B. Sıngh. “Morphological variation in wild annual Cicer species in comparison to the cultigen.” Euphytica, vol. 95, no. 3, pp. 309- 319, 1997.
